Á bak við heimilisleysi eru ein­staklingar með sögu

Í 45 ár hef ég starfað innan velferðarkerfisins. Ég hef hitt hundruð einstaklinga sem hafa glímt við erfið lífsskilyrði, áföll, fátækt og veikindi. En ekkert hefur snert mig jafn djúpt og vinna mín með heimilislausu fólki.

Þegar fólk talar um heimilislausa heyri ég oft kaldhæðnisleg og niðrandi orð eins og: Rónar, fíklar, dópistar.

Þessi orð segja meira um samfélagið okkar en fólkið sem þau beinast að.

Í starfi mínu kynntist ég manni sem sendur var á milli fjölda fósturheimila alla sína æsku. Sem barn fékk hann aldrei öryggi, festu eða ást. Kerfið brást honum aftur og aftur. Þegar hann varð fullorðinn stóð hann einn í heiminum — án stuðningsnets, án fjölskyldu og án trausts til samfélagsins. Smám saman þróaðist vanlíðan, félagsleg einangrun og síðar vímuefnavandi. Að lokum endaði hann heimilislaus. Ekki vegna þess að hann valdi það, heldur vegna þess að samfélagið greip hann ekki þegar þurfti.

Mér er minnisstæð kona sem varð fyrir endurteknu kynferðisofbeldi í æsku. Áföllin fylgdu henni inn í fullorðinsárin og hún glímdi árum saman við djúpan sársauka, skömm og sjálfsfyrirlitningu. Hún leitaði í vímuefni til að deyfa minningarnar og vanlíðanina. Hún eignaðist börn sem hún elskaði, en missti þau frá sér þegar neyslan tók yfir líf hennar. Á endanum missti hún heimili sitt. Þegar fólk sá hana á götunni sá það „dópista“. Færri sáu brotna manneskju sem hafði aldrei fengið þá hjálp sem hún þurfti eftir ofbeldið sem hún varð fyrir sem barn.

Í starfi mínu kynntist ég manni sem veiktist af alvarlegum geðsjúkdómi um tvítugt. Lífið sem hann hafði ætlað sér og dreymdi um hrundi á svipstundu. Hann átti erfitt með að halda vinnu. Hann missti tengsl við vini og einangraðist smám saman. Til að reyna að róa hugann fór hann að nota vímuefni. Með tímanum missti hann bæði húsnæði og tengsl við fjölskyldu sína. Bak við heimilisleysið var veikur maður sem fékk ekki nægjanlega samfellda geðheilbrigðisþjónustu þegar mest á reyndi.

Á bak við hvert heimilisleysi leynast áföll, fátækt, geðrænn vandi, ofbeldi eða alvarleg félagsleg einangrun. Og of oft mætir fólk síðan samfélagi sem svarar með fordómum, niðurskurði og endalausu tali um „einstaklingsábyrgð“.

Það er auðvelt að predika um ábyrgð þegar maður hefur sjálfur alltaf haft heimili, öryggi og stuðning.

Það er auðvelt að dæma fólk sem sefur úti þegar maður hefur aldrei upplifað að vera yfirgefinn af bæði fjölskyldu og kerfi.

Húsnæði er ekki munaður fyrir útvalda.

Húsnæði er mannréttindi.

Ég vil borg sem lítur á húsnæði sem mannréttindi.

Ég vil borg sem fjárfestir í félagslegum úrræðum og mannúð.

Ég vil borg þar sem velferð er sameiginleg ábyrgð okkar allra.

Ég vil borg sem mætir fólki með virðingu.

Ég vel Vinstrið í komandi kosningum því að Vinstrið stendur fyrir öllu því sem ég vil sjá í minni borg, Reykjavík.

Vöndum valið og veljum Vinstrið, setjum x við A.

Höfundur skipar 13. sæti á lista Vinstrisins í Reykjavík.