Að hafna við­ræðum er að hafna upp­lýsingum

Íslendingar ganga að kjörborðinu 29. ágúst næstkomandi. Spurningin sem verður lögð fyrir þjóðina er í raun einföld – en umræðan í kringum hana er þegar farin að flækjast.

Við erum nefnilega ekki að kjósa um það hvort Ísland eigi að ganga í Evrópusambandið.

Við erum að kjósa um það hvort við eigum að halda áfram aðildarviðræðum.

Þetta er grundvallarmunur sem skiptir máli. Því viðræður eru ekki skuldbinding um niðurstöðu. Þær eru leið til að afla upplýsinga, skýra valkosti og gera þjóðinni kleift að taka upplýsta ákvörðun síðar.

Að hafna viðræðum er því ekki hlutlaus afstaða. Það er ákvörðun um að vilja ekki vita meira!

Í raun má segja að við stöndum frammi fyrir einfaldri spurningu: Viljum við klára samtalið eða slíta því áður en niðurstaða liggur fyrir?

Ísland er nú þegar í mjög nánu samstarfi við Evrópusambandið í gegnum EES-samninginn og Schengen. Við tökum upp stóran hluta af því regluverki sem mótar okkar efnahagslíf og samfélag. En við sitjum ekki við borðið þegar þær reglur eru mótaðar.

Þetta er staða sem margir telja sjálfsagða. Aðrir telja hana ófullnægjandi. En það sem ætti að sameina okkur er að vilja skilja hana til fulls áður en við tökum afstöðu til framtíðarinnar.

Viðræður snúast um nákvæmlega það.

Þær snúast um að fá skýrari mynd af því hvað felst í mögulegri aðild - hvaða kostir eru í boði, hvaða sérlausnir koma til greina, og hvaða áhrif það hefði á íslenskt samfélag.

Það er ekki ábyrg nálgun að loka þeirri umræðu áður en hún hefur farið fram til enda. Þvert á móti er hún fremur ábyrgðarlaus.

Í breyttum heimi, þar sem öryggis- og efnahagsmál Evrópu eru í sífelldri þróun, skiptir meira máli en áður að lítil ríki taki upplýstar og yfirvegaðar ákvarðanir um stöðu sína. Það á ekki síst við um Ísland.

Það er ekkert róttækt við það að vilja halda áfram viðræðum. Þvert á móti er það hófsöm og skynsamleg nálgun.

Flest Evrópuríki líta á slíkt samtal sem eðlilegan hluta af sinni stefnumótun. Að vilja skoða málið til fulls áður en ákvörðun er tekin er ekki öfgafull afstaða – heldur ábyrg.

Þjóðaratkvæðagreiðslan í ágúst snýst því ekki um að segja já eða nei við Evrópusambandinu.

Hún snýst um það hvort við viljum hafa allar upplýsingar á borðinu áður en við tökum þá ákvörðun.

Það ætti í raun ekki að vera flókið val.

Höfundur er formaður Evrópuhreyfingarinnar