Dag­legt líf eldri borgara í Reykja­vík: Af­hverju ekki eins og í Regínu?

Þessa dagana hefur kvikmyndin Regína frá árinu 2001 verið mér ofarlega í huga.

Í myndinni var litið inn á elliheimilið Grund, þar sem var líf og fjör. Eldri borgarar dönsuðu saman, sungu og sátu yfir spilum. Það er nánast þannig að maður freistast til að skrá sig á biðlista - bara til þess að komast inn í stemminguna, ekki bara því hann gæti verið langur.

Ég man þegar ég kom fyrst inn á alvöru elliheimili – og sá að þetta er ekki alveg raunin.

Þetta er þó einföld mynd af því hvernig daglegt líf eldri borgara í Reykjavík gæti litið út – ef viljinn væri til staðar. Í Regínu var ekki látið nægja að sinna grunnþörfum, heldur er markvisst skapað rými fyrir gleði, tengsl og tilgang. Þetta gerist samt ekki að sjálfu sér.

Í Reykjavík þarf að gera kröfur um meira en bara lágmarksþjónustu.

Kvikmyndin Regína er ekki bara skemmtileg, heldur minnir okkur á að eldri borgarar þurfa ekki eingöngu umönnun – þeir þurfa líka smá upplyftingu.

Með hækkandi meðalaldri þjóðarinnar fjölgar eldri borgurum hratt og í Reykjavík hefur þeim fjölgað um heilt prósent, bara á síðustu fimm árum. Það hljómar kannski ekki svo mikið, en það eru tvöþúsund og fimmhundruð manns!

Umræðan hefur að miklu leiti snúist um skort á hjúkrunarrýmum – sem jú, er vissulega mikilvægt. En það sem gleymist oft er að lang flestir eldri borgarar eru ekki á þeim stað að þurfa hjúkrun. Langflestir íbúar í Reykjavík búa heima - og þeir eru of oft einir.

Félagsleg einangrun eldri borgara er eitt stærsta velferðarmál borgarinnar, en fær samt furðulega litla athygli. Með aldrinum breytist lífið. Vinahópar minnka, makar falla frá og fjölskyldur dreifast. Heimilið verður stærra og dagarnir lengri. Þó að allt sé „í lagi“ á pappír er það ekki endilega gott, því jafnvel þegar grunnþarfir eru uppfylltar, getur skortur á félagslegri virkni haft veruleg áhrif á líðan fólks.

Dagdvalarrými eru til staðar í Reykjavík, en þau eru of fá, of einsleit og stundum einfaldlega ekki nógu spennandi. Það er ekki nóg að bjóða upp á pláss. Fólk þarf ástæðu til að mæta og það mætir ekki nema það hafi eitthvað að hlakka til.

Við sáum það í Regínu: Það er hægt að skemmta sér eftir sjötugt.

Það gerist þegar við hættum að sætta okkur við lágmarkið. Þegar við búum til rými fyrir fjölbreytta og skemmtilega dægurstyttingu – ekki bara þjónustu.

Það á ekki bara að vera „í lagi“ að eldast í Reykjavík. Það á að vera gott. Jafnvel skemmtilegt.

Og ef við þurfum bíómynd til að minna okkur á það – þá er kominn tími til að gera eitthvað í því.

Höfundur skipar 5. sæti Framsóknarflokksins í Reykjavík