Verði hægt að sækja um skilnað án þess að gefa upp á­stæðu

Í tilkynningu frá dómsmálaráðuneytinu er greint frá því að sifjalaganefnd hafi skilað dómsmálaráðherra drögum að tveimur lagafrumvörpum; annars vegar að frumvarpi til nýrra hjúskaparlaga og hins vegar að frumvarpi til breytinga á barnalögum.

Drögin að nýjum hjúskaparlögum hafa verið birt í samráðsgátt en drög að nýjum barnalögum verða birt seinna að því er fram kemur á vef ráðuneytisins.

Breytingarnar sem sifjalaganefnd leggur til snúa meðal annars að því að gera maka kleift að óska lögskilnaðar án þess að tilgreina ástæðu. Um leið verði felldar brott sérstakar lögskilnaðarástæður, svo sem vegna hjúskaparbrots og ofbeldis. 

Þá segir ráðuneytið að með einfaldari skilnaðarskilyrðum sé lagt til að sýslumanni verði alfarið falið að veita leyfi til skilnaðar og horfið frá því að dómstólar leysi úr ágreiningsmálum um skilnað.

Þá eru enn fremur lögð til skýrari ákvæði um fjárskipti milli hjóna. Ein tillagan er sú að almennt sé gert ráð fyrir að maki geti krafist þess að lífeyrisréttindi, sem myndast með greiðslu lágmarksiðgjalds, komi ekki undir fjárskipti vegna skilnaðar en önnur lífeyrisréttindi komi til fjárskipta.

Þá eru einnig lagðar til breytingar á ákvæðum um framfærsluskyldu hjóna, skýrari ákvæði um samninga milli hjóna sem og breytingar á hjónavígsluskilyrðum, hjónavígslu og ógildingu hjúskapar.

Síðast voru breytingar á hjúskaparlögum samþykktar á Alþingi þann 15. júní 2022 en þá var kveðið á um það í bráðabirgðaákvæði að ákvæði hjúskaparlaga og framkvæmd þeirra skyldu endurskoðuð innan tveggja ára frá samþykkt laganna, að því er fram kemur í tilkynningunni.

Umræddar breytingar tóku gildi 1. júlí 2023 en markmið frumvarpsins er var meðal annars að styrkja stöðu þolenda heimilisofbeldis og einfalda skilnaðarferli fyrir hjón sem væru sammála um að enda hjúskap sinn. Í tilkynningu er það rakið að við meðferð þess hjá Alþingi hafi allsherjar- og menntamálanefnd tekið fram í nefndaráliti sínu að þörf væri á heildarendurskoðun á lögum sem lúta að hjúskap til að stuðla að fullnægjandi réttaröryggi fyrir þolendur heimilisofbeldis.