Evrópuleiðtogar bregðast við: „Við látum ekki fjárkúga okkur“

Fjöldi þjóðarleiðtoga hefur brugðist við hótunum Trumps, sem tilkynnti í dag að hann hygðist leggja tíu prósenta toll á allar vörur frá Danmörku, Noregi, Svíþjóð, Frakklandi, Bretlandi, Hollandi, Finnlandi og Þýskalandi frá og með 1. febrúar vegna þess að fyrrnefnd lönd styðja ekki innlimun Bandaríkjanna á Grænlandi. 

Öll eiga þessi átta lönd það sameiginlegt að hafa sent hermenn til Grænlands á hernaðaræfingu. Að óbreyttu myndu tollarnir hækka í 25 prósent hinn 1. júní, bætti Trump við.

Formaður stærstu fylkingarinnar í Evrópusambandinu leggur til að ESB víki frá því að samþykkja verslunarsamning sambandsins við Bandaríkin. Sendiherrar í Evrópusambandinu hafa verið boðaðir á krísufund á morgun, að sögn Reuters.

Løkke hissa eftir fýluferð

Lars Løkke Rasmussen, utanríkisráðherra Dana, segir í yfirlýsingu til Ritzau að ummæli Trump hafi komið á óvart en Løkke er nýkominn heim úr heimsókn til Bandaríkjanna þar sem hann ræddi við J.D. Vance varaforseta Bandaríkjanna og Marco Rubio utanríkisráðherra. 

„Færsla forsetans kemur á óvart. Markmiðið með aukinni hernaðarviðveru, sem forsetinn vísar til, er nú einmitt til þess að auka öryggið á Norðurslóðum,“ skrifar Løkke.

Sömuleiðis furðar norski utanríkisráðherrann, Espen Barth Eide, sig á málinu en segir að tollaspursmál eigi ekki heima í umræðunni um Grænland.

„Við látum ekki fjárkúga okkur,“ skrifar Ulf Kristersson, forsætisráðherra Svía, á og nefnir að Danmörk og Grænlendingar eigi ákvörðunarrétt í málefnum Grænlands.

„Þetta er ESB-mál sem varðar mun fleiri lönd en þau sem hafa verið nefnd,“ bætir Svíinn við en Bandaríkjaforseti á ekki að geta lagt sérstaka tolla á Danmörku án þess að leggja tolla á öll Evrópusambandsríkin enda eru þau í tollabandalagi.

Alexander Stubb Finnlandsforseti og Petteri Orpo forsætisráðherra ítreka í færslu á X að deilur milli bandamanna í Nató verði að vera leystar með samtölum og að spila þurfi samkvæmt almennum leikreglum frekar en að beita þjóðir þrýstingi.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra Íslands lýsti yfir stuðningi við Grænland og Danmörku í skriflegri yfirlýsingu til Vísis en hún baðst undan viðtali.

Starmer segist ræða við Bandaríkjastjórn: „Kolrangt“

Keir Starmer forsætisráðherra Bretlands segist munu ræða við Bandaríkjastjórn vegna fyrirhugaðra tolla.

„Að leggja tolla á bandalagsríki fyrir að reyna að tryggja öryggi NATO-bandamanna er kolrangt. Við munum að sjálfsögðu fylgja þessu eftir við Bandaríkjastjórn,“ skrifar Starmer í yfirlýsingu til BBC. 

Emmanuel Macron Frakklandsforseti segir að Evrópulönd muni svara fyrirhuguðum Grænlandstollum taki þeir gildi. „Engin ógnun eða hótun mun hafa áhrif á okkur,“ skrifar Macron.

Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, nefnir í samfélagsmiðlafærslu að heræfingin sem NATO-löndin átta ætla sér að taka þátt í sé svar við þörf á sterkari vörnum á norðurslóðum. „Tollar myndu grafa undan samskiptum yfir Atlantshafið og auka hættu á hættulegum spíral.“

Talsmaður þýsku ríkisstjórnarinnar, Stefan Kornelius, segir einnig að Evrópuríki séu að stilla saman strengi um hvernig eigi að bregðast við.

David van Weel, forsætisráðherra Hollands, skrifar að hollensk stjórnvöld eigi nú í nánum samskiptum við framkvæmdastjórn ESB um málið.

Hvað getur Evrópa gert?

Útfærsla þessara tolla liggur ekki fyrir. Þó Bandaríkin geti í raun ekki að geta lagt sérstaka tolla á einstök ESB-lönd án þess að leggja tolla á gjörvallt Evrópusambandið  geta þau aftur á móti lagt toll á vörur sem eru mikilvægur útflutningur þessara landa, svo sem lyf frá Danmörku svo dæmi sé nefnt.

ESB-sendiherrar hafa nú verið boðaðir á krísufund í Bussel á morgun vegna málsins, samkvæmt Reuters.

Manfred Weber, formaður bandalags mið-hægri íhaldsflokka á Evrópuþinginu, skrifar á X að ekki sé lengur hægt að samþykkja viðskiptasamninginn sem framkvæmdastjórn Evrópusambandsins og Donald Trump gerðu á síðasta ári.

„Við erum í raun fylgjandi viðskiptasamningnum, en í ljósi hótana Donalds Trumps í garð Grænlands getum við ekki lengur samþykkt hann. Gera verður hlé á núllprósenta tolli á bandarískar vörur,“ skrifar Weber, en íhaldsfylking hans er stærsti flokkurinn á Evrópuþinginu. 

Í rammasamkomulagi komist var að í Skotlandi í júní samþykkti Von der Leyen 15 prósenta toll á langflestar evrópskar útflutningsvörur, en ákveðnar bandarískar útflutningsvörur til Evrópu sluppu hins vegar við toll, sem var nýlunda.

Ekkert bendir til þess í færslu Trump að Ísland verði fyrir barðinu á þessum tollum þrátt fyrir að tveir fulltrúar Landhelgisgæslunnar hafi verið sendir til Grænlands. Það er aftur á móti ekki er útilokað að Donald Trump Bandaríkjaforseti leggi toll á Ísland, að mati stjórnmálafræðings sem Vísir ræddi við.