Flug­vélarnar sem gerðu Loft­leiðir að stór­veldi

Í þættinum Flugþjóðin á Stöð 2 um sögu Loftleiða er fjallað um flugvélarnar á bak við Loftleiðaævintýrið. Flugvélaverkfræðingurinn Kristinn Halldórsson segir að gullöldin hafi byrjað með Douglas DC 6B-flugvélunum.

„Þetta byrjaði að ganga mjög vel þegar sexurnar komu. Þær voru svo duglegar. Þetta voru mjög góðar vélar, áreiðanlegar og öruggar,“ segir Kristinn, sem er sonur fyrsta flugvirkja Loftleiða, Halldórs Sigurjónssonar.

Sú fyrsta var keypt árið 1959. Sexurnar hjá Loftleiðum urðu alls fimm talsins og leystu þær fjarkana af hólmi, DC 4-vélarnar. Sexurnar voru mun öflugri og hraðfleygari, höfðu jafnþrýstiklefa, sem þýddi að þær gátu flogið upp fyrir veður, ólíkt fjörkunum.

„Loftleiðanafnið varð allt í einu þekkt sem Icelandic Airlines (IAL) á mörkuðum vestanhafs fyrir að bjóða upp á þessi ódýru fargjöld. Þeir voru komnir með flugvélar sem voru boðlegar, - í staðinn fyrir fjarkann, sem var ekki lengur boðlegur í millilandaflugi,“ segir Pétur P. Johnson, sérfræðingur um flugsögu Íslands.

„Það var eiginlega byrjað á þessu skiptiflugi þá í Keflavík en að mjög litlu leyti. En það gekk illa vegna þess að það var erfiðara að samræma flugáætlun. Við vorum stundum kallaðir Icelandic Airlines, I am always late,“ segir Einar Ólafsson, síðar forstjóri Cargolux, sem hóf feril sinn hjá Loftleiðum sem flugumsjónarmaður.

DC 6-vélarnar möluðu Loftleiðum svo mikið gull að árið 1962 var hafist handa við byggingu stórhýsis á Reykjavíkurflugvelli, sem hýsti Hótel Loftleiðir og skrifstofur félagsins en átti upphaflega að vera flugstöð.

„Þegar maður er að horfa á tölur um farþegafjölda og tekjur, sum árin er bara hundrað prósent aukning á milli ára. Maður bara skilur ekki hvernig var hægt að selja og markaðssetja svona þjónustu á þessum árum þegar varla var hægt að hringja á milli landa,“ segir Haukur Alfreðsson, sonur stofnandans Alfreðs Elíassonar.

„Sexurnar byggja þetta þannig upp að Loftleiðir eru með það mikið að gera að þeir verða að fá sér stærri vélar eða fleiri,“ segir Pétur P. Johnson.

Niðurstaðan var að kaupa kanadískar vöruflutningavélar, skrúfuþotur af gerðinni CL-44, og breyta þeim í farþegaflugvélar. Sú fyrsta kom vorið 1964 en þær urðu alls fimm í þjónustu félagsins.

Í markaðsskyni gáfu Loftleiðamenn þeim nafnið Rolls Royce 400 og létu síðan lengja þær úr 160 sætum upp í 189 sæta. Þannig urðu þær stærstu farþegaflugvélarnar á leiðum yfir Atlantshafið. Svo stórar þóttu þær að Loftleiðamenn kölluðu þær sín á milli „monsa“, sem var dregið af „monster“.

„Á þeim tíma voru Loftleiðir með þrjú prósent af farþegaflutningum yfir Norður-Atlantshafið, sem var talsverður hlutur,“ segir Jóhannes Einarsson, sem var einn af framkvæmdastjórum Loftleiða.

„Þarna náttúrlega fóru peningarnir að velta. Það er mikill munur á því að vera með 190 farþega eða 60. Og ef þú fylltir vélina þá varð hún bara að morgungulli,“ segir Einar Ólafsson.

„Loftleiðir voru 1970, þá voru útflutningstekjur útgerðarinnar um hálfur milljarður. En á sama tíma voru Loftleiðir með útflutningtekjur upp á tæplega einn og hálfan milljarð,“ segir Geirþrúður Alfreðsdóttir, dóttir Alfreðs Elíassonar.

Hér má sjá myndskeið úr þættinum:

Fjallað er um sögu Loftleiða frá 1944 til 1973 í þriðja þætti Flugþjóðarinnar á Stöð 2. Áskrifendur Stöðvar 2 og Stöðvar 2+ geta séð þáttinn í streymisveitu Stöðvar 2 hvenær sem er.

Í fjórða þætti Flugþjóðarinnar, sem er á dagskrá mánudagskvöldið 23. september, verður fjallað um efnahagsáhrif af flugstarfsemi Íslendinga. Hér má sjá kynningarstiklu þáttaraðarinnar: