Eld­gos gæti tekið af okkur báða vegina til Suður­nesja

Þorvaldur Þórðarson, eldfjallafræðingur, var gestur í Bítinu á Bylgjunni í morgun og ræddi þar skjálfta síðustu daga og mögulegt eldgos. Hann segir að skjálftarnir hafi fundist vel á höfuðborgarsvæðinu þar sem veikleikar skorpunnar á Reykjanesskaganum liggi í norður.

„Sérstaklega í Fagradalsfjalli þá stefna þessir veikleikar beint á stórhöfuðborgarsvæðið. Skjálftabylgjurnar stundum fylgja þessum veikleikum. Við finnum mikið fyrir yfirborðsbylgjum, ef hann er dýpra verða aðrir fyrir öðrum bylgjum fyrst,“ segir Þorvaldur.

Ólíklegt að hús hrynji

Þekkt er erlendis að jarðskjálftar erlendis grandi byggingum og fleiru en Þorvaldur telur að það sé ólíklegt að það gerist hér á landi. Til þess þyrfti mjög stóran skjálfta.

„Ef við horfum á, hvort sem það eru áhrif jarðskjálfta eða eldgosa á mismunandi stöðum í heiminum, þá eru það innviðirnir, hvernig þeir eru byggðir. Hér hafa menn tekið tillit til þeirra staðreynda að við erum með skjálfta og getum verið með tiltölulega stóra skjálfta eins og Suðurlandsskjálftann sem nálgaðist alveg sjö. Þannig við byggjum okkar hús með tilliti til þess, þess vegna erum við með járnbindinguna. Þannig við erum vel í stakk búin hvað þetta varðar.“

Mögulegt að um sé að ræða plötuhreyfingar

Aðspurður segir Þorvaldur að skjálftarnir sem eru núna séu ekki komnir í þann þéttleika sem skjálftarnir voru í rétt fyrir gosið í Geldingadölum í fyrra. Skjálftavirknin sé þó meira fókuseruð núna.

„Túlkun á þessu eins og hún er núna er sú að þessir skjálftar sem eru rétt norðan við Fagradalsfjall að það sé gangur að koma þar inn og hann sé að valda þessum skjálftum. Svo byggir hann upp einhverja spennu sem nær út í skorpuna til hliðar, það eru þessi gikkskjálftar. Ég held að við getum ekkert útilokað það að þessir skjálftar séu í raun og veru tengdir bara plötuhreyfingum og færslu á plötuskilunum sem liggja þarna um Reykjanesskaga,“ segir Þorvaldur.

Ef um er að ræða plötuhreyfingar þá gætum við fengið upp svipaða stöðu og í fyrra að sögn Þorvaldar. Þá opnist leið fyrir kviku sem hefur safnast fyrir á fimmtán til tuttugu kílómetra dýpi.

Þannig það er kannski ekki hægt að rýna í þetta mynstur og spá fyrir um gos með tilliti til hvernig það skelfur?

„Það er mjög erfitt að spá fyrir um gos og segja bara að það verði gos á fimmtudaginn klukkan fjögur. Það er kannski heldur ekkert skrítið ef við hugsum þetta í samhengi við veðurfræðina. Við horfum á veðrið og við höfum horft á veðrið sem mannkyn í mjög langan tíma. Menn hafa sumir, eins og hann afi minn, hann var nokkuð glöggur í að spá um hvernig veðrið væri þegar hann var á leiðinni út á sjó. Hann gat lesið í skýin og annað, það er betra út frá reynslu og svona. En það tók tvö hundruð og fimmtíu ár fyrir veðurfræðina að þróa sín fræði þannig að þau gátu verið með mjög áreiðanlega veðurspá. Það er dálítið langur tími,“ segir Þorvaldur en skipulag eldfjalla hefur verið rannsakað í einungis fimmtíu ár.

Ef það kemur til goss segir Þorvaldur að nokkrir staðir komi til greina. Líklegast er að það verði nærri við Fagradalsfjall en einnig gæti verið að Grímsvötn, Hekla eða Katla gjósi. Öll þessi eldfjöll eru tilbúin að gjósa.

Skynsamlegt að byggja nýjan flugvöll

Þorvaldur segir að það væri mjög skynsamlegt af Íslendingum að byggja annan almennilegan alþjóðaflugvöll fjarri Keflavíkurflugvelli. Helst á svæði þar sem ekki er líklegt að komi til goss.

„Það er möguleiki að það geti gosið þannig á Reykjanesskaganum að við missum báða vegina, Keflavíkurveg og Suðurstrandarveg. Þá erum við í stórum vandamálum. Ekki bara Reykjanesskaginn. Heldur allt landið, það yrði svo mikið efnahagstap ef það er ekki hægt að koma með ferðamenn inn. Þannig skynsemin segir okkur, verið með tvo alþjóðlega flugvelli. Og verið með þá á ólíkum stöðum þannig ef einn verður fyrir áhrifum þá er hinn í góðu lagi,“ segir Þorvaldur.