Bættar styrkjareglur í menningarborginni Reykja­vík

Menningarlíf Reykjavíkur verður til hjá öllu því ótrúlega skapandi og öfluga listafólki sem iðkar list sína í borginni. Borgin á að skapa þessu fólki og hugmyndum þess góð skilyrði til að blómstra.

Þegar nýr meirihluti tók við í Reykjavík var eitt verkefnanna á listanum að gera menningarstyrki markvissari, auka áherslu á stuðning við grasrótarstarf og bæta eftirfylgni með þeim verkefnum sem hljóta styrki.

Á fyrsta fundi nýs Menningarráðs settum við því á laggirnar þverpólitískan rýnihóp til að fara yfir styrkjakerfið með það að markmiði að einfalda það, gera það gagnsærra og tengja það betur við menningarstefnu Reykjavíkur.

Í hópnum sátu undirritaður og Þorvaldur Davíð Kristjánsson frá meirihluta og Arnar Ingi Ingason frá minnihluta. Afraksturinn eru uppfærðar reglur um úthlutun menningarstyrkja og gerð samstarfssamninga sem Menningarráð hefur samþykkt.

Þrjár skýrar leiðir

Ein helsta breytingin er að gera styrkjaflokkana skýrari og aðgengilegri fyrir listafólk og aðra sem vilja sækja um stuðning til menningarverkefna.

Grasrótastyrkir verða sérstaklega ætlaðir yngri listamönnum og nýliðum í listum og verða að jafnaði á bilinu 200–800 þúsund krónur. Verkefnastyrkir verða á bilinu 800 þúsund til 3 milljónir króna og samstarfssamningar 1,5–6,5 milljónir króna.

Með þessu viljum við opna dyrnar enn frekar fyrir nýju fólki, nýjum verkefnum og nýjum hugmyndum í menningarlífi borgarinnar.

Jafnframt verður fyrirkomulag vegna smærri styrkja einfaldara. Fyrir grasrótastyrki og verkefnastyrki að fjárhæð 1,5 milljónir króna eða lægri verður gefið út styrktarbréf en formlegur samningur gerður vegna hærri verkefnastyrkja og samstarfssamninga. Markmiðið er að hafa stjórnsýsluna í réttu hlutfalli við umfang styrksins og gera ferlið aðgengilegra, sérstaklega fyrir ungt listafólk sem er að stíga sín fyrstu skref.

Við viljum líka skerpa á því til hvers styrkirnir eru. Menningarstyrkir Reykjavíkurborgar eiga að styðja öflugt, faglegt og fjölbreytt menningarlíf. Við leggjum sérstaka áherslu á að borgarbúar hafi aðgang að listum og menningu, að Reykjavík sé borg þar sem listafólki þykir gott að búa og starfa og að menningarstarf nái út í öll hverfi borgarinnar.

Faglegt mat og pólitísk ábyrgð

Þegar við ráðstöfum skattfé Reykvíkinga eigum við að geta svarað því hvaða ávinningur verður af því fyrir borgina, menningarlífið og borgarbúa.

Faghópur mun áfram meta umsóknir sjálfstætt á faglegum forsendum. Þar verður meðal annars horft til listrænna og menningarlegra gæða, ávinnings fyrir menningarlíf borgarinnar og borgarbúa, aðgengis, inngildingar, fjölbreytni, mannréttinda og jafnréttis, auk raunhæfni verkefna og framkvæmdagetu umsækjenda.

Fjórir fulltrúar faghópsins verða tilnefndir af Bandalagi íslenskra listamanna og einn af Miðstöð hönnunar og arkitektúrs. Menningarráð skipar formann úr hópi þeirra. Faghópurinn metur umsóknir á faglegum forsendum og skilar rökstuddum tillögum til Menningarráðs.

Kjörnir fulltrúar bera ábyrgð á ráðstöfun opinbers fjár og Menningarráð tekur því að lokum formlega ákvörðun um úthlutun.

Fagfólkið metur umsóknirnar á faglegum forsendum. Kjörnir fulltrúar marka stefnuna og bera ábyrgð á ráðstöfun fjármunanna.

Meiri eftirfylgni, minni skriffinnska

Við viljum líka vita betur hvað verður um styrkina eftir að þeir hafa verið veittir.

Nýju reglurnar skerpa á skilum og eftirfylgni. Þau sem fá styrki skulu skila stöðu- og lokaskýrslum eftir því sem kveðið er á um í styrktarbréfi eða samningi og verulegar breytingar á verkefnum þurfa samþykki.

En stjórnsýslan þarf líka að vera í eðlilegu samhengi við umfang styrksins. Það væri fráleitt að gera sömu kröfur til ungs listamanns sem fær 300 þúsund króna grasrótarstyrk og rótgróins lögaðila sem fær milljónir á ári í eitt til þrjú ár. Kerfið þarf að vera ábyrgt án þess að verða kæfandi.

Fleiri krónur í listina sjálfa

Reglubreytingarnar eru aðeins eitt af þeim skrefum sem við viljum stíga til að efla menningarlíf Reykjavíkur.

Eftirspurn eftir menningarstyrkjum borgarinnar er miklu meiri en það fjármagn sem er til skiptanna. Það þýðir að á hverju ári sitja fjölmörg góð verkefni eftir. Þess vegna er það stefna okkar að efla styrkjapottinn fyrir úthlutun ársins 2027 eftir því sem fjárheimildir borgarinnar leyfa. Sú ákvörðun er tekin við gerð fjárhagsáætlunar og er aðskilin frá þessum reglubreytingum.

Við ætlum ekki að lofa peningum sem ekki eru til. Reykjavíkurborg stendur í hagræðingu og menningarmálin eru hluti af þeirri ábyrgð. Innan þess svigrúms sem við höfum viljum við hins vegar forgangsraða þannig að meira af fjármununum skili sér beint til þeirra sem skapa menninguna. Spurningin á alltaf að vera: Hversu stór hluti hverrar krónu endar hjá listafólkinu og í raunverulegu menningarstarfi fyrir borgarbúa?

Nú hefur verið opnað fyrir umsóknir um styrki úr borgarsjóði fyrir árið 2027 og umsóknarfrestur er til 30. september. Umsóknir eru rafrænar í gegnum Mínar síður Reykjavíkurborgar.

Ég hvet listafólk til að sækja um, hvort sem það hefur áratuga reynslu að baki eða er ungt og upprennandi og að stíga sín fyrstu skref.

Í Reykjavík blómstrar menningarlífið nú þegar. Við viljum halda áfram og stefna enn hærra. Reykjavík á að vera menningarborg á heimsmælikvarða.

Höfundur er formaður Menningarráðs Reykjavíkur.