Heil­brigðis­þjónusta eftir póstnúmeri

Ég valdi að búa á landsbyggðinni en ég valdi ekki að þurfa að borga meira fyrir heilbrigðisþjónustu. Samt er það raunin fyrir marga sem þurfa að sækja sérfræðilækna utan heimabyggðar.

Undanfarin ár hefur þessi staða verið rædd við stjórnvöld og breytingar hafa orðið. Ferðum sem eru niðurgreiddar vegna læknisþjónustu utan lögheimilis hefur fjölgað úr tveimur í fjórar á ári á síðustu árum. Þær breytingar voru mikilvægt skref, en síðan þá hafa ekki orðið frekari úrbætur þrátt fyrir að þörfin sé enn til staðar.

Mér er annt um að fjölskyldur á landsbyggðinni hafi raunverulegt aðgengi að heilbrigðisþjónustu, ekki bara á blaði heldur í framkvæmd.

Raunveruleikinn á bak við tölurnar

Ég hef undir höndum raunverulegt dæmi frá fjölskyldu á landsbyggðinni sem þarf að fara reglulega með barn í læknisþjónustu utan heimabyggðar. Á nokkrum mánuðum safnast upp kostnaður upp á hundruð þúsunda króna. Hluti fæst niðurgreiddur en stór hluti stendur eftir og fellur á fjölskylduna sjálfa.

Fyrir fjölskyldu á Ísafirði er um 420 kílómetra akstur aðra leið til Reykjavíkur, eða 840 kílómetrar fram og til baka. Endurgreiðslan miðast við 41 krónu á kílómetra en dugar oft ekki fyrir raunverulegum kostnaði þegar eldsneyti og gjöld eru tekin með í reikninginn.

Fyrir einstakling á höfuðborgarsvæðinu getur heimsókn til sérfræðings verið innan við klukkustund og kostað lítið sem ekkert. Fyrir fjölskyldu á landsbyggðinni getur sama heimsókn þýtt heilan dag í ferðalag, hundruð kílómetra akstur/flug og tugþúsunda króna kostnað. Þetta er sami réttur en allt önnur raunveruleg byrði.

Að fljúga er oft eina raunhæfa leiðin. Greinaskrifandi er búsett á Ísafirði þar sem ekki er flogið oft á dag og því ekki alltaf hægt að fara fram og til baka samdægurs. Það þýðir að ferð vegna læknisheimsóknar verður ekki bara ferð heldur verkefni sem getur tekið meira en sólarhring, með tilheyrandi kostnaði við gistingu og annað.

Þegar komið er til Reykjavíkur þarf svo að komast áfram með leigubíl eða bílaleigubíl og sá kostnaður er ekki sjálfkrafa niðurgreiddur. Ferðin er því aldrei bara flugmiðinn heldur heildarkeðja af kostnaði sem leggst á fjölskyldur.

Fjórar ferðir eru vissulega framfaraskref en fyrir þá sem þurfa reglulegt eftirlit eða meðferð duga þær oft ekki. Þótt hægt sé í ákveðnum tilvikum að sækja um fleiri ferðir breytir það ekki þeirri staðreynd að grunnkerfið þarf að endurspegla raunverulegan kostnað. Þegar kostnaður við hverja ferð er jafn hár og raun ber vitni verður ljóst að breytingin nær ekki að jafna stöðuna.

Þetta snýst um jafnræði ekki tölur á blaði

Aðgengi að heilbrigðisþjónustu á ekki að ráðast af búsetu. Ég valdi að búa úti á landi en það á ekki að þýða að ég eða aðrar fjölskyldur fái lakari þjónustu eða þurfi að greiða mun meira fyrir hana.

Það er ekki nóg að fjölga ferðum á blaði ef raunverulegur kostnaður stendur í vegi fyrir því að fólk geti nýtt sér þær.

Spurningin sem við þurfum að spyrja er einföld:

Ætlar kerfið að mæta raunverulegum kostnaði eða á landsbyggðin áfram að borga mismuninn?

Því það er ekki jafnræði að bjóða fjórar ferðir ef fólk hefur ekki efni á að nýta þær.

Höfundur er formaður Breiðra Brosa og íbúi á landsbyggðinni.