Til skoðunar að beita refsisköttum á nikótínpúða

Mikið hefur verið fjallað um aukningu notkunar nikótínvara undanfarin ár og sérstaklega hvað varðar notkun barna og ungmenna á vörunum. Nú síðast vakti pistill Eyrúnar Magnúsdóttur, foreldris og blaðamanns, sem segir að fyrir um 30 árum hafi 33 prósent fólks reykt, en nú aðeins um þrjú prósent. Í dag noti um 33 prósent fólks nikótínpúða. Stjórnvöld ættu að stefna að því að taka sér ekki 30 ár í að ná þessari prósentutölu niður.

Willum Þór Þórsson heilbrigðisráðherra tók undir þessi orð Eyrúnar, þegar pistillinn var borinn undir hann á ríkisstjórnarfundi í morgun.

Stöðug barátta við vinalega Svíann

„Við erum auðvitað í stöðugri baráttu við markaðsöflin með nýjungar. Við þekkjum alveg söguna í tóbaksvörnum og höfum náð góðum árangri þar. Kjölfestan í íslenska forvarnarmódelinu er fjölskyldan, foreldrar, félagasamtökin, íþrótta- og æskulýðssamtök, allar heilbrigðisstéttir. Það er mikið ákall um að stemma stigu við aukningu í notkun nikótínpúða.“

Þeir hafi nýlega verið felldir undir lög um rafrettur í þeim tilgangi að draga úr notkun. Aldurstakmörk, auglýsingabann, sýnileikabann og svo framvegis séu í gildi. Nú sé verið að vinna að því í ráðuneyti hans að sameina þetta tóbakslöggjöfinni, til þess að draga enn frekar úr aðgengi og fýsileika vörunnar.

„Við þekkjum þennan vinalega Svía sem birtist í öllum auglýsingum og fer fram hjá öllu auglýsingabanni. Þetta er auðvitað rosalegur tvískinnungur. Þetta er alvarlegt vegna þess að þetta er skaðlegt fyrir börn og unglinga. Það er viðkvæmur hópur fyrir svona vöru. Við erum að róa að því öllum árum með íslenska forvarnamódelinu að draga úr skaðsemi og verja, fyrst og fremst, börn og unglinga.“

Óeðlileg framlegð

Þá segir Willum Þór að líta verði til skattlagningar í þeim tilgangi að draga úr notkun nikótínpúða.

„Það virðist vera að þú getir rekið heila verslun með eina vöru. Það gefur tilefni til að leiða hugann að því hvort framlegðin sé ekki eitthvað óeðlileg.“

Sé tekið dæmi af Svíanum vinalega sem Willum Þór vísar til má sjá að framlegð verslunar með nikótínpúða er hugsanlega óeðlileg, óeðlilega lág það er að segja.

Í ársreikningi Svens ehf. fyrir árið 2020 má sjá að rekstrartekjur félagsins voru 311,5 milljónir króna. Hagnaður eftir fjármagnsliði og skatta var 27,7 milljónir króna. Í ársreikningi fyrir árið 2022 segir að rekstrartekjur hafi verið tæplega 1,2 milljarðar króna og hagnaður 65,4 milljónir króna.

Samkvæmt nýjasta ársreikningi Svens námu rekstrartekjur 1,38 milljörðum og hagnaður 86,9 milljónum króna. Framlegðarhlutfall áranna þriggja var 6,7 prósent, 6,8 prósent og 7,7 prósent.

Til samanburðar var framlegðarhlutfall Haga 10,8 prósent á tímabilinu mars 2023 til febrúar 2024.

Þegar til skoðunar fjármálaráðuneytinu

Willum Þór segir að skattlagningu hafi í gegnum tíðina verið beitt til að stemma stigu við notkun óæskilegra vara, vara sem fela í sér skaðsemi. Það sé nú til skoðunar innan fjármála- og efnahagsráðuneytisins.