Upp­taka evru gæti dregið úr efna­hags­sveiflum á Ís­landi

Þetta skrifar Anne C. Sibert, heiðursprófessor í hagfræði við Birkbeck College í London í grein á vefsíðunni Project Syndicate ásamt eiginmanni sínum, Willem H. Buiter, fyrrverandi aðaðhagfræðingi Citibank og fulltrúa í peningastefnunefnd enska seðlabankans.

Sibert var skipuð í peningastefnunefnd Seðlabankans árið 2009, rúmu hálfu ári eftir hrun íslensku bankanna, og sat í henni til 2012.

Helsti kosturinn við að skipta yfir í evru er að mati Sibert og Buiter aukinn fjármálastöðugleiki. Það sé lykilatriði fyrir seðlabanka því áföll og óvissa geri þeim ómögulegt að ná markmiðum í peningastefnu sinni.

Seðlabanki Íslands hafi getað verið lánveitandi til þrautavara en aðeins í íslenskum krónum. Þannig hafi hann verið máttlaus þegar bankarnir hrundu árið 2008 en langstærsti hluti eigna þeirra og skulda voru í erlendri mynt.

Vandamálið sé ekki horfið þó að íslenska bankakerfið hafi skroppið saman eftir hrunið. Eignir þess séu nú um 127 prósent af vergri landsframleiðslu Íslands. Engin gjaldeyrishöft séu við lýði og bankarnir hafi verulegar skuldbindingar í erlendri mynt.

„Ef Ísland gengur í evrusvæðið getu evrukerfið virkað sem lánveitandi til þrautavara og komið í veg fyrir aðra kreppu. Fyrir land sem er með bankakerfið með alþjóðlega starfsemi gæti þetta eitt verið næg ástæða til þess að ganga í ESB,“ skrifa hagfræðingarnir.

Peningastefna evrusvæðisins henti ekki endilega en Ísland gæti aðlagast

Á meðal ókosta við evruna fyrir Íslendinga segja þau Sibert og Buiter að þeir gætu ekki lengur mótað eigin peningastefnu eða notað gengissveiflur til sveiflujöfnunar. Ekki sé víst að almenn peningastefna evrusvæðiðsins henti Íslandi ef þau vandamál sem landið stendur frammi eru ekki þau sömu og á evrusvæðinu í heild.

Greinarhöfundarnir benda aftur á móti á að efnahagsáföll séu þó ekki óháð gengi gjaldmiðilsins. Evruaðild gæti dregið úr áföllum vegna efnahagslegs óstöðugleika. Þannig gæti kostnaður við aðild að evrusvæðinu verið minni en áður hefur verið reiknað með.

Vísa þau í skýrslu íslenska fjármálaráðuneytisins þar sem sagði að þó að krónan gagnaðist vel til þess að jafna efnahagssveiflur eins og eftir hrunið þó hefði evran mögulega komið í veg fyrir að það ætti sér stað til þess að byrja með.

„Ef Ísland tekur upp evru gæti hagkerfi þess smám saman orðið sveigjanlegra og líkara evrusvæðinu og hægt yrði að milda áhrif framtíðarsveiflna,“ skrifa þau Sibert og Buiter.

Ekkert vit í eigin gjaldmiðli

Sjálfstæður gjaldmiðill gæti frekar verið orsök efnahagsáfalla og magnað þau upp en sveiflujöfnunartæki. Lítil hagkerfi geti lítið gert til þess að verja sig fyrir bólum og spákaupmennsku.

Höfundarnir benda á að Danmörk og Svíþjóð, sem héldu í eigin gjaldmiðil eftir að þau gengu í ESB, séu mun fjölmennari og með margfalda þjóðarframleiðslu Íslands.

„Hvað sem öðrum kostum sem Evrópusambandsaðild gæti haft í för með sér líður ættu Íslendingar að sætta sig við að það sé ekkert vit í því efnahagslega fyrir smáríki eins og þeirra að halda úti í eigin gjaldmiðli“.