Ýmsar for­sendur Hæsta­réttar um skil­málann já­kvæðar

Hæstiréttur sýknaði í morgun Arion banka af öllum kröfum neytenda í máli sem sneri að skilmálum í lánasamningi um verðtryggt lán með breytilegum vöxtum. 

„Þetta þýðir að þessi skilmáli sem er í þessum lánasamningi sem um var deilt er lögmætur. Hann stenst kröfur laga um neytendalán og hann er ekki ósanngjarn í skilningi samningalaga,“ segir Hjördís Halldórsdóttir, lögmaður Arion banka.

Um er að ræða túlkun á eldri lögum en málið er eitt fjögurra sem neytendur höfðuðu á hendur viðskiptabönkunum með fulltingi Neytendasamtakanna. Dómur féll í því í fyrsta í október og hafði gríðarleg áhrif á lánamarkað.

Hjördís segir að ekki þurfi því að breyta skilmálum lána sem tekin voru fyrir gildistöku nýrra laga um neytendalán. Dómurinn varðaði lán sem voru tekin áður en að nýju lögin tóku gildi.

„Þessi dómur í sjálfu sér varðar ekki beinlínis hvað gildir samkvæmt þeim lögum en engu að síður þá er ýmislegt í forsendum Hæstaréttar um skilmálann sem er alveg jákvætt, hvað varðar fullyrðingu bankans um að hann sé skýr og skiljanlegur,“ segir hún.

„Þarna er talsvert mikil umfjöllun um kríteríur sem varða samningalögin og ósanngjarna samningsskilmála sem hafa alveg víðtæka þýðingu.“

Til að mynda sé meðal annars vísað í að ekki sé séð að bankinn hafi hagnýtt þann aðstöðumun sem er á aðilum í málinu auk þess sem eðli breytilegra vaxta er skýrt.

„Það er auðvitað alltaf einhver áhætta gagnvart áhættutaka eða ófyrirsjáanleiki með slíka skilmála, bara í eðli sínu. En á móti kemur að þá eru þarna svona ákveðin mótvægisúrræði sem að neytendur hafa þá rétt, eins og lántakaréttur í þessu máli, sem að felast meðal annars í því að þér er alltaf tilkynnt um vaxtabreytingu með þrjátíu daga fyrirvara og þarna var fallist á það að uppgreiðsluheimildin sem var fyrir hendi, að hún hafi verið raunhæf.“

Greiningarvinna fram undan

Nú munu bankarnir leggjast í greiningarvinnu til að sjá hvort að dómurinn kunni að hafa áhrif á núverandi lánaframboð Arion banka.

„Hvort hann þarf þess eða ekki, það þarf aðeins að rýna í þessar forsendur og horfa á hvað má ætla að gildi samkvæmt lögum um fasteignalán. Við erum ennþá að greina það en þær forsendur eru tiltölulega víðtækar og skýrar. Þannig að það eru alveg jákvæðar vísbendingar um að það þurfi ekkert að gera en það er einfaldlega eitthvað sem þarf að greina nánar,“ segir Hjördís.

„En það er allavega ljóst að öll lán sem að falla undir þessi lög um neytendalán eru lögmæt og gild. Það er ýmsilegt sem bendir til að það geti átt við um nýrri lán en það er eitthvað sem þarf að greina.“