Mikill munur á fjölda út­skrifaðra úr fram­halds­skóla eftir grunn­skólum

Í skýrslunni má einnig sjá að nokkur munur er á meðaleinkunn í íslensku og stærðfræði við útskrift úr grunnskóla eftir því hvaðan þau útskrifast. Misjafnt er hvort að mikill munur sé á meðaleinkunn við útskrift í framhaldsskóla eftir því hvaða grunnskóla þau komu úr.

Þetta, og margt annað, kemur fram í skýrslur mennta- og barnamálaráðuneytisins um frammistöðu nemenda úr einstökum grunnskólum á lokaprófum úr framhaldsskóla. Skýrslan sýnir mun á fjölda nemenda sem útskrifast úr framhaldsskóla eftir grunnskóla. Skýrslan var birt á vef Alþingis og tekin saman að beiðni Vilhjálms Árnasonar þingmanns Sjálfstæðisflokksins og nýkjörnum bæjarstjóra í Reykjanesbæ og fleiri þingmanna flokksins. Í skýrslu ráðuneytisins eru teknar saman upplýsingar um frammistöðu nemenda úr einstökum grunnskólum á lokaprófum í framhaldsskóla.

Teknar voru saman upplýsingar um hvaðan nemendur sem útskrifuðust úr framhaldsskóla á skólaárinu 2023–2024 höfðu lokið grunnskólanámi, hlutfall innritaðra framhaldsskólanemenda á almennri bóknámsbraut sem luku framhaldsskólanámi á þremur árum skólaárið 2023–2024, meðaleinkunn nemenda í íslensku og stærðfræði við lok grunnskóla fyrir hvern grunnskóla landsins, meðaleinkunn nemenda við útskrift úr framhaldsskóla sundurliðuð eftir grunnskólum, meðaleinkunn í íslensku og stærðfræði við lok grunnskóla sundurliðuð eftir grunnskólum og framhaldsskólum.

Í tilkynningu frá ráðuneytinu er þó bent á að í beinum samanburði milli skóla eru einkunnir ekki samanburðarhæfar á milli grunnskóla eða á milli framhaldsskóla þar sem samræmt námsmat var ekki til staðar á því tímabili sem um ræðir.

Sem dæmi útskrifast 26 nemendur úr framhaldsskóla 2023 og 2024 úr Hólabrekkuskóla og 35 nemendur úr Hlíðaskóla. Meðaleinkunn í íslensku var 3,1 hjá þeim sem voru í Hólabrekkuskóla og 3,5 hjá þeim sem voru í Hlíðaskóla. Ef stærðfræðin er skoðuð er meðaleinkunn 2,9 hjá þeim sem útskrifast úr Hólabrekkuskóla og 3,7 hjá þeim sem útskrifast úr Hlíðaskóla.

Börn úr Hólabrekkuskóla sóttu svo sem dæmi Kvennaskólann í Reykjavík og Fjölbraut í Breiðholti á meðan börn í Hlíðaskóla sóttu flest Menntaskólann í Hamrahlíð og Verzlunarskóla Íslands þar sem meðaleinkunn í íslensku og stærðfræði er töluvert hærri en hjá þeim sem til dæmis sækja FB.

Í samantekt kemur fram að einn helsti áhrifaþáttur á frammistöðu nemenda er menntunarstig og félagsleg staða foreldra, sem einnig ber að hafa í huga í samanburði milli skóla og milli svæða.

Í skýrslunni er fyrst að finna yfirlit yfir hvaðan nemendur sem útskrifuðust úr framhaldsskóla á skólaárinu 2023–2024 höfðu lokið grunnskólanámi. Af þeim 3.815 nemendum sem koma fram í útskriftargögnum framhaldsskólanna á skólaárinu 2023–2024 parast 2.709 nemendur við útskriftargögn úr grunnskóla, eða 71 prósent allra útskriftarnema tímabilsins, og útskrifuðust þeir úr 143 grunnskólum.

Eldri nemendur ekki tengdir við gögnin

Í skýrslunni segir að ástæðuna fyrir því að ekki sé hægt að tengja alla sem útskrifuðust við útskriftargögn úr grunnskóla megi að mestu rekja til aldurs útskriftarnema. Framsetning einkunna úr grunnskóla hafi breyst árið 2016 og eru því allir sem útskrifuðust fyrir þann tíma ekki með í gögnunum.

Ef valdir eru þeir skólar þar sem fleiri en hundrað nemendur útskrifuðust eru það: Garðaskóli, Hagaskóli og Réttarholtsskóli. Allt eru þetta frekar fjölmennir safnskólar. Ef skoðaðir eru þeir sem eru með 50 til 100 nemendur eru það: Grundaskóli, Hraunvallaskóli, Hörðuvallaskóli, Laugalækjarskóli, Varmárskóli og Árbæjarskóli. 

Færri en fimmtíu nemendur útskrifuðust svo úr framhaldsskóla þessi ár úr öðrum skólum. Eðlilegt er að mikil dreifing sé á þessum tölum því grunnskólarnir eru misfjölmennir. Ef aðeins er litið til fjölda geta tölurnar verið sláandi en þá er gagnlegt að rýna þær betur. Sem dæmi útskrifast þetta skólaárið aðeins átta nemendur úr Fellaskóla. 

Sem dæmi má gera ráð fyrir að í Hagaskóla séu um 600 nemendur sem eru þó aðeins þrír árgangar, 8. -10. bekkur. Í Fellaskóla eru hins vegar 360 nemendur sem eru tíu árgangar. Það má því gera ráð fyrir að í útskriftarárgangi Fellaskóla séu um 36 nemendur hvert ár en um 200 nemendur í Hagaskóla. Átta af 36 nemendum er um 22 prósent en 148 af um 200 er 74 prósent. Það er því nokkuð hærra hlutfall úr Hagaskóla sem útskrifast úr framhaldsskóla. 

58 prósent útkrifuð þremur árum eftir að þau byrja

Í skýrslunni er einnig spurt um nemendur sem hafa lokið námi á „tilskildum tíma“ en þó tekið fram að í aðalnámskrá sé hann ekki tilgreindur og það fari eftir brautum, réttindum og hæfni hversu langan tíma tekur að ljúka náminu. Miðað við þau sem hófu nám á hefðbundinni bóknámsbraut 2021 höfðu um 58 prósent útskrifast þremur árum síðar.

Enginn samanburður er þarna við fyrri ár en í frétt sem skrifuð var á Vísi fyrir tveimur árum kom fram að brautskráningarhlutfall hafði aldrei verið hærra. Þá kom fram að rúm 64 prósent þeirra sem voru nýnemar árið 2018 höfðu útskrifast árið 2022, fjórum árum síðar. Framhaldsskóli var styttur úr fjórum í þrjú árið 2014. 

Meðaleinkunn við útskrift

Í skýrslu ráðuneytisins er einnig farið yfir hvern framhaldsskóla og meðaleinkunnir þeirra sem útskrifuðust í íslensku og stærðfræði við útskrift úr grunnskóla. Meðaleinkunnir voru gefnar í bókstöfum þar sem hæsta einkunn, A, fær tölugildið 4; B+ fær tölugildið 3,75; B fær tölugildið 3; C+ fær tölugildið 2,75; C fær tölugildið 2 og D fær tölugildið 1. 

Farið er eftir hverjum framhaldsskóla og tiltekið hvaða grunnskóla nemendur voru í, meðaleinkunn í íslensku og stærðfræði við útskrift úr grunnskóla og svo vegin meðaleinkunn við útskrift úr menntaskóla.

Nemendur Garðaskóla

Ef einn grunnskóli er skoðaður, til dæmis Garðaskóli, má sjá að nemendur sem fóru í FG voru með að meðaltali 3 í einkunn í íslensku og 2,8 í stærðfræði og við útskrift úr menntaskóla var meðaleinkunnin 7,3. Fimmtíu nemendur eru að baki þessum tölum. Sex nemendur fóru í Kvennaskólann með meðaleinkunn 3,4 í íslensku og 3,5 í stærðfræði og útskrifuðust þaðan með 7,9 í meðaleinkunn. Tólf nemendur fóru í Menntaskólann í Reykjavík og voru með meðaleinkunn 3,4 í íslensku við útskrift úr grunnskóla og 3,5 í stærðfræði. Við útskrift úr MR voru þeir með sjö í meðaleinkunn. 

Fimm nemendur fóru í Menntaskólann við Sund úr Garðaskóla með meðaleinkunn 3,2 í íslensku úr grunnskóla og 3,4 í stærðfræði. Þeir útskrifuðust með sjö í meðaleinkunn úr MS. Fimm nemendur fóru einnig í Tækniskólann úr Garðaskóla. Þeir voru með meðaleinkunn 2,2 í íslensku úr grunnskóla og 2,8 í stærðfræði. Þeir útskrifuðust með 7,9 í meðaleinkunn úr Tækniskólanum. Þá fóru 44 nemendur í Verzlunarskóla Íslands úr Garðaskóla með 3,8 í meðaleinkunn í íslensku og 3,9 í meðaleinkunn í stærðfræði. Þeir útskrifuðust með meðaleinkunn 7,6 úr Verzlunarskólanum.

Í skýrslunni er einnig að finna meðaleinkunn nemenda í heild og þar má sjá að meðaleinkunn nemenda sem útskrifuðust úr framhaldsskóla 2023 til 2024 og komu úr Garðaskóla var 3,2 í bæði íslensku og stærðfræði.

Nemendur í MS með svipaða meðaleinkunn

Ef framhaldsskólarnir eru skoðaðir sér má sjá að dreifing einkunna þeirra nemenda sem koma í hvern skóla, sama hvaðan þeir koma, er ekki mjög mikil. Inntökuskilyrðin eru væntanlega einhver og þau þurfa að uppfylla þau. Sem dæmi eru flestir nemendur sem teknir eru inn í Menntaskólann við Sund og útskrifast 2023 til 2024 með yfir þrjá í meðaleinkunn í bæði íslensku og stærðfræði. Við útskrift er svo meiri dreifing í lokaeinkunn en hún er allt frá 6,5 upp í 7,8. Lægsta einkunn er 6,5 sem er meðaleinkunn nemenda úr Lágafellsskóla og hæsta einkunn, 7,8, er hjá nemendum sem útskrifuðust úr Salaskóla.

Ef litið er til landsbyggðar má skoða, til dæmis, Verkmenntaskólann á Akureyri. Þar eru flestir nemendur úr skólum á Akureyri eða í nærliggjandi sveitarfélögum. Meðaleinkunn í íslensku við útskrift úr grunnskóla er allt frá 2,5 í Dalvíkurskóla í 3,1 í Giljaskóla. Í stærðfræði er meðaleinkunn við útskrift úr grunnskóla lægst úr Dalvíkurskóla, 2,1, en hæst, 3,0, hjá nemendum sem koma úr skólum þar sem færri en fimm nemendur komu og eru því ekki tilgreindir.

Í Menntaskólanum á Ísafirði má til dæmis sjá að flestir nemendur sem útskrifuðust árin 2023 til 2024 komu úr Grunnskólanum á Ísafirði þar sem meðaleinkunn í stærðfræði við útskrift úr grunnskóla var 2,4 og 2,6 í íslensku. Við útskrift úr framhaldsskóla er meðaleinkunn 8. Þá komu níu nemendur úr ólíkum skólum sem ekki eru tilgreindir en meðaleinkunn þeirra við útskrift úr grunnskóla var 2,6 í íslensku og 2,3 í stærðfræði. Þessir nemendur útskrifast svo með 7,3 í meðaleinkunn úr framhaldsskólanum. Sex nemendur koma svo úr Grunnskóla Bolungarvíkur. Þaðan útskrifuðust þau með 2,8 í íslensku og 2,9 í stærðfræði og útskrifuðust svo með 7,5 úr framhaldsskólanum.

Félagsleg staða foreldra og menntunarstig skipti máli

Í samantekt ráðuneytisins kemur fram að einn helsti áhrifaþáttur á frammistöðu nemenda er menntunarstig og félagsleg staða foreldra, sem einnig ber að hafa í huga í samanburði milli skóla og milli svæða. Ef borin eru til dæmis saman Fossvogshverfi og Efra-Breiðholt má sjá að úr Réttarholtsskóla útskrifuðust alls 105 nemendur úr framhaldsskóla 2023 til 2024. Úr Fella- og Hólabrekkuskóla útskrifuðust átta úr Fellaskóla og 26 úr Hólabrekkuskóla. Nemendafjöldi í Réttarholtsskóla er yfirleitt um 400 og í Fellaskóla um 350 og 500 í Hólabrekkuskóla samkvæmt vef Reykjavíkurborgar. 

Ef litið er á Hólabrekkuskóla má sjá að sex nemendur útskrifast úr Fjölbrautaskólanum í Breiðholti. Þeir útskrifuðust úr grunnskóla með 2,6 í íslensku og 2,5 í stærðfræði. Þeir útskrifuðust með 7,8 í meðaleinkunn úr FB. Níu nemendur útskrifuðust úr Kvennaskólanum og voru með 3,5 í íslensku við útskrift úr grunnskóla og 3,3 í stærðfræði. Þeir útskrifuðust með 7,6 í meðaleinkunn úr Kvennaskólanum. Aðrir nemendur hafa dreift sér í aðra skóla en í samantekt um meðaleinkunn við útskrift úr grunnskóla má sjá að nemendur úr Hólabrekkuskóla voru með 3,1 í meðaleinkunn í íslensku og 2,9 í stærðfræði.

Átta útskriftarnemar úr Fellaskóla

Aðeins átta nemendur útskrifast úr framhaldsskóla árin 2023 til 2024 úr Fellaskóla. Vegna smæðar hópsins er ekki hægt að sjá hvert þau fara en í samantekt um einkunnir við útskrift úr grunnskóla má sjá að þau voru með 2,8 í meðaleinkunn í íslensku og 3 í stærðfræði.

Ef Réttarholtsskóli er skoðaður má sjá að fimm nemendur útskrifuðust úr Fjölbrautaskólanum við Ármúla 2023 til 2024 með meðaleinkunn 7,1. Þau útskrifuðust úr Réttarholtsskóla með meðaleinkunn 2,8 í íslensku og 3,1 í stærðfræði. Sextán nemendur útskrifast svo úr Kvennaskólanum og eins og aðrir sem þangað fara er meðaleinkunn þeirra við útskrift úr grunnskóla nokkuð há. Þau eru með 3,3 í íslensku og 3,7 í stærðfræði og svo með 7,9 í meðaleinkunn við útskrift úr Kvennaskólanum. 

Það sama má segja um hóp sem fer í Menntaskólann í Reykjavík, Menntaskólann við Hamrahlíð og Verzlunarskóla Íslands. Þau sem fara í Menntaskólann við Sund eru með ögn lægri meðaleinkunn í íslensku, 3, og stærðfræði, 3,4, og þau sem fara svo í Tækniskólann með enn lægri meðaleinkunn í íslensku, 2,9, og stærðfræði, 3,2. Ef litið er til meðaleinkunnar við útskrift úr Réttarholtsskóla má sjá að meðaleinkunn í íslensku við útskrift er 3,2 og 3,5 í stærðfræði.

Í samanburði á nemendum úr Efra-Breiðholti og Réttarholtsskóla má þannig sjá að þeir nemendur sem fara í ákveðna framhaldsskóla virðast vera með svipaða hæfni sama hvaðan þeir koma en munurinn felst helst í þeim fjölda sem bæði útskrifast og innritast í ákveðinn framhaldsskóla.