Ykkur er ó­hætt að treysta okkur

Alþingismenn taka á næstu dögum ákvörðun um hvort hlusta eigi eftir svari þjóðarinnar við einfaldri spurningu:

Á Ísland að hefja á ný aðildarviðræður við Evrópusambandið?

Sérhverjum kjósanda í landinu fyllilega treystandi til þess svara spurningunni af eigin hyggjuviti eins og hann gerir reglulega í lýðræðislegum kosningum.

Alþingismenn sem sækja umboð sitt til almennings í almennum kosningum ættu að vera glaðir í hjarta og sinni þegar þeir fela kjósendum sínum það verkefni að svara einfaldri spurningu – beint og milliliðalaust. Það er óhætt að treysta okkur.

Gildar ástæður

Friður, mannréttindi, breytt heimsmynd, viðskiptahagsmunir, öryggis- og varnarmál í víðum skilningi, sífellt stækkandi og valdameiri fyrirtækjasamsteypur og tæknirisar eru dæmi um stór og flókin viðfangsefni sem varða Ísland miklu. Hegðun stórvelda á borð við Bandaríkin og Rússland, og raunar annarra stórvelda, er að breyta þeirri heimsmynd sem við höfum búið við og treyst.

Leikreglur í alþjóðasamskiptum eru greinilega að breytast mjög til verri vegar fyrir lítil og millistór ríki. Það eitt og sér kallar á endurmat á stöðu Íslands í samfélagi þjóðanna og beinir augum okkar að Evrópusambandinu, en innan þess er þétt og mikil samvinna fullvalda ríkja, sem öll eru lítil og meðalstór. Þau standa frammi fyrir nákvæmlega sömu spurningum og verkefnum og við.

Grundvöllurinn

Í 2. grein sáttmálans um ESB segir:

Gildin, sem liggja til grundvallar Sambandinu, eru virðing fyrir mannlegri reisn, frelsi, lýðræði, jafnrétti, réttarríkið og virðing fyrir mannréttindum, þ.m.t. réttindum þeirra sem tilheyra minnihlutahópum. Þessi gildi eru sameiginleg aðildarríkjunum í samfélagi sem einkennist af fjölhyggju, banni við mismunun, umburðarlyndi, réttlæti, samstöðu og jafnrétti karla og kvenna.

Flestir Íslendingar geta tekið undir þessi gildi og okkar íslenska samfélag er reist á þessum sömu gildum og Evrópusambandið hefur sett sér í grundvallarsáttmála sínum.

Skoðanir eru skiptar

Rétt er að taka fram að ég hef í marga áratugi verið staðfastlega þeirrar skoðunar að Ísland eigi að verða aðili að Evrópusambandinu og vera virkur þátttakandi í þessu mikla verkefni sem þar er unnið. Sú afstaða hefur styrkst eftir því sem árin líða.

Ég geri mér líka fulla grein fyrir því að margir eru að sama skapi staðfastlega þeirrar skoðunar að Ísland eigi alls ekki að verða aðili að Evrópusambandinu.

Svo eru líka margir sem hafa ekki mótað sér skoðun eða hafa ekki sterkar skoðanir á aðild Íslands að Evrópusambandinu en eru tilbúnir til þess að velta málinu fyrir sér og taka afstöðu til þess þegar samningur liggur fyrir.

Bara ein leið fær

Óhætt er að fullyrða að rökin með og á móti aðild eru bæði efnisleg og tilfinningaleg og afstaða fólks og skoðanir mótast af því. Hart er deilt um staðreyndir um hvað aðild felur í sér, hverjir kunni að vera kostir hennar og gallar. Þá er ekki síður deilt um hvort hægt sé að ná samningum eða viðunandi lausnum um atriði sem varða mikla hagsmuni Íslands. Engin leið er að fullyrða um þessi atriði með fullri vissu nema með því að fullgera aðilarsamning Þetta er eina leiðin til þess að komst til botns í málinu og hana eigum við að fara.

Trúlega eru litlar líkur á því að sá dagur renni upp að allir eða flestir verði sömu skoðunar í þessu máli, frekar en í öðrum stórum ágreiningsmálum. Þess vegna er gott að við erum svo heppin að búa við lýðræði og skoðanfrelsi sem felur í sér að við höfum tól og tæki til þess að leiða erfið mál til lykta.

Ég segi JÁ þann 29. ágúst.

Höfundur er lögfræðingur.