Seljum ungmennum lummur og koffín en í fordómafullri vanþekkingu svertum hampinn Gunnar Dan Wiium skrifar 8. nóvember 2023 12:01 Ég lít í kringum mig og mér finnst samfélagið og lög þess og reglur skrítin, undarleg. Ég fer í hverfissjoppuna sem lifir á hádegispásu nemenda gagnfræðaskólans við hliðin á og þar selja þeir auðvitað slísi burgers og chips og kit-kat en líka allskonar annað. Þeir selja sígarettur og vindla og svakalegt úrval á lummum og veipdrasli, þeir selja meira að segja tóma ziplock poka við hliðina á tannkreminu, (kannski hugsa þeir að gott sé að eiga litla ziplock poka til að safna stökum tölum og smellum sem fylgja með nýjum skyrtum og jökkum.) Fyrir innan lummuborðið er svo spilavítið og þar hanga fárveikir spilafíklar sem eru margir hverjir búnir að spila frá sér fjölskyldur, sjáfsvirðinguna og mannorðið. Ég lít í kringum mig og sé fyrirtæki eins og Svens hasla sér völl með sænskum fánalitum á risastórum skiltum um allan bæinn eins og ekkert sé eðlilegra, þeir meira segja auglýsa í auglýsingahléi gettu betur eins og það sé staður og stund. Koffíndrykkir í hundruðum milligramma flokknum eru seld ungmennum og svo þegar þau geta ekki sofið er þeim bara gefið melatonin þ.e.a.s. ef þau eru ekki með uppáskrifuð svefnlyf við svefnleysisaukaverkunum við adhd lyfjunum sem þau neyðast til að taka sem “viðeigandi” lyfjagjöf við ofvirkni og athyglisbrest. Ríkið sér svo um að skaffa fólki alkóhól því á bakvið þá neyslu er svokölluð “menning” og í henni skálum við og tökum trúnna á bakkus konung, fyrir okkur er eðlilegt að drekka leysiefni og verða fyrir eitrunaráhrifum, hindra endurupptöku boðefna og fyrir vikið raska eðlilegri og heilbrigðri boðefna framleiðslu með viðeigandi þvinku, þunglyndi og timburmönnum, allt partur af prógramminu og alls ekkert óeðlilegt þar. Við hristum þetta bara af okkur og skellum okkur á Kentucky og gúlp-þömbum tveggja lítra kókflöskur og svo kokgleypum stóran bragðaref fyrir svefninn. Þetta er það sem ég sé, meðal annars. Ég sé líka að CBD vörur og hráhamp sem Matvælastofnun ríkisins gaf grænt ljós fyrir alls ekki svo löngu síðan til innflutnings allt í einu stöðvaðan í tollinum og vörur innflutningsaðila gerðar upptækar án skýringa bara því starfsmaður á plani fannst það bara einn daginn. Ég sé og upplifi fordóma í garð undraplöntunar Kannabis og bera svokallaðir sérfræðingar á vegum hins opinbera yfirleitt fyrir sig sömu rökin sem eru að það sé einfaldlega skortur á rannsóknum sem gerir þetta mál með CBD og aðra kannabínóða erfitt viðureignar. Þessi rök “sérfræðingana” eru svo röng því rannsóknir sem gerðar hafa verið á Kannabis síðustu 30 ár eða svo skipta tugum þúsunda. Þessar rannsóknir hafa svo leitt til þess að lögleiðing á Kannabis hefur átt sér stað út um allan heim bæði vestan hafs og austan. Sama gildir um rannsóknir á tóbaki, sykri, lummum og koffíni og fituríkum mat og alkóhóli og svo framvegis og framvegis, þær skipta einnig tugum ef ekki hundruðum þúsunda. Samt sem áður fara unglingarnir í gagnfræðaskólanum í næstu götu við mig í hádegishléinu og kaupa sér 200mg koffín nokkóa og lummur og big chrunchy Lion-bar og slefa svo yfir spilakassan. Svo fara þau út og veipa blý og nikkel í stórhættulegu magni og fá fyrir vikið framheilaskaða sem rannsóknir sýna að sé óafturkræfur. Þetta er allt í boði þeirra laga og reglna sem gilda, löglegt sjálfsvíg fyrir börn, unglinga og fullorðina í slow motion í nafni hefða, menningar, heimsku og spillingar. Hvað varðar kannabis þá er kannski best að útskýra kerfið sem kallast á ensku Endocannabinoid system, skammstafast sem ECS. Á íslensku myndi það þýðast sem Endokannabínóðakerfið og því skammstafast sem EKK. Kerfið sem um ræðir er flókið merkjakerfi frá frumunum sem samanstendur af endókannabínóðum, ensímum og kannabínóða-móttökum, sem hafa stjórn á ýmissi starfsemi í mannslíkamanum. Ber að nefna í þessu samhengi hjálp við svefn, lund, matarlyst og meltingu, minni, bólgumyndun, húðvandamál, endurheimt og frjósemi. Þessar flóknu tengingar finnast í heilanum, vefjum og kirtlum og í öllum aðal líffærum okkar. Kerfið var uppgötvað af tékkneskum vísindamanni árið 1992 í Ísrael og við þessa uppgötvun komust vísindamenn að því að líkaminn framleiðir sína eigin kannabínóða í margvíslegum tilgangi sem kerfið, ECS er hannað til að taka á móti. CBD og aðrir kannbínoðar hafa sýnt sig að hafa stór heilsufarsleg áhrif á fólk sem þjáist af hinum og þessum kvillum. Allt frá alvarlega flogaveikum einstaklingum, parkinson og krabbameinssjúklingum niður í skilvirkari endurheimt íþróttafólks sökum sterks mótvægis við bólgumyndun í líkamanum. Listinn er orðin langur af fólki hér á landi sem hefur hlotið bót meina sinna og er því komin reynsla af notkun kannabínóð sem styður þessar fullyrðingar hér að ofan. Síðustu hundrað ár eða svo hefur hampurinn, plantan verið svert og talin hættuleg og ólögleg. Þá er ég ekki aðeins að tala um Indica afbrigði plöntunar heldur líka ræktun og öll notkun á Iðnaðarhampi sem fyrir áróðursherferð há kapítalískra hagsmunaafla var gríðarlega útbreidd og áberandi sem hráefni í allskonar iðnaði. Má nefna í því samhengi í iðnaði sem snéri að allskonar textíl framleiðslu og pappír svo eitthvað sé nefnt. Þegar stórir hagsmunaaðilar innan pappírsiðnaðarins, stáliðnaðar, plast og pólyester komu saman í einskonar samkurli með íhaldsömu og valdamiklu samfélagi bindindishreyfinga í Bandaríkjunum upp úr 1900 fór af stað mikil viðhorfsbreyting í garð plöntunnar sem svo nú loksins virðist vera í sterkum og jákvæðum viðsnúning. Núna í ár eru um 3 ár síðan ræktun iðnaðarhamps varð lögleg aftur á Íslandi og síðan þá hefur orðið mikil vitundarvakning í garð hampsins sem og heilsufarslegum ávinning af notkun kannabínóða. Ræktun er orðin útbreidd og þó svo ræktendur séu mis reynslumiklir og misskilvirkir hvað varðar notkun og vinnslu hampsins. Sumir eru komnir lengra en aðrir og með skýr markmið hvað varðar úrvinnslu og sölu afurða á meðan aðrir eru að fikra sig áfram með óljós markmið þrátt fyrir gríðarlegan áhuga á þeim möguleikum sem afurðin býður upp á. Sama hve skilvirk úrvinnslan er að hverju sinni þá situr alltaf umhverfisþátturinn eftir því í raun má segja að hampurinn sé að binda um 20 sinnum meira kolefnum en hefðbundin skógrækt og að ca 1 hektari í ræktun sem tekur um 3-4 mánuði sé nóg til að kolefnisjafna einn íslending miðað hvað við losum í dag. Og hvað þessa gríðarlegu kolefnisbindingu hampsins varðar þá er einnig svo afar undarlegt að liðið sem lofar hinu og þessu eftir hin og þessi ár í kolefnisjöfnu Íslandi virðist ekkert kynna sér ofur eiginleika hampsins í þeim efnum. Reikningsdæmið er einfalt, til að kolefnisjafna Ísland eins og það leggur sig þarf aðeins að rækta í eitt tímabil um einn hektara per íslending og málið er dautt, loforð orðin að veruleika aldrei þessu vant. Ég lít í kringum mig og sé skrítið samfélag, ég sé skrítin og óheilbrigð lög sem gera heilbrigða einstaklinga að lögbrjótum. Ég sé heilbrigt fólk fara á skjön við lög og reglur því það fylgir sannfæringu sinni um hvað er raunverulega rétt og heilbrigt. Þessi hegðun skapar hins vegar klofning í samfélagsvitundinni og frammkallar skömm sem hefur í raun engan rétt á sér. Ég vill eindregið hvetja til byltingar sem snýr að sýn á sannleikan og afturhvarfs til náttúrulegra efna. Kannabis er ekki hættuleg jurt. Kannabis er gjöful og nærandi. Hún er hráefni í formið sem skýlir okkur gegn veðri og vindum. Hún bindur eitrið sem við spúum frá okkur. Kannabis er plöntulæknirinn sem læknar kvilla vitundar og líkamans. Maðurinn hefur vitað þetta í þúsundir ára og komin er tími til að við nýtum okkur þessa vitneskju í nafni lýðheilsu og umhverfisverndunar. Fyrir þau ykkar sem hafið áhuga á málefnum tengt hampi vill ég benda á https://www.hampfelagid.is/. Þar sem hægt er að skrá sig í félagið gegn vægu ársgjaldi. Höfundur starfar sem búðarkall og þáttarstjórnandi Þvottahússins og Hampkastsins. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Gunnar Dan Wiium Mest lesið Halldór 25.04.2026 Halldór Þegar dómar festa brot í sessi: Eru íslenskir dómstólar að brjóta á börnum? Brjánn Jónsson Skoðun Hvar stendur hnífurinn í kúnni, Kristrún? Inga Fanney Rúnarsdóttir Skoðun Hólar í hjartastað Sólrún Harðardóttir Skoðun Þegar lausnin er að stytta menntun, þá er eitthvað að! Svava Björg Mörk Skoðun Höfnum framtíðinni sem aldrei kom Bjarni Guðjónsson Skoðun Reykjavík getur gripið börn fyrr Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir Skoðun Hættulegar skólalóðir Karólína Helga Símonardóttir Skoðun Hverfin hverfast um íþróttafélögin Birkir Ingibjartsson Skoðun Öflug íþróttastefna fyrir öflugt samfélag Guðmundur Benóný Baldvinsson,Maria Araceli,Þorsteinn Hjartarson Skoðun Skoðun Skoðun Hugsuðir framtíðarinnar sitja aftast í bekknum Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Hólar í hjartastað Sólrún Harðardóttir skrifar Skoðun Að verða Akureyringur Zane Brikovska skrifar Skoðun Öflug íþróttastefna fyrir öflugt samfélag Guðmundur Benóný Baldvinsson,Maria Araceli,Þorsteinn Hjartarson skrifar Skoðun Öruggt húsnæði fyrir alla Guðmundur Ingi Þóroddsson skrifar Skoðun Skóli án aðgreiningar krefst raunverulegrar þjónustu Elín Anna Baldursdóttir skrifar Skoðun Breyttur bær Erna Kristín Stefánsdóttir skrifar Skoðun Hvar stendur hnífurinn í kúnni, Kristrún? Inga Fanney Rúnarsdóttir skrifar Skoðun Reykjavík getur gripið börn fyrr Steinunn Gyðu- og Guðjónsdóttir skrifar Skoðun Höfnum framtíðinni sem aldrei kom Bjarni Guðjónsson skrifar Skoðun Nýjar skýrslur um hraunavá styrkja undirbúning Hafnarfjarðarbæjar Valdimar Víðisson skrifar Skoðun Hættulegar skólalóðir Karólína Helga Símonardóttir skrifar Skoðun Þegar dómar festa brot í sessi: Eru íslenskir dómstólar að brjóta á börnum? Brjánn Jónsson skrifar Skoðun Þegar lausnin er að stytta menntun, þá er eitthvað að! Svava Björg Mörk skrifar Skoðun Hverfin hverfast um íþróttafélögin Birkir Ingibjartsson skrifar Skoðun Húsnæði er ekki lúxus – rödd ungu kynslóðarinnar Aleksandra Jania skrifar Skoðun Aftur til fortíðar – leikskólinn sem réttur eða geymsla? Kristín Dýrfjörð skrifar Skoðun Sterkari stuðningur við börn í grunnskólum Kópavogs Björg Baldursdóttir skrifar Skoðun Heilbrigðisþjónusta eftir póstnúmeri Sif Huld Albertsdóttir skrifar Skoðun Við erum að missa börnin – ekki bara úr skóla heldur úr tengslum Sara Rós Kristinsdóttir,Soffía Ámundadóttir skrifar Skoðun Ungt fólk þarf að vita hvar bjargræðin liggja Sigrún Jónsdóttir skrifar Skoðun Neyðarútgangur út úr olíukreppunni Jean-Rémi Chareyre skrifar Skoðun Gleðilegt sumar, Happy First Day of Summer, Wesołego pierwszego dnia lata. Þorkell Daníel Jónsson skrifar Skoðun Ábyrgðarmörk og vinnufriður þegar pólitík mætir fagmennsku Andrés Bertelsen skrifar Skoðun Í stuttu máli: Hægt er að semja við ESB um sjávarútveg (staðfest) Dagur B. Eggertsson skrifar Skoðun Læknisþjónusta á ferðalögum Ágúst Mogensen skrifar Skoðun Miðflokkurinn í Kópavogi treystir konum Thelma Árnadóttir skrifar Skoðun Afnemum vaxtarmörk í Hafnarfirði - Byggjum fyrir fólkið Arnhildur Ásdís Kolbeins skrifar Skoðun Þið eruð bara eins og hlaupár Bjarni Fritzson skrifar Skoðun Jafnrétti er ákvörðun Ása Björk Jónsdóttir,Helga Kristín Jóhannsdóttir skrifar Sjá meira
Ég lít í kringum mig og mér finnst samfélagið og lög þess og reglur skrítin, undarleg. Ég fer í hverfissjoppuna sem lifir á hádegispásu nemenda gagnfræðaskólans við hliðin á og þar selja þeir auðvitað slísi burgers og chips og kit-kat en líka allskonar annað. Þeir selja sígarettur og vindla og svakalegt úrval á lummum og veipdrasli, þeir selja meira að segja tóma ziplock poka við hliðina á tannkreminu, (kannski hugsa þeir að gott sé að eiga litla ziplock poka til að safna stökum tölum og smellum sem fylgja með nýjum skyrtum og jökkum.) Fyrir innan lummuborðið er svo spilavítið og þar hanga fárveikir spilafíklar sem eru margir hverjir búnir að spila frá sér fjölskyldur, sjáfsvirðinguna og mannorðið. Ég lít í kringum mig og sé fyrirtæki eins og Svens hasla sér völl með sænskum fánalitum á risastórum skiltum um allan bæinn eins og ekkert sé eðlilegra, þeir meira segja auglýsa í auglýsingahléi gettu betur eins og það sé staður og stund. Koffíndrykkir í hundruðum milligramma flokknum eru seld ungmennum og svo þegar þau geta ekki sofið er þeim bara gefið melatonin þ.e.a.s. ef þau eru ekki með uppáskrifuð svefnlyf við svefnleysisaukaverkunum við adhd lyfjunum sem þau neyðast til að taka sem “viðeigandi” lyfjagjöf við ofvirkni og athyglisbrest. Ríkið sér svo um að skaffa fólki alkóhól því á bakvið þá neyslu er svokölluð “menning” og í henni skálum við og tökum trúnna á bakkus konung, fyrir okkur er eðlilegt að drekka leysiefni og verða fyrir eitrunaráhrifum, hindra endurupptöku boðefna og fyrir vikið raska eðlilegri og heilbrigðri boðefna framleiðslu með viðeigandi þvinku, þunglyndi og timburmönnum, allt partur af prógramminu og alls ekkert óeðlilegt þar. Við hristum þetta bara af okkur og skellum okkur á Kentucky og gúlp-þömbum tveggja lítra kókflöskur og svo kokgleypum stóran bragðaref fyrir svefninn. Þetta er það sem ég sé, meðal annars. Ég sé líka að CBD vörur og hráhamp sem Matvælastofnun ríkisins gaf grænt ljós fyrir alls ekki svo löngu síðan til innflutnings allt í einu stöðvaðan í tollinum og vörur innflutningsaðila gerðar upptækar án skýringa bara því starfsmaður á plani fannst það bara einn daginn. Ég sé og upplifi fordóma í garð undraplöntunar Kannabis og bera svokallaðir sérfræðingar á vegum hins opinbera yfirleitt fyrir sig sömu rökin sem eru að það sé einfaldlega skortur á rannsóknum sem gerir þetta mál með CBD og aðra kannabínóða erfitt viðureignar. Þessi rök “sérfræðingana” eru svo röng því rannsóknir sem gerðar hafa verið á Kannabis síðustu 30 ár eða svo skipta tugum þúsunda. Þessar rannsóknir hafa svo leitt til þess að lögleiðing á Kannabis hefur átt sér stað út um allan heim bæði vestan hafs og austan. Sama gildir um rannsóknir á tóbaki, sykri, lummum og koffíni og fituríkum mat og alkóhóli og svo framvegis og framvegis, þær skipta einnig tugum ef ekki hundruðum þúsunda. Samt sem áður fara unglingarnir í gagnfræðaskólanum í næstu götu við mig í hádegishléinu og kaupa sér 200mg koffín nokkóa og lummur og big chrunchy Lion-bar og slefa svo yfir spilakassan. Svo fara þau út og veipa blý og nikkel í stórhættulegu magni og fá fyrir vikið framheilaskaða sem rannsóknir sýna að sé óafturkræfur. Þetta er allt í boði þeirra laga og reglna sem gilda, löglegt sjálfsvíg fyrir börn, unglinga og fullorðina í slow motion í nafni hefða, menningar, heimsku og spillingar. Hvað varðar kannabis þá er kannski best að útskýra kerfið sem kallast á ensku Endocannabinoid system, skammstafast sem ECS. Á íslensku myndi það þýðast sem Endokannabínóðakerfið og því skammstafast sem EKK. Kerfið sem um ræðir er flókið merkjakerfi frá frumunum sem samanstendur af endókannabínóðum, ensímum og kannabínóða-móttökum, sem hafa stjórn á ýmissi starfsemi í mannslíkamanum. Ber að nefna í þessu samhengi hjálp við svefn, lund, matarlyst og meltingu, minni, bólgumyndun, húðvandamál, endurheimt og frjósemi. Þessar flóknu tengingar finnast í heilanum, vefjum og kirtlum og í öllum aðal líffærum okkar. Kerfið var uppgötvað af tékkneskum vísindamanni árið 1992 í Ísrael og við þessa uppgötvun komust vísindamenn að því að líkaminn framleiðir sína eigin kannabínóða í margvíslegum tilgangi sem kerfið, ECS er hannað til að taka á móti. CBD og aðrir kannbínoðar hafa sýnt sig að hafa stór heilsufarsleg áhrif á fólk sem þjáist af hinum og þessum kvillum. Allt frá alvarlega flogaveikum einstaklingum, parkinson og krabbameinssjúklingum niður í skilvirkari endurheimt íþróttafólks sökum sterks mótvægis við bólgumyndun í líkamanum. Listinn er orðin langur af fólki hér á landi sem hefur hlotið bót meina sinna og er því komin reynsla af notkun kannabínóð sem styður þessar fullyrðingar hér að ofan. Síðustu hundrað ár eða svo hefur hampurinn, plantan verið svert og talin hættuleg og ólögleg. Þá er ég ekki aðeins að tala um Indica afbrigði plöntunar heldur líka ræktun og öll notkun á Iðnaðarhampi sem fyrir áróðursherferð há kapítalískra hagsmunaafla var gríðarlega útbreidd og áberandi sem hráefni í allskonar iðnaði. Má nefna í því samhengi í iðnaði sem snéri að allskonar textíl framleiðslu og pappír svo eitthvað sé nefnt. Þegar stórir hagsmunaaðilar innan pappírsiðnaðarins, stáliðnaðar, plast og pólyester komu saman í einskonar samkurli með íhaldsömu og valdamiklu samfélagi bindindishreyfinga í Bandaríkjunum upp úr 1900 fór af stað mikil viðhorfsbreyting í garð plöntunnar sem svo nú loksins virðist vera í sterkum og jákvæðum viðsnúning. Núna í ár eru um 3 ár síðan ræktun iðnaðarhamps varð lögleg aftur á Íslandi og síðan þá hefur orðið mikil vitundarvakning í garð hampsins sem og heilsufarslegum ávinning af notkun kannabínóða. Ræktun er orðin útbreidd og þó svo ræktendur séu mis reynslumiklir og misskilvirkir hvað varðar notkun og vinnslu hampsins. Sumir eru komnir lengra en aðrir og með skýr markmið hvað varðar úrvinnslu og sölu afurða á meðan aðrir eru að fikra sig áfram með óljós markmið þrátt fyrir gríðarlegan áhuga á þeim möguleikum sem afurðin býður upp á. Sama hve skilvirk úrvinnslan er að hverju sinni þá situr alltaf umhverfisþátturinn eftir því í raun má segja að hampurinn sé að binda um 20 sinnum meira kolefnum en hefðbundin skógrækt og að ca 1 hektari í ræktun sem tekur um 3-4 mánuði sé nóg til að kolefnisjafna einn íslending miðað hvað við losum í dag. Og hvað þessa gríðarlegu kolefnisbindingu hampsins varðar þá er einnig svo afar undarlegt að liðið sem lofar hinu og þessu eftir hin og þessi ár í kolefnisjöfnu Íslandi virðist ekkert kynna sér ofur eiginleika hampsins í þeim efnum. Reikningsdæmið er einfalt, til að kolefnisjafna Ísland eins og það leggur sig þarf aðeins að rækta í eitt tímabil um einn hektara per íslending og málið er dautt, loforð orðin að veruleika aldrei þessu vant. Ég lít í kringum mig og sé skrítið samfélag, ég sé skrítin og óheilbrigð lög sem gera heilbrigða einstaklinga að lögbrjótum. Ég sé heilbrigt fólk fara á skjön við lög og reglur því það fylgir sannfæringu sinni um hvað er raunverulega rétt og heilbrigt. Þessi hegðun skapar hins vegar klofning í samfélagsvitundinni og frammkallar skömm sem hefur í raun engan rétt á sér. Ég vill eindregið hvetja til byltingar sem snýr að sýn á sannleikan og afturhvarfs til náttúrulegra efna. Kannabis er ekki hættuleg jurt. Kannabis er gjöful og nærandi. Hún er hráefni í formið sem skýlir okkur gegn veðri og vindum. Hún bindur eitrið sem við spúum frá okkur. Kannabis er plöntulæknirinn sem læknar kvilla vitundar og líkamans. Maðurinn hefur vitað þetta í þúsundir ára og komin er tími til að við nýtum okkur þessa vitneskju í nafni lýðheilsu og umhverfisverndunar. Fyrir þau ykkar sem hafið áhuga á málefnum tengt hampi vill ég benda á https://www.hampfelagid.is/. Þar sem hægt er að skrá sig í félagið gegn vægu ársgjaldi. Höfundur starfar sem búðarkall og þáttarstjórnandi Þvottahússins og Hampkastsins.
Öflug íþróttastefna fyrir öflugt samfélag Guðmundur Benóný Baldvinsson,Maria Araceli,Þorsteinn Hjartarson Skoðun
Skoðun Öflug íþróttastefna fyrir öflugt samfélag Guðmundur Benóný Baldvinsson,Maria Araceli,Þorsteinn Hjartarson skrifar
Skoðun Nýjar skýrslur um hraunavá styrkja undirbúning Hafnarfjarðarbæjar Valdimar Víðisson skrifar
Skoðun Þegar dómar festa brot í sessi: Eru íslenskir dómstólar að brjóta á börnum? Brjánn Jónsson skrifar
Skoðun Við erum að missa börnin – ekki bara úr skóla heldur úr tengslum Sara Rós Kristinsdóttir,Soffía Ámundadóttir skrifar
Skoðun Gleðilegt sumar, Happy First Day of Summer, Wesołego pierwszego dnia lata. Þorkell Daníel Jónsson skrifar
Skoðun Í stuttu máli: Hægt er að semja við ESB um sjávarútveg (staðfest) Dagur B. Eggertsson skrifar
Öflug íþróttastefna fyrir öflugt samfélag Guðmundur Benóný Baldvinsson,Maria Araceli,Þorsteinn Hjartarson Skoðun