Veikar konur, hið hæga þjóðar­morð og Reykja­víkur­maraþon

„Það er betra að deyja einu sinni en deyja á hverjum degi“ (ung kona á Gasa).

„Við erum eina þjóðin í sögunni sem þarf að horfa upp á eigið þjóðarmorð en verður síðan að gæta eigin orða til að særa ekki tilfinningar gerendanna“ (Susan Abulhawa, palestínskur rithöfundur)

Ég þekki persónulega töluverðan fjölda fólks á Gaza. Nokkrir karlar sem ég þekki hafa særst á undanförnum mánuðum eða rétt sloppið undann skotárásum. Ég þekki unga menn sem berjast við að sjá fyrir fjölskyldum sínum, ungt fólk sem reynir að stunda nám við erfiðustu aðstæður sem hugsast geta og ekki síst konur sem leggja allt í sölurnar til að afla viðurværis fyrir börn sín, foreldra eða aðra sína nánustu.

Ég er í daglegu sambandi við margar þeirra, þeim til hughreystingar auk þess sem ég reyni að afla fjár þeim til stuðnings. Þær eru flestar sárþjáðar. Ein er með stöðuga þreytu- eða gigtarverki í fótum. Önnur er með ofvirkan skjaldkirtil og þjáist af gigtarsjúkdómum og er á skrifandi stundu að jafna sig eftir slæma lungnabólgu. Ein er með vanvirkan skjaldkirtil og berst dag og nótt við að afla fjár fyrir lyf handa tveim langveikum sonum sínum. Ein er nýlega komin af sjúkrahúsi vegna blóðsýkingar, áður hafði hún þjáðst af slæmum húðsjúkdómi en er þessa stundina að sinna móður sinni sem er sykursjúk og í hjólastól en slasaðist innvortis um daginn og rifbeinsbrotnaði á flótta undan sprengjuhótun. Systir hennar var drepin rétt fyrir svokallað vopnahlé. Ein hefur þjáðst af næringarskorti og blóðsjúkdómum. Ein er þessa stundina með slæma tannpínu en í gær varð hún fyrir hastarlegu geitungsbiti og þurfti að fá lyfjameðferð. Ein er með erfiðan og sársaukafullan augnsjúkdóm og fyrr í sumar fékk hún skelfileg útbrot um allan líkamann. Hún á þrjú börn sem einnig hafa átt við veikindi og meiðsli að stríða. Tveggja barna móðir glímir við bólgur og sýkingar vegna aðgerðar á brjósti, hún er lengst af með háan hita og notast við verkjalyf þegar hún hefur efni á þeim. Líklega eru um 20 kílómetrar til Gasaborgar þar sem er eini sérfræðingurinn á svæðinu. Nítján ára stúlka er með krónískar blæðingar í móðurlífi og gekkst nýlega undir aðgerð vegna krabbameins í nefi eða öndunarvegi.

Ég gæti haft þessa raunatölu enn lengri því ég þekki enga fullfríska konu á Gasa. Næringarskortur hrjáir fólk og matvæli eru dýr og oft léleg. Lyf eru af skornum skammti og fokdýr. Því eru ónæmiskerfi fólks og viðnámsþróttur gagnvart sjúkdómum verulega skert. Hér er grein sem þrautseig og harðdugleg vinkona mín skrifaði nýlega í Heimildina og lýsir ástandinu ítarlega.

Þetta er manngert ástand, sprottið af hreinni og kerfisbundinni illsku síonismans sem hefur verið þaulræktaður í meira en hundrað ár, á grunni afmennskandi rasisma eða yfirburðahyggju sem eimuð er úr Gamla Testamentinu. Markmiðið er og hefur lengi verið þjóðernishreinsun, að hreinsa Palestínu af aröbum. Um það ætti ekki að þurfa að hafa mörg orð, en andvaraleysi og þekkingarskortur almennings og stjórnvalda á Vesturlöndum gagnvart þessari sögu er sárgrætilegt. Stjórnvöld snúa sér vísvitandi undan, þau íslensku ekkert síður en önnur, en að baki liggur samansúrruð og rótgróin heimsvaldastefna í bland við kaldrifjaða viðskiptahagsmuni. Samsektin sem felst í aðgerðaleysinu er yfirþyrmandi. Ísrael átti að vera útvörður vestrænnar siðmenningar.

Gasa er eingangrað, í herkví, Ísraelsher hefur þrengt æ meir að svæðinu með svokallaðri gulri línu. Það er löngu viðurkennt af helstu alþjóðastofnunum og sérfræðingum að þar fer fram þjóðarmorð og þótt í orði kveðnu hafi verið vopnahlé síðustu mánuði, hafa yfir 1200 manns verið drepin síðan það hófst. Þjóðarmorðið heldur því áfram og var síðast afhjúpað í óhugnanlegum orðum Itamar Ben Gvir, þjóðaröryggisráðherra í ríkisstjórn Ísraels um að réttast væri að drepa svona 30-40 manns á dag til að klára hreinsunina, því þetta sé ekki fólk. Þessi orð rötuðu jafnvel í illa unna frétt RÚV á dögunum.

Heilbrigðiskerfið er í rúst og þetta heilsufarsástand sem ég horfi upp á daglega er lifandi eða öllu heldur deyjandi vitnisburður um það. Þetta er hið hæga, og jafnvel lítt sýnilega þjóðarmorð. Í raun er verið að murka lífið úr fólki hægt og hægt. Allir foreldrar sem ég þekki á Gasa leggja allt í sölurnar fyrir börn sín og vanrækja eigin heilsu og mótstöðuafl líkamans fer greinilega þverrandi.

Nokkur fróðleiksatriði

Nýlega, þegar þjóðarmorðið var 1000 daga gamalt, birtust þessar tölur um það: Yfir 90% af Gasa hafa verið eyðilögð. Svæðið var eitt hið þéttbýlasta í heimi en nú hafa 70% þess verið hernumin og íbúar þvingaðir á afganginn.

223.000 tonnum af sprengiefni hefur verið varpað á Gasa frá upphafi innrásar.

• 73,066 hafa verið drepin frá upphafi, þ.e. lík sem skráð voru á sjúkrahúsi.
• 9,500 er saknað, eru líklega grafin undir rústum..
• 21,500 börn hafa verið myrt.
• 12,500 konur hafa verið myrtar.
• 9,000 mæður hafa verið myrtar.
• 22,500 feður hafa verið myrtir.
• 1,022 börn á fyrsta ári hafa verið myrt.
• 1,700 heilbrigðisstarfsmenn, karkar og konur, hafa verið myrt.
• 145 sem störfuðu við almannavarnir hafa verið myrtir.
• 262 blaðamenn hafa verið myrtir.
• 928 íþróttamenn úr ölllum greinum hafa verið myrtir (meðal þeirra knattspyrnumaður sem kallaður var Pele Plestínu).
• Börn, konur og eldra fólk eru 55% hinna myrtu.
• 460 manns hafa dáið úr hungri og vannæringu, þar af 164 börn.
• 43% nýrnasjúklinga hafa dáið vegna skorts á mat og og heilsugæslu.
• Yfir 12,000 konur hafa misst fóstur vegna skorts á mat og og heilsugæslu.

Játning

Ég hef verið í vaxandi sambandi við fólk á Gasa í nærri tvö ár, og nú er þau kynni orðin meiri en ég kemst í raun yfir að sinna. Ég hafði mætt á mótmæli og skrifað greinar gegn þjóðarmorðinu en sveið getuleysið til að hafa áhrif og lina þjáningarnar. Sem gömlum afa þótti mér sárast að hugsa til barnanna. Því ákvað ég að samþykkja vinabeiðnir fólks á Gasa og kynnast fólki af eigin raun, eftir að hafa leitað ráða hjá Kristínu S. Bjarnadóttur, hjúkrunarfræðingi á Akureyri sem skömmu síðar stofnaði ásamt fleiri hraustum konum Almannaheillafélagið Vonarbrú til að styðja við nauðstaddar fjölskyldur á Gasa. Um það má lesa á heimasíðu félagsins.

Ég studdi fólkið sem ég kynntist af veikum mætti og fór að reyna að afla fjár því til hjálpar og hughreysta í samtölum, í mynd eða skilaboðum. Á meðan stríðið var í algleymingi gerði ég það stundum á meðan sprengjum rigndi allt í kringum fólkið. Þó að þetta sé erfitt er það þakklát iðja og ég hef líka kynnst fólki sem býr yfir dýpri og kærleiksríkari mannúðarhugmyndum en nokkur önnur sem ég þekki.

Þessi iðja mín og fjölda félaga í Vonarbrú hefur pólitíska vídd. Hún er byggð á samkennd, mannúð, kærleika, eða hvað við viljum kalla það. Starfið er að mestu borið uppi af konum, sem leiðir hugann að hljóðlátu líknarstarfi kvenna í gegnum söguna. Þessi vídd er jafnvel litin hornauga og sést nánast hvergi í vestrænni meginstraumspólitík sem fyrst og fremst er mótuð af inntaksleysi hverfullar skynsemishyggju. Sú hugsun byggist á ólíkum grundvallarhugmyndum um skipulag samfélagsins sem ætlað er að uppfylla mannlegar þarfir nánast sjálfkrafa eða vélrænt en gera það þó ekki. Hugmyndir allt frá markaðshyggju til sósíalisma vanrækja flestar mannlega nánd, samkennd, hlýju, fjölbreytni og gagnkvæman skilning.

Að kynnast fólki á Gasa persónulega, setja sig inn í aðstæður þess, hugsun og hugarheim felur í sér andóf gegn ríkjandi skorti hefðbundinnar skynsemishyggju á skilningi, samkennd og kærleika. Slíkt andóf getur með tímanum auðgað pólitíska sýn vegna þess að sjálfsprottið frumkvæði getur falið í sér frækorn sem engin sér fyrir.

Hjálparstarf Vonarbrúar byggist félagsgjöldum og ýmiss konar frjálsum framlögum eins og fræðast má um á heimasíðunni. Á morgun, laugardaginn 22. ágúst, fer fram Reykjavíkurmaraþon. Þar er hægt að styðja óteljandi góð málefni. Eitt þeirra er starfsemi Vonarbrúar. Hér má sjá hlaupara sem spretta úr spori fyrir félagið, það er um að gera að heita á einhver þeirra.

Síðdegis þann dag, klukkan 14-20 á Menningarnótt taka Félagið Ísland-Palestína og Vonarbrú höndum saman um gleði- og gæðastund í samstöðu og samkennd í garðinum að Auðarstræti 11, 105 Reykjavík. Þar verður boðið upp á ýmsan söluvarning sem og upplestur, tónlist og dans til að efla andann fyrir öll þau sem vilja styðja fólk sem sætir þjóðarmorði. Hér er hægt að fræðast nánar um þenna viðburð.

Við tökum fagnandi á móti góðum gestum.

Höfundur er bókmenntafræðingur, friðarsinni og gamall afi.