Furða sig yfir að rannsóknin nái ekki yfir allan tímann

Vöggustofunefnd skilaði í gær af sér kolsvartri skýrslu um illa meðferð á ungbörnum á Vöggustofunni á Hlíðarenda og Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins frá 1949-1973. 

Nefndin kemst að því að skortur á samskiptum, örvun og hvatningu sem börnin urðu fyrir hafi verið til þess fallin að valda þeim líkamlegum og andlegum skaða. Slíkt teljist til vanrækslu og illrar meðferðar. Þá hafi börn sem þar dvöldu lifað skemur en jafnaldrar og verið líklegri til að fara á örorku. 

Alls voru 1083 börn vistuð á vöggustofunum 1949-1973 flest frá nokkrum mánuðum og upp í nokkur ár. Eftir 1973 starfaði stofnunin sem upptökuheimili barna tólf ára og yngri, til ársins 1979. 

Eins og blaut tuska í andlitið

Vöggustofunefndin bendir á í skýrslu sinni að Reykjavíkurborg þurfi að taka afstöðu til þess hvort skoða eigi allan tímann sem Vöggustofa Thorvaldsensfélagsins starfaði eða til ársins 1979.

Þó nokkur þeirra sem voru vistuð á Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins eftir 1973 hafa lýst yfir vonbrigðum með tímalengd rannsóknarinnar. 

„Það að rannsaka ekki allan tímann sem heimilið starfaði er eins og er eins og blaut tuska í andlitið. Það er mjög mikilvægt að allur þessi tími verði rannsakaður. Það er sterkur grunur minn að það hafi ekki allt verið með felldu. Fósturmóðir mín sagði mér t.d. að ég hefði aldrei grátið eftir að ég kom til hennar og fósturföðurs míns og ekki farið að ganga fyrr en ég var átján mánaða,“ segir Amalía Sörensdóttir sem var vistuð frá fæðingu og til níu mánaða á Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins árið 1974.  

Steinar Immanuel Sörensson bróðir Amalíu tekur undir með henni en hann var í um tíu mánuði á stofnuninni frá eins og hálfs árs aldri til ríflega tveggja ára aldurs. 

„Mér finnst mjög athyglisvert að sjá það að þetta sé bara tekið til 1973 því  Vöggustofa Thorvaldsensfélagsins var rekin til 1979. Hún var í aðeins annarri mynd ásamt annarri þjónustu sem þarna átti sér stað. Ég veit um manneskju sem var þarna 1978-1979 sem hlaut mikinn skaða af vegna vanrækslu. Að sjá að þessum parti sé ýtt út af borðinu finnst mér nánast eins og sé verið að friðþægja einhvern, eitthvað. Mér finnst mjög furðulegt að fara ekki alla leið með þetta,“ segir Steinar.

Inda Björk Eyrbekk Alexandersdóttir var vistuð af og til á Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins frá 3 mánaða til 2 ára aldurs á árunum 1976-1978. Hún furðar sig einnig á að rannsóknin nái ekki til alls tímans. 

„Þetta er eins og hætta í hálfleik.Það er bara verið að segja við okkur: Það var ekkert að ykkar aðbúnaði. Það er ekki rétt.Það eru til skýrslur um mig meðan ég var þarna þar sem kemur fram að ég var með  gegndarlausar eyrnarbólgur því ég var vanrækt og ég sýndi ekki viðbrögð, ég næ engum þroska sem smábarn því það er engin örvun. Það þarf að rannsaka allan tímann. 

Fjölmörg börn liggi óbætt hjá garði

Í sama streng tekur Árni H. Kristjánsson sagnfræðingur sem hefur frá upphafi vakið athygli á aðbúnaði á Vöggustofunum ásamt öðrum. 

„Það vekur furðu að nefndin hafi miðað rannsókn sína við tímabilið 1949–1973. Árið 1973 var Vöggustofu Thorvaldsensfélagsins breytt í upptökuheimili fyrir 23 börn, frá 3 mánaða til 12 ára aldurs. Á þessu upptökuheimili var eftir sem áður rekin vöggustofa sem sérstök deild til ársins 1979 er heimilið var lagt niður og sameinað rekstri Upptökuheimilisins við Dalbraut. Því hefði átt að miða rannsóknina við tímabilið 1949–1979. Vegna þessarar nálgunar liggja fjölmörg börn sem vistuð voru á vöggustofunni tímabilið 1973–1979 óbætt hjá garði,“ segir Árni en bætir við að hann sé ánægður með skýrsluna. Niðurstöður séu afdráttarlausari en hann þorði að vona. En hún er ekki fullkomin frekar en önnur mannanna verk. 

Sanngirnisbætur í vetur

Guðrún Hafsteinsdóttir dómsmálaráðherra býst við að ríkisstjórnin taki ákvörðun um sanngirnisbætur til handa þeim sem voru vistaðir á Vöggustofunum 1949-1973 í vetur.

„Þessi skýrsla var að koma út og hún er auðvitað hryggileg. Forsætisráðherra mun leggja fram frumvarp um sanngirnisbætur fyrir þingið. Það fer til þingsins og stjórnarflokkanna og ég vænti þess að það komi niðurstöður í það mál á þessu þingi og þá munum við taka málið áfram. Það er mikilvægt að við gerum þetta upp og við lærum af málinu,“ segir Guðrún.