STEM námsvistkerfi: Lykill að öflugri STEM menntun

Í nýlegri grein mennta- og barnamálaráðherra um menntun fyrir framtíðina er dregin upp skýr mynd: án öflugs menntakerfis verður ekki byggt upp þekkingardrifið samfélag. STEM menntun er lykilforsenda nýsköpunar, verðmætasköpunar og framtíðarfærni.

Áhersla á eflingu STEM menntunar er bæði tímabær og mikilvæg. En öflug STEM menntun verður ekki til að sjálfu sér og skólakerfið eitt og sér getur ekki borið alla ábyrgð.

Uppbygging framtíðarfærni er verkefni samfélagsins alls.

Sú hugsun er einmitt kjarninn í svokölluðum STEM námsvistkerfum (STEM Learning Ecosystems), sem STEM Ísland hefur unnið að því að þróa og innleiða hér á landi síðastliðin fjögur ár. STEM námsvistkerfi byggja á þeirri einföldu en áhrifaríku hugmynd að nám á sér ekki aðeins stað innan veggja skólans, heldur ekki síður utan hans þar sem þekking verður að reynslu og nemendur tengja námið við raunveruleg viðfangsefni.

Í slíkum vistkerfum vinna skólar, atvinnulíf, háskólar, söfn, sveitarfélög og einstaklingar saman að því að skapa fleiri tækifæri fyrir börn og ungmenni til að kynnast vísindum, tækni og nýsköpun og tengja námið við raunveruleg verkefni. Í raun mynda slík vistkerfi brú milli menntunar, samfélags og atvinnulífs.

Á Íslandi hefur þessi nálgun þegar verið innleidd. STEM Húsavík er fyrsta STEM námsvistkerfi landsins og vinnur markvisst að því að efla STEM menntun með því að skapa fleiri tækifæri til náms og þátttöku í vísindum og tækni, bæði innan og utan skólastofnana. Nú hefur annað vistkerfi, STEAM Borgarbyggð, einnig skotið rótum.

Árangurinn sem náðst hefur á Íslandi síðustu ár hefur vakið athygli víða í Evrópu og á Norðurlöndunum, þar sem aukinn áhugi er á vistkerfisnálgun við eflingu STEM menntunar. Slík nálgun er einnig í auknum mæli lögð til grundvallar í stefnumótun um STEM menntun á vettvangi Evrópusambandsins.

Þegar samfélagið allt kemur að menntun breytast möguleikarnir. Nemendur fá fleiri tækifæri til að tengja námið við raunveruleg verkefni, prófa hugmyndir og sjá hvernig þekkingin nýtist í samfélaginu. Kennarar fá aukinn stuðning og tengsl menntunar og samfélags styrkjast.

En slík þróun gerist ekki af sjálfu sér. Hún krefst skýrrar sýnar, ásetnings og samhæfingar þeirra fjölmörgu aðila sem koma að menntun og færniuppbyggingu í samfélagi.

Ef Ísland ætlar að efla STEM menntun til framtíðar þarf því að skapa skilyrði fyrir slíkt samstarf og styðja þá þróun sem þegar er farin af stað með uppbyggingu STEM námsvistkerfa í samfélögum landsins.

Fyrir fámenna þjóð eins og Ísland er þetta sérstaklega mikilvægt. Við höfum einfaldlega ekki efni á því að vinna hvert í sínu horni. Ef við ætlum að byggja upp þá færni sem framtíðin krefst verðum við að sameina krafta og vinna markvisst saman.

„Saman erum við sterkari“ er ekki bara slagorð, heldur aðferðafræði menntunar til framtíðar.

Höfundur er stofnandi STEM Íslands, forstöðukona STEM Húsavíkur og áhugakona um menntun til framtíðar.