Hvernig kveikjum við neistann?

Ísland er einstakt land þar sem 400.000 manna þjóð tekur á móti tveimur milljónum gesta á ári hverju. Þessi blómlegi iðnaður, ferðaþjónustan, er drifkraftur efnahagsins, en hann er líka sá vettvangur þar sem reynir mest á varðveislu íslenskrar tungu.

Samfélagsgerðin er í örri þróun og þær breytingar fela í sér aukna hættu á því að íslenska hörfi úr hinu daglega rými. Þegar enskan verður sjálfgefið mál í þjónustu og á vinnustöðum eins og raunin er í ferðaþjónustu, hættir íslenskan smám saman að vera sá sameiginlegi grundvöllur sem okkar daglegu samskipti byggja á.

En í stað þess að líta á þessa þróun sem óumflýjanlega eða jafnvel sem orðinn hlut, ættum við sem störfum í ferðaþjónustu að sjá hana sem tækifæri til að gera betur. Við viljum byggja upp inngildandi samfélag þar sem tungumálið er ekki útilokandi hindrun, heldur lifandi og sýnilegur hluti af okkar sameiginlega vinnudegi. Spurningin er því ekki hvort og hvernig við eigum að styðja við íslenskuna, heldur frekar hvernig við kveikjum neistann hjá starfsfólki og stjórnendum til að láta það gerast.

Til að þessi neisti kvikni þurfum við að líta á íslenska tungu sem sameiginlegt verkefni þar sem ábyrgð stjórnandans og áhugi starfsmannsins spila saman. Þetta byrjar á því að móta skýra málstefnu innan fyrirtækis sem þjónar sem hagnýtt verkfæri fremur en stíf regla á blaði. Stjórnendur þurfa að vera fyrirmyndir og sýna í verki að íslenskan sé dýrmætur hluti af þeirri upplifun og menningu sem við bjóðum gestum sem starfsfólki. Þegar stjórnandi tekur þá ákvörðun að forgangsraða íslensku í þjálfunarferli nýliða og gera hana sýnilega í öllu umhverfi fyrirtækisins, sendir það skýr skilaboð um að hér sé tungumálið velkomið og mikilvægt. Þannig verður íslenskan hluti af vinnustaðarmenningunni en ekki íþyngjandi verkefni utan vinnutíma.

Samhliða þessu verðum við að huga að því sálfræðilega öryggi sem starfsfólk þarfnast til að þora að nota nýtt tungumál. Óttinn við að gera mistök er raunveruleg hindrun og neistinn deyr fljótt ef fólk óttast mistök eða mætir óþolinmæði. Með því að temja okkur að byrja öll samtöl á íslensku, en spyrja svo frekar „viltu að ég tali ensku?“, búum við til rými þar sem starfsfólk fær tækifæri til að æfa sig án pressu. Við sýnum að við höfum trú á getu þeirra og að við fögnum hverri tilraun til að nota málið, því viljinn til að eiga samræður vegur mun þyngra en að tala málið lýtalaust. Þegar vinnustaðurinn verður að öruggum æfingavelli, fer tungumálið að tengja fólk saman í stað þess að skapa hindranir.

Að lokum snýst hvatinn um að sýna fram á að íslenskan sé lykill að framtíðinni. Við kveikjum raunverulegan áhuga þegar starfsfólk sér að íslenskuhæfni er ekki bara til skrauts, heldur mikilvægur þáttur í starfsþróun og persónulegum vexti. Með því að tengja málkunnáttu við aukna ábyrgð og ný tækifæri innan fyrirtækisins, gefum við náminu skýran tilgang. Stuðningur við nám á vinnutíma er þar lykilatriði, því það sýnir að fyrirtækið er tilbúið að fjárfesta í starfsmanninum til lengri tíma. Með því að gera íslenskuna sem hluta af menningu vinnustaðarins, tryggjum við ekki aðeins framtíð tungumálsins, heldur byggjum við upp ríkara og meira inngildandi samfélag fyrir okkur öll.

Á síðunni hæfni.is má finna fjölbreytt stuðningsefni til að efla íslenskunotkun á vinnustaðnum sem og sniðmát að málstefnu fyrir ferðaþjónustufyrirtæki.

Ólína er sérfræðingur hjá Hæfnisetri ferðaþjónustunnar og Sólveig er sérfræðingur hjá Hæfnisetri ferðaþjónustunnar.