Viltu vita hvað virkar? Jón Pétur Zimsen skrifar 14. september 2026 07:00 Til eru íslenskir grunnskólar með stóran fjölbreyttan nemendahóp sem hafa bætt PISA-árangur sinn milli rannsókna. Árangur eins þeirra er slíkur að ef allir skólar næðu sömu niðurstöðum væri Ísland við topp OECD-ríkja. Hvað getum við lært? Hér eru tíu aðgerðir sem flestar eiga sterka stoð í rannsóknum: 1. Foreldrar lesi og tali mikið við börnin fyrstu árin 2-3, að gagnvirkur skjátími sé við frostmark. 2. Börn í leikskólum alist upp við ríkulegt og gott íslenskt málumhverfi. 3. Kennaranám verði algerlega endurskoðað með áherslu á grunnfærni, árangur og tímalengd. 4. Aðalnámskráin verði skýrari og byggi á þekkingu og grunnfærni. 5. Grunnur lestrarkennslu verði kerfisbundin hljóðaaðferð ásamt orðaforða, lesfimi og lesskilningi. 6. Framvinda lestrarnáms verði mæld reglulega í 1.–3. bekk og strax gripið inn í þegar barn dregst aftur úr. 7. Notum beina, skýra og kerfisbundna kennslu. Fáar kennslunálganir eiga jafn víðtækan rannsóknargrunn við uppbyggingu grunnþekkingar og grunnfærni sem ýtir undir sköpun og gangrýna hugsun. 8. Samræmd könnunarpróf verði í 4., 7. og 9. bekk og samræmt lokapróf í 10. bekk þar sem öll viðmið aðalnámskrár eru undir. 9. Endurskoðum algerlega notkun far- og spjaldtölva og færum hefðbundnar bækur aftur inn í skólana. 10. Eflum tengsl, aga, félagsfærni og jákvæðan skólabrag. Fáar þessara breytinga kalla á aukin útgjöld; flestar snúast um breytta forgangsröðun, stefnu og sýn. Skólinn sem ég nefndi í upphafi er meðal ódýrustu grunnskóla landsins á hvern nemanda. Við þurfum ekki alltaf meiri peninga til að bæta skólann. Við þurfum að gera meira af því sem við vitum að virkar. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Jón Pétur Zimsen PISA-könnun Skóla- og menntamál Mest lesið Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir Skoðun Hvers vegna skiptir bókun 35 máli? Eiríkur S. Svavarsson Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir Skoðun Af þreyttasta frumvarpi íslenskrar þingsögu Árni Guðmundsson Skoðun Hver ætlar að hjúkra þér? Helga Rósa Másdóttir Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun Var Stonehenge sláturhús? Ása Hlín Benediktsdóttir Skoðun Ísland á ekki að verða land gjaldhliða Þórir Garðarsson Skoðun Skoðun Skoðun Þegar samþykki virðist verða að ábyrgð brotaþola Herdís Ósk Sveinbjörnsdóttir skrifar Skoðun Sama fötlun en ólík réttindi - Aldurinn ræður úrslitum - Ásta Ólafsdóttir skrifar Skoðun Umskiptingar Flokks fólksins á Alþingi Júlíus Valsson skrifar Skoðun Okkar fé í Heimum Bergur Hauksson skrifar Skoðun Hver ætlar að hjúkra þér? Helga Rósa Másdóttir skrifar Skoðun Er alveg sama hvað Ísland er dýrt? Björn Ragnarsson skrifar Skoðun Krossinn er ekki matseðill Hilmar Kristinsson skrifar Skoðun Við mælum hávaða en mælum við óskýrleikann? Ragnhildur Bjarkadóttir skrifar Skoðun Hvað gerist í síðari hálfleik? Lovísa Oktovía Eyvindsdóttir skrifar Skoðun Hvers vegna skiptir bókun 35 máli? Eiríkur S. Svavarsson skrifar Skoðun Skörum fram úr í skaðlegu skattaumhverfi Elliði Vignisson skrifar Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar Skoðun Arfurinn og réttur ríkisins til skattheimtu Gunnar Ármannsson skrifar Skoðun Undir sömu stjörnu – ópera fyrir alla þjóðina Sævar Þór Halldórsson skrifar Skoðun Börn þurfa úrræði, ekki innantóm loforð Ása Berglind Hjálmarsdóttir skrifar Skoðun Ísland á ekki að verða land gjaldhliða Þórir Garðarsson skrifar Skoðun Fokk, ég er með ristilkrabbamein! Matthías Freyr Matthíasson skrifar Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Af þreyttasta frumvarpi íslenskrar þingsögu Árni Guðmundsson skrifar Skoðun Samfélagsbanki: Opið bréf til ríkisstjórnarinnar Guðmundur D. Haraldsson,Sævar Finnbogason skrifar Skoðun Var Stonehenge sláturhús? Ása Hlín Benediktsdóttir skrifar Skoðun Það er alltaf til fé fyrir næstu framkvæmd—Hvenær ætlum við að læra? Vilhelm Jónsson skrifar Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir skrifar Skoðun Nýtum betur gagnreyndar aðferðir í skólum Skúli Helgason skrifar Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar Skoðun Lögfræði er engin eðlisfræði – fullveldi er ekki þyngdarkraftur Bergur Hauksson skrifar Skoðun Mamma ég lofa Lára G. Sigurðardóttir skrifar Skoðun Þetta hjólar sig ekki sjálft Birgir Birgisson skrifar Sjá meira
Til eru íslenskir grunnskólar með stóran fjölbreyttan nemendahóp sem hafa bætt PISA-árangur sinn milli rannsókna. Árangur eins þeirra er slíkur að ef allir skólar næðu sömu niðurstöðum væri Ísland við topp OECD-ríkja. Hvað getum við lært? Hér eru tíu aðgerðir sem flestar eiga sterka stoð í rannsóknum: 1. Foreldrar lesi og tali mikið við börnin fyrstu árin 2-3, að gagnvirkur skjátími sé við frostmark. 2. Börn í leikskólum alist upp við ríkulegt og gott íslenskt málumhverfi. 3. Kennaranám verði algerlega endurskoðað með áherslu á grunnfærni, árangur og tímalengd. 4. Aðalnámskráin verði skýrari og byggi á þekkingu og grunnfærni. 5. Grunnur lestrarkennslu verði kerfisbundin hljóðaaðferð ásamt orðaforða, lesfimi og lesskilningi. 6. Framvinda lestrarnáms verði mæld reglulega í 1.–3. bekk og strax gripið inn í þegar barn dregst aftur úr. 7. Notum beina, skýra og kerfisbundna kennslu. Fáar kennslunálganir eiga jafn víðtækan rannsóknargrunn við uppbyggingu grunnþekkingar og grunnfærni sem ýtir undir sköpun og gangrýna hugsun. 8. Samræmd könnunarpróf verði í 4., 7. og 9. bekk og samræmt lokapróf í 10. bekk þar sem öll viðmið aðalnámskrár eru undir. 9. Endurskoðum algerlega notkun far- og spjaldtölva og færum hefðbundnar bækur aftur inn í skólana. 10. Eflum tengsl, aga, félagsfærni og jákvæðan skólabrag. Fáar þessara breytinga kalla á aukin útgjöld; flestar snúast um breytta forgangsröðun, stefnu og sýn. Skólinn sem ég nefndi í upphafi er meðal ódýrustu grunnskóla landsins á hvern nemanda. Við þurfum ekki alltaf meiri peninga til að bæta skólann. Við þurfum að gera meira af því sem við vitum að virkar. Höfundur er þingmaður Sjálfstæðisflokksins.
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun
Skoðun Hvernig getum við dregið úr einmanaleika mæðra í fæðingarorlofi? Sigrún Þóra Sveinsdóttir skrifar
Skoðun Lofthjúpurinn er ekki verðbólguspá – þegar prófessorinn villist út fyrir sitt sérfræðisvið Sveinn Atli Gunnarsson skrifar
Skoðun Samfélagsbanki: Opið bréf til ríkisstjórnarinnar Guðmundur D. Haraldsson,Sævar Finnbogason skrifar
Skoðun Landsréttur gefur út óútfylltan tékka fyrir hvers kyns ofbeldi Sigrún Sif Eyfeld Jóelsdóttir skrifar
Skoðun Súri sannleikurinn um rakastjórnun - Þekkingin er til, en húsin leka samt enn Sigurður Sigurðsson skrifar
Skoðun Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman skrifar
Skoðun Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir skrifar
Að byrja á röngum enda – vítahringur vímuefnavanda, afbrota og refsinga Margrét Dís Yeoman Skoðun
Breyttur einkunnakvarði gerir námsmatið ekki skýrara Hjálmar Bogi Hafliðason,Jón Páll Haraldsson,Kristín Jóhannesdóttir,Margrét Sverrisdóttir,Snædís Valsdóttir,Þóranna Rósa Ólafsdóttir Skoðun