Svig­rúm fyrir keppi­nauta „sem á­stunda ekki jafnósvífna verð­lagningu“

Ólafur fjallar um málið í aðsendri grein á Vísi í dag. Þar segir hann jafnframt greiningu Matthíasar sýna fram á að það sé svigrúm á sjóflutningamarkaðnum fyrir nýja keppinauta.

„Ógegnsæ og flókin gjaldskrá stóru skipafélaganna og hátt flutningsverð hefur um langt árabil verið umkvörtunarefni félagsmanna í Félagi atvinnurekenda. Augljóslega sér ekki fyrir endann á þeirri sögu,“ segir Ólafur í grein sinni.

Þar fer hann einnig yfir það fyrirkomulag sem hefur verið við lýði um árabil. Skipafélögin innheimti tvenns konar olíugjald. Annars vegar sé um að ræða olíuálag [e. Bunker adjustment factor eða BAF] og hins vegar umhverfisgjald [e. [LSS eða low sulphur fuel surcharge]. Olíugjaldið hafi verið hugsað til að verja skipafélögin fyrir sveiflum í olíuverði og umhverfisgjaldið til að jafna þann kostnaðarauka sem varð af því að brenna dýrari og minna mengandi olíu í stað svartolíu.

„LSS átti þannig að dekka kostnað af muninum á verði svartolíu og minna mengandi olíu með lægra brennisteinsinnihaldi (MGO),“ segir Ólafur og að Matthías bendi á að þegar LSS-gjaldið hafi verið innleitt 2015 hafi það verið 124 Bandaríkjadollarar á 40 feta gám hjá Eimskipi. Í janúar á þessu ári sé gjaldið 950 Bandaríkjadalir fyrir jafnstóran gám þrátt fyrir að verðmismunur á olíutegundum tveimur hafi síður en svo aukist frá því að gjaldið var innleitt.

Ólafur segir Eimskip í millitíðinni hafa fengið tvö ný skip afhent og tilkynnt á sama tíma að skipin væru „þau umhverfisvænustu sinnar tegundar á Íslandi á hverja gámaeiningu“. Skipin verði þannig mun sparneytnari á flutta gámaeiningu en eldri skip og séu útbúin olíuhreinsibúnaði sem minnki enn frekar losun brennisteins út í andrúmsloftið.

„Matthías nefnir að þessi búnaður hreinsi útblásturinn þannig að skipin geti brennt svartolíu í stað MGO, sem Eimskip rukki þó umhverfisgjaldið fyrir að nota. Hann vísar jafnframt til fjölda frétta og tilvitnana frá Eimskipi um umhverfisvænni siglingar og minna kolefnisspor. Í þessu ljósi segir Matthías að sú þróun sem birtist á undanförnum þremur árum komi mjög á óvart,“ segir Ólafur og birtir með þrjú gröf úr greiningu Matthíasar um þróun olíuverðs.

Ólafur segir að úr þessu megi lesa að álagning olíuálags hjá Eimskipi virðist þannig ekki í neinu samhengi við þróun svartolíuverðs. Sömu tilhneigingu megi svo sjá í gjaldskrá Samskipa, en ekki með jafnafgerandi hætti.

Umhverfiskröfur tekjulind en ekki kostnaðarliður

Hann segir þessar upplýsingar hljóta að gefa viðskiptavinum skipafélaganna, einkum Eimskips, tilefni til að spyrja gagnrýninna spurninga.

„Svo virðist sem umhverfiskröfur, sem skipafélögin hafa gjarnan kveinkað sér undan, séu fremur orðin tekjulind en kostnaðarliður. Þá er heldur betur búið að snúa hagrænum hvötum í þágu umhverfisins á haus. Ætla má að hinir stóru viðskiptavinir Eimskips, sem hafa innanhúss sérfræðiþekkingu á þróun stærða eins og olíuverðs, séu búnir að semja sig frá þessum gjaldskrárhækkunum. Minni og meðalstóru fyrirtækin, sem hafa síður aðgang að slíkri þekkingu, eru hins vegar látin borga,“ segir Ólafur.

Hann bendir á að hár flutningskostnaður sé eitt af því sem kyndi verðbólgu á Íslandi. Of há flutningsgjöld verði svo til þess að neytendur greiði hærra verð fyrir innfluttar vörur í verslunum.

„Upplýsingarnar, sem MM Logik hefur tekið saman, gefur viðskiptamönnum skipafélaganna sannarlega tilefni til að kalla eftir skýringum. Þær gefa stjórnvöldum og hagsmunasamtökum tilefni til hins sama. Og síðast en ekki sízt sýna þær að það er svigrúm á sjóflutningamarkaðnum fyrir nýja keppinauta, sem ástunda ekki jafnósvífna verðlagningu,“ segir Ólafur að lokum.