Jöfn tæki­færi barna, betra sam­fé­lag og bjartari fram­tíð

Þegar ég var lítil hefðu fríar skólamáltíðir tryggt að við systkinin værum ekki svöng þegar ekki var til matur á heimilinu. Á mínu heimili var oft ekki til matur. Oftar en nokkurn myndi gruna var ekki til nesti til að taka með í skólann eða næringarríkur kvöldmatur. Heima var aldrei borðaður morgunmatur. Ég man hvað það var mikil hátíð þegar það voru keyptir inn ávextir heima. Í minningunni hurfu þeir úr ísskápnum samdægurs því slíkt lostæti var afar sjaldan keypt inn á heimilið. Í grunnskólum í dag er börnum boðið upp á ávaxtastund daglega, jafnvel oftar en einu sinni á dag, og þar er öllum börnum boðið upp á frían næringarríkan og fjölbreyttan mat - ótrúlegt, ekki satt? Litlu mér finnst það allavega.

Þegar ég var lítil hefðu gjaldfrjálsar stundir á leikskóla tryggt að ég gæti sótt leikskóla. Þannig hefði ég getað notið fyrsta skólastigsins sem er gríðarlega mikilvægt fyrir margvíslegan þroska ungra barna. Það var aftur á móti ekki til peningur fyrir leikskólagjöldum svo ég var að miklu leyti heima fyrir þar til ég byrjaði í grunnskóla. Þegar ég byrjaði í grunnskóla upplifði ég mikið félagslegt óöryggi komandi inn í hóp sem ég þekkti lítið sem ekkert. Ég var í grunninn feimin og upplifði mig mjög utangátta. Ég upplifði þetta aftur og aftur fram að því að ég byrjaði í nýjum grunnskóla í 7. skiptið 9 ára gömul í upphafi 5. bekkjar. Næstu 6 árin átti ég eftir að skipta um grunnskóla í enn eitt skiptið, en þó sem betur fer bara í það eina skipti. Erfið reynsla, en líka mjög dýrmæt því ég lærði með þessu að aðlagast fljótt nýjum aðstæðum og kröfum og öðlaðist í raun trú á sjálfri mér í óþekktum aðstæðum sem ég hefði kannski ekki annars gert. Þrátt fyrir allt þreifst ég vel í skólakerfinu og upplifði þar ákveðinn griðarstað gagnvart erfiðleikum sem gengu á heima fyrir. Ég var öflugur námsmaður, átti auðvelt með að læra og upplifði mikla hvatningu og eflingu sjálfstrausts við að skara fram úr á því sviði. Ég kunni í raun að meta áskorunina við að þurfa að aðlaga mig að nýju umhverfi námslega í nýjum skóla aftur og aftur. Líklega því mér tókst alltaf að skara fram úr, óháð því í hvaða skóla ég var hverju sinni og því hvað gekk á innan veggja heimilisins. Grunnskólinn held ég að hafi í reynd bjargað mér á svo marga vegu. Kennarar mínir höfðu mikil áhrif í mínu lífi og ég á þeim og öðru starfsfólki grunnskólanna mikið að þakka.

Þegar ég var lítil hefði öflugur frístundastyrkur tryggt að ég gæti tekið þátt í íþróttastarfi eða fengið að fara í tónlistarnám. Á mínu heimili var ekki til peningur fyrir slíku. Blokkflautan kom sterk inn í 2. bekk sem hluti tónmenntar í grunnskólanum og ég spændi mig í gegnum kennslubækurnar og fannst innilega gaman að fá að prófa að spila á hljóðfæri. Þvílíka gleðin sem það var síðan að fá að læra á klarinett í 4. bekk þegar það var frítt til sérstakrar kynningar á tónlistarnáminu. Það var síðan ekki fyrr en ég sjálf leiðbeindi foreldrum mínum um að hægt væri að sækja um sérstaka fjárhagsaðstoð til tónlistarnáms til félagsþjónustunnar að ég fékk tækifæri til að stunda söngnám á unglingsaldri, þar sem ég blómstraði. Á Hvolsvelli og Hellu, þar sem ég bjó um tíma, voru íþróttir flestar í boði nánast að kostnaðarlausu. Ég á fólkinu sem þar stóð að íþróttastarfinu ekki síður mikið að þakka, enda íþróttastarfið mikilvægur þáttur af mínu sjálfi á unglingsárunum og afar mikilvægt einstaklingum í minni stöðu með tilliti til forvarna. Sundþjálfarar mínir leyfðu mér síðan að æfa frítt því við höfðum ekki efni á æfingagjöldunum. Það var djúpt markandi upplifun að vita að foreldrar mínir þyrftu að biðja um slíkt ásamt því að þurfa sjálf sem barn að biðja um að fá lánað hjá skóla eða þjálfara til að geta farið með í skóla- eða keppnisferðir, þó ekki væri um að ræða nema mjög lágar fjárhæðir sem flest heimili veltu eflaust ekki sérstaklega fyrir sér.

Opin og aðgengileg þjónusta ungmennahús hefði tryggt mér öruggt athvarf til að njóta stuðnings fagmenntaðs starfsfólks og öruggrar félagslegrar umgjarðar eftir að ég flutti að heiman 15 ára, fór í nýjan skóla og bjó inn á nýju heimili fjarri fjölskyldu minni, vinum og án umgjarðar þess íþrótta-, tónlistar og tómstundastarfs sem ég hafði áður þrifist í. Í öflugu ungmennahúsi hefði án efa falist mikill stuðningur fyrir einstakling í mínum sporum, ekki síst þar sem ég upplifði mig án stuðningsnets og baklands í mörgu tilliti ólíkt mörgum jafnöldrum mínum.

Ég þekki það vel af eigin raun að virkur samfélagslegur stuðningur er nauðsynlegur mörgum börnum og ungmennum til þess að þeim sé mögulegt að þroskast og dafna, og þau geti þannig seinna á lífsleiðinni lagt sitt af mörkum til samfélagsins með virkum hætti. Ég er þakklát því að við búum í landi þar sem stjórnvöld hafa í gegnum tíðina lagt áherslu á ákveðna samfélagslega grunnþætti sem gera einstaklingum þetta mögulegt upp að vissu marki. Betur má þó ef duga skal - því í mörgu tilliti veit ég að ég er einsdæmi.

Í krafti stöðu minnar sem bæjarfulltrúi Okkar Hveragerðis í bæjarstjórn og nefndum Hveragerðisbæjar hef ég í samvinnu við aðra öfluga fulltrúa á þeim vettvangi í meirihlutasamstarfi Okkar Hveragerðis og Framsóknar unnið statt og stöðugt að því að leita leiða til að tryggja jöfn tækifæri barna í Hveragerði. Það skiptir gríðarlegu máli að sveitarfélög setji kraft í málefni barna og ungmenna og beiti sér markvisst fyrir jöfnum kjörum framtíðarkynslóða. Í ljósi minnar sögu horfi ég afar stolt yfir það kjörtímabil sem er að líða þar sem við höfum komið til leiðar mörgum afar mikilvægum áherslumálum sem ýta undir jöfn tækifæri barna og ungmenna.

Fríar skólamáltíðir í Grunnskólanum í Hveragerði

Frá hausti 2024 hafa skólamáltíðir í Grunnskólanum í Hveragerði verið gjaldfrjálsar. Ákvörðun meirihluta Okkar Hveragerðis og Framsóknar í bæjarráði Hveragerðisbæjar sumarið 2024 um fríar skólamáltíðir var hluti af aðgerðum sveitarfélaga á landsvísu með það að markmiði að greiða fyrir langtímakjarasamningum á vinnumarkaði. Aðgerðin fellur vel að áherslu meirihluta bæjarstjórnar Hveragerðisbæjar á kjörtímabilinu um markvissan stuðning við fjölskyldur og börn. Með þessu hefur meirihluti bæjarstjórnar ákveðið að nýta fjármuni samfélagsins þar sem þeirra er mest þörf. Þannig er stuðlað að jöfnuði og bættum hag heimilanna sem skilar sér í bættu samfélagi.

70% lækkun leikskólagjalda og nær tvöföldun frístundastyrks

Frá upphafi kjörtímabilsins hefur verið unnið að lækkun leikskólagjalda og hækkun frístundastyrks í skrefum.

Nú í febrúar 2026 hafa leikskólagjöld lækkað um 70% á kjörtímabilinu. Mánaðarleg vistunargjöld á leikskóla fyrir 8 tíma vistun hafa lækkað úr 29.270 kr. í upphafi kjörtímabils niður í 8.800 kr. með því að 6 klst. eru nú fríar á leikskólum Hveragerðisbæjar - án hækkunnar annarra gjaldaliða á móti eða skerðingu þjónustu.

Árið 2026 hefur frístundastyrkur verið hækkaður um 92% á kjörtímabilinu, en hann var í upphafi kjörtímabils 26.000 kr. og nemur 50.000 kr. árið 2026.

Foreldragreiðslur, jöfnun vistunargjalda hjá dagforeldrum og tæming biðlista á leikskólum

Til að mæta löngum biðlistum eftir leikskólaplássi í upphafi kjörtímabils var haustið 2022 komið á mánaðarlegum foreldragreiðslum til foreldra barna eldri en 12 mánaða sem höfðu ekki fengið vistunarboð á leikskóla eða hjá dagforeldri til þess að koma til móts við kostnað foreldra barna sem ekki komust í dagvistun að loknu 12 mánaða fæðingarorlofi. Greiðslurnar námu þá 110.000 á mánuði og árið 2026 nema þær 129.000 kr. á mánuði. Ef fullnýttar þá nema greiðslurnar á ársgrundvelli 1.419.000 kr. á barn.

Framangreindu til viðbótar eru áfram í gildi reglur Hveragerðisbæjar sem kveða á um viðbótargreiðslur til jöfnunar vistunargjalda hjá dagforeldrum. Þær fela í sér að þurfi barn að vera í vistun hjá dagforeldri fram að úthlutun leikskólapláss þá greiði Hveragerðisbær viðbótargreiðslur til að jafna kostnað við dagvistunina. Þar til barn kemst inn á leikskóla er þannig tryggt að vistunargjald fyrir dagvistun barna hjá dagforeldrum sé jafnhátt og greitt væri fyrir dagvistun á leikskólum bæjarins.

Nú er þó afar ánægjulegt að segja frá því að öllum börnum í Hveragerði er tryggt leikskólapláss frá 12 mánaða aldri með nýjum deildum á leikskólanum Óskalandi sem opnuðu árið 2025. Áfram verður unnið að undirbúningi byggingar nýs leikskóla í Kambalandi til að tryggja nægt framboð leikskólaplássa á komandi árum samhliða stækkun byggðar.

Opnun Ungmennahúss í Hveragerði

Nýverið opnaði nýtt Ungmennahús í Hveragerði fyrir ungmenni á aldrinum 16-20 ára sem hafa lokið grunnskólagöngu. Opnunin eykur við heilbrigt, faglegt og skapandi félagsumhverfi og eflir frístundastarf fyrir ungmenni til 20 ára aldurs og fellur vel að ríkri áherslu Okkar Hveragerðis á að tekið verði betur utan um ungmennin okkar. Engin félagsmiðstöð hefur verið starfrækt fyrir ungmenni eldri en 16 ára, þó að þörfin fyrir sambærilegan stuðning sé ekki síður mikil á þeim mikilvægu mótunarárum þegar einstaklingar ganga í gegnum miklar breytingar með tilfærslum á milli skólastiga, oft breyttrar búsetu og umtalsverðra breytinga á félagslegu umhverfi. Í þessu ljósi hefur ákall verið um úrræði til að taka betur utan um ungmenni á aldrinum 16-20 ára. Það ákall var sérstaklega áréttað á fundi ungmennaráðs Hveragerðis nýverið þar sem ræddir voru möguleikar á opnun ungmennahúss á yfirstandandi vetri. Var þar ákveðið að halda opið ungmennahússkvöld í samráði við Bungubrekku. Í ljósi framangreinds hefur meirihluti bæjarstjórnar unnið að því að komið verði á fót ungmennahúsi fyrir einstaklinga á aldrinum 16-20 ára í Hveragerði þar sem hægt verði að veita áframhaldandi stuðning við ungmenni eftir 16 ára aldur og félagslegan vettvang fyrir samkomur og samveru ungmenna á þessum aldri. Þessi vinna hefur farið fram í góðri samvinnu og samtali við Bungubrekku og ungmennaráð og varð fyrsta opnunin að veruleika þann 4. febrúar sl.

Efling fræðslu- og velferðarþjónustu

Nýtt og öflugt fræðslu- og velferðarsvið hefur verið byggt upp á kjörtímabilinu hjá Hveragerðisbæ. Gengið var út úr samstarfi við nágrannasveitarfélög undir formerkjum Skóla- og velferðarþjónustu Árnesþings bs. og þjónustan færð nær íbúum Hveragerðisbæjar. Aukinn þungi hefur verið settur í þjónustu við menntastofnanir bæjarins og velferðarþjónustuna og þannig leitast við að skapa aukin lífsgæði í Hveragerði. Nýir áfangar í uppbyggingu húsakosts Grunnskólans í Hveragerði hafa verið teknir í notkun undanfarin ár. Þar hefur opnað nýtt námsver og bætt hefur verið við stöðugildum til að takast enn betur á við fjölbreyttar þarfir nemenda. Bið eftir vinnslu tilvísana hefur styst umtalsvert ásamt því að samvinna og teymisvinna á milli þjónustuveitenda, m.a. á grundvelli innleiðingar nýrra farsældarlaga, hefur skapað tækifæri til að koma á fyrri stigum á stuðningi við börn og fjölskyldur þeirra. Okkar Hveragerði hefur lagt ríka áherslu á eflingu þessa málaflokks sem hefur svo sannarlega tekist. Sú vegferð heldur nú áfram með samvinnu, lausnamiðaðri hugsun og gagnrýnu samtali með það að markmiði að skapa menntakerfi sem styður við fjölbreyttar þarfir hvers og eins sem eflir og styrkir samfélagið í heild sinni.

Leitum áfram leiða til stuðnings við börn og barnafjölskyldur

Okkar Hveragerði hyggst halda áfram að leita leiða til að styðja enn betur við börn og barnafjölskyldur í Hveragerði á komandi árum í samtali og samvinnu við bæjarbúa, enda eru með því tekin mikilvæg skref til að tryggja jöfn tækifæri allra barna í bæjarfélaginu og efla öll börn til dáða, óháð bakgrunni þeirra. Þannig treystum við enn frekar stoðir gæðaríks samfélags í fallega bænum okkar og drögum fram það allra besta með fjölbreyttri flóru fólks sem fær raunveruleg tækifæri til að þroskast og dafna í öruggu og hvetjandi umhverfi, hasla sér völl og láta ljós sitt skína. Slíkt er án efa öllu samfélaginu til góða.

Höfundur er bæjarfulltrúi Okkar Hveragerðis og varaformaður bæjarráðs Hveragerðisbæjar.