Fella þurfi niður tungumálaþröskulda og auka traust á kerfinu

Í skýrslu embættis landlæknis um skimun fyrir legháls- og brjóstakrabbamein kemur fram að þátttaka í skimun fyrir brjóstakrabbameini hefur aukist um þrettán prósentustig á síðustu þremur árum og þátttaka í skimun fyrir leghálskrabbameini einnig aukist. 

Yfirlæknir hjá Samhæfingarmiðstöð krabbameinsskimana segir að helsta áskorunin sé að ná til erlendra kvenna en aðeins fjörðungur kvenna með erlent ríkisfang mætti í boðaða skimun fyrir brjóstakrabbameini.

„Það er mjög flókið að ná til innflytjenda, það er erfiðara að ná til þeirra með upplýsingar til dæmis. Það eru tungumálaerfiðleikar, það er menningarmunur og það er munur á trausti til stofnana,“ segir Ágúst Ingi Ágústsson yfirlæknir.

Færri koma í óþarfa endurkomu

Erlendar konur treysti heilbrigðiskerfi í sínu heimalandi oft á tíðum betur.

„Þetta snýst svolítið um það að það fella niður þröskulda sem tengjast tungumáli og síðan að auka traust á kerfunum hjá okkur.“

Bókunaraðferðir séu meðal þess sem hindrað geti aðgengi.

„Þær eiga erfitt með að bóka sér vegna þess að þær eiga erfitt með að hafa samskipti í gegnum síma, sem dæmi. ef það er hægt að bjóða upp á rafrænar bókarnir þá er það strax til bóta, en þá þurfa upplýsingarnar líka að vera á tungumáli sem þær skilja.“

Í skýrslunni kemur fram að hlutfall endurinköllunar eftir fyrstu skimun hafi meira en helmingast frá 2021. Ágúst segir þetta skýrast af bættri tækni og greiningarviðmiðum.

„Það sem má segja að áður var oft verið að innkalla konur í eftirlit sem var kannski óþarft, núna er verið að reyna að afgreiða konurnar þannig að þær fái bara svar, annað hvort er eitthvað eðlilegt eða ekki.“

Ungar konur telji sig ekki í hættu

Ágúst segir að almennt séum við að standa okkur vel í þessum málum. Mikill fókus hafi verið á þátttökuna síðustu ár og hún sé á uppleið.

„Það er kannski erfitt að gera sér væntingar um betri þátttöku íslenskra kvenna,“ en þó sé það ákveðin áskorun að ná til yngri kvenna. Það sé þekkt um allan heim.

„Þær eru auðvitað ungar og telja þar af leiðandi að þær séu ekki í mikili hættu á að fá krabbamein og því ekki eins mikil þörf á að þær mæti. Í einhverjum tilfellum snýst þetta kannski um fjárútlát en sem betur fer þá er kostnaður hér á landi hverfandi, aðeins um 500 krónur fyrir að mæta í skimun.“