Þegar bið­listinn víkur fyrir tíma­bundnum lausnum

Hver á að ganga fyrir, þau sem fara eða þau sem bíða?

Umræða um leikskólapláss fyrir börn hælisleitenda hefur að miklu leyti verið sett fram sem siðferðislegt próf á samúð. Það er skiljanlegt, en það er ekki nægjanlegt. Þegar opinber þjónusta sem nú þegar er sprungin og því nauðsynlegt að ræða forgangsröðun af raunsæi og sanngirni. 

Sveitarfélögum ber skylda til að tryggja grunnskólagöngu allra barna á skólaskyldualdri, óháð stöðu þeirra. Leikskólakerfið er hins vegar þjónusta sem er háð framboði, mannafla og fjármagni. Það eitt og sér breytir forsendum umræðunnar.

Í dag er staðan sú að leikskólapláss eru ekki næg fyrir þau börn sem þegar eru í kerfinu. Biðlistar eru raunverulegir og snerta fjölskyldur sem hafa fasta búsetu og langtímatengsl við samfélagið. Þegar slíkur skortur er til staðar þá er ekki spurning hvort eigi að forgangsraða , heldur hvernig?

Nú þegar er raunin sú að börn sem hafa fengið stöðu flóttamanns eru gjarnan sett í forgang í leikskólum, einmitt á grundvelli þess að þau teljast í viðkvæmri félagslegri stöðu. Þótt það sé ekki formleg sérregla í kerfinu, hefur það í framkvæmd sömu áhrif: þau færast framar, og önnur börn færast aftar.

Ég tel eðlilegt og rétt að börn á grunnskólaaldri fari í skóla. Það er lögbundið, og þar er samfélagið að uppfylla lögbundna skyldu. En að jafna leikskóla við grunnskóla er rangt. Þegar leikskólaplássum er úthlutað umfram getu kerfisins, þá er hætta á að brotið sé á réttindum þeirra barna sem hafa beðið lengi og eiga raunhæfa framtíð í samfélaginu.

Þetta snýst ekki um að útiloka börn hælisleitenda frá allri þjónustu. Það er bæði óraunhæft og ósanngjarnt. En þjónustan þarf að vera í samræmi við aðstæður kerfisins. En ekki með þeim hætti að úthluta takmörkuðum leikskólaplássum þegar aðrir sitja eftir og bíða.

Ef við ætlum að byggja upp sanngjarnt kerfi verðum við að þora að segja það sem er óþægilegt: Þegar pláss eru ekki til fyrir alla, þá þýðir að einhver annar fær minna. Að horfa framhjá því er ekki samúð, það er meðvirkni.

Raunveruleg ábyrgð felst í því að vega og meta hagsmuni allra barna, ekki aðeins þeirra sem eru sýnilegust í umræðunni hverju sinni.

Höfundar eru í framboði á lista Miðflokksins fyrir komandi borgarstjórnarkosningar.