Það er ekki bara fólkið sem þarf að spila með

Seðlabankinn hækkaði enn og aftur vexti í gær þrátt fyrir að lýsa því sjálfur yfir að hagkerfið sé að kólna. Aukning verðbólgunnar að undanförnu skýrist að sögn að stærstum hluta af hækkun opinberra gjalda og áhrifum stríðsátaka í Mið-Austurlöndum.

Í viðtölum við Ásgeir Jónsson seðlabankastjóra í gær fór sama gamla platan hins vegar aftur á fóninn: Launin eru vandamálið og verkalýðshreyfingin er á meðal þeirra sem axla þarf ábyrgð á ástandinu, sagði hann við RÚV. Í svipaðan streng tók Þorsteinn Víglundsson, formaður Samtaka iðnaðarins, í gær þegar hann sagði að rót verðbólguvandans lægi hjá vinnumarkaðnum og hefði gert það lengi.

Staðreyndin er sú að verkalýðshreyfingin er líklega síðasti aðilinn sem þarf fyrirlestur um ábyrgð í þessum efnum.

Við gerð síðustu kjarasamninga gerði verkalýðshreyfingin nákvæmlega það sem kallað var eftir. Samið var um mjög hóflegar launahækkanir. Þannig sameinuðust vinnandi stéttir á almennum markaði um að leggja sitt af mörkum í baráttunni við verðbólguna. Það var gert í þeirri trú að fleiri ætluðu að spila með, eins og ítrekað hefur verið bent á. Atvinnulífið átti að halda aftur af verðhækkunum og hið opinbera átti að sýna aðhald samhliða aðgerðum í húsnæðismálum.

Nú þegar kjarasamningar eru við það að bresta liggur fyrir að launafólk stóð eitt við sitt. Opinber gjöld hafa hækkað meira en hófi gegnir og nauðsynjavörur hafa hækkað upp úr öllu valdi. Stórfyrirtæki hafa aukið hagnað sinn og sums staðar hafa forstjórar og bankastjórar fengið launahækkanir upp á tveggja stafa prósentutölu.

Já, Benedikt í Arion, ég er að benda á þig.

Það er í besta falli grátbroslegt að seðlabankastjóri skuli kalla verkalýðshreyfinguna til ábyrgðar. Hún er einmitt sá aðili sem hefur reynt að grípa í taumana. Mánuðum saman hafa fulltrúar verkalýðshreyfingarinnar bent á að forsendur kjarasamninganna væru að veikjast. Við höfum kallað eftir því að aðrir standi við sinn hluta. Við höfum varað við því hvert stefnir.

Samkomulag eins og gert var við gerð síðustu kjarasamninga virkar ekki ef bara annar aðilinn heldur aftur af sér. Það gengur ekki upp að almenningur eigi að sætta sig við hóflegar hækkanir launa á meðan reikningarnir hækka frá mánuði til mánaðar. Það gengur ekki upp þegar ríki og sveitarfélög hækka gjöldin í sífellu og þegar matvöruverslanir, olíufélög og bankar maka krókinn sem aldrei fyrr.

Það er þyngra en tárum taki að uppsögn kjarasamninga þurfi að koma til svo forsvarsmenn stórfyrirtækja og hins opinbera skilji að þetta átti að vera sameiginlegt verkefni.

Höfundur er varaformaður RSÍ og formaður FÍR.