For­tíðin er ekki auka­at­riði, hún er við­vörun

Það er auðvelt að tala fallega um velferð. Það sem skiptir máli er hvað flokkar gera þegar raunverulegar tillögur um fjárhagsaðstoð, húsnæðisstuðning, þjónustu við fatlað fólk og félagslegt húsnæði eru lagðar á borðið. Þar sýnir vinna Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík skýrt mynstur, þegar verja á tekjulága, fatlað fólk og fólk í húsnæðisvanda er flokkurinn of oft á móti, situr hjá eða setur tekjuskerðingar ofar þjónustu.

Í velferðarráði lýstu fulltrúar Sjálfstæðisflokksins sig beinlínis andvíga því að fjárhæðir og viðmið í velferðarkerfi Reykjavíkurborgar yrðu uppfærð sjálfkrafa, bæði grunnfjárhæðir fjárhagsaðstoðar og tekju- og eignamörk sérstaks húsnæðisstuðnings. Með öðrum orðum, þau vildu ekki festa í sessi að stuðningur við viðkvæma hópa fylgdi verðlagi með fyrirsjáanlegum hætti. Fyrir fólk á grunnframfærslu er þetta ekki tæknilegt atriði, þetta er spurning um hvort matur, leiga og reikningar haldi áfram að ganga upp.

Þetta er ekki einstakt dæmi. Í borgarstjórn 3. desember 2024 var lögð fram tillaga um að hækka grunnupphæð fjárhagsaðstoðar og tengja hana lægsta taxta Starfsgreinasambandsins. Sjálfstæðisflokkurinn var meðal þeirra flokka sem felldu tillöguna. Sama dag var tillaga um desemberuppbót til allra sem fá fjárhagsaðstoð var sett til hliðar af téðum flokki

Þegar lagt var til að veita 600 milljónum króna meira til félags- og velferðarmála fatlaðs fólks, sat Sjálfstæðisflokkurinn hjá. Þegar lagt var til að fjármagna að fullu uppbyggingaráætlun um sértækt húsnæði fyrir fatlað fólk, sat flokkurinn líka hjá. Hjáseta í svona málum er ekki hlutleysi, hún er pólitísk ákvörðun um að standa ekki með aukinni fjármögnun þegar þörfin er augljós.

Árið 2026 má sjá sama mynstur. Í fjárhagsáætlun borgarinnar var lagt til að Reykjavíkurborg greiddi 513 milljónir króna í eiginfjárframlag til Félagsbústaða til að fjölga félagslegum íbúðum. Sjálfstæðisflokkurinn sat hjá við afgreiðslu málsins. Það þýðir að þegar húsnæðiskreppan bitnar hvað harðast á lágtekjufólki, öryrkjum og barnafjölskyldum, þá kýs flokkurinn ekki að styðja skýra fjármögnun í félagslegt húsnæði.

Á sama tíma leggur Sjálfstæðisflokkurinn áherslu á að lækka eða frysta tekjur borgarinnar. Flokkurinn lagði til að fasteignaskattar yrðu lækkaðir þannig að tekjur borgarsjóðs af fasteignagjöldum hækkuðu ekki milli áranna 2025 og 2026. Slíkt hljómar vel í slagorði, en án skýrrar verndar fyrir velferðarþjónustu þýðir það minna svigrúm til að fjármagna húsnæðisstuðning, félagslegt húsnæði, þjónustu við fatlað fólk, barnavernd og fjárhagsaðstoð.

Flokkurinn lagði einnig til í fjárhagsáætlun 2026 að mannréttindaskrifstofa Reykjavíkurborgar yrði lögð niður. Verkefni sem snúa að þjónustu við innflytjendur, aðgerðum gegn heimilisofbeldi og Bjarkarhlíð áttu að færast undir velferðarsvið, en um leið var gert ráð fyrir 150 milljóna króna hagræðingu sem færi yfir í handbært fé. Það er erfitt að kalla það styrkingu velferðar að færa verkefni til en taka fjármagn út úr kerfinu.

Þess vegna ættu Reykvíkingar að spyrja einfaldlega. Hver verður afleiðingin þegar flokkur vill lægri tekjur borgarinnar, er á móti sjálfvirkri uppfærslu velferðarviðmiða, fellir hækkun fjárhagsaðstoðar, situr hjá við aukið fé til fatlaðs fólks og styður ekki skýrt aukið fé í félagslegt húsnæði?

Sjálfstæðisflokkurinn getur talað um velferð, en akvarðanir og ákvarðanaleysi sýna að þegar kemur að fjármögnun alvöru velferðar, er flokkurinn ekki traustur varnarmaður þeirra sem mest þurfa á borginni að halda. Velferð Reykjavíkur þarf ekki fleiri slagorð um hagræðingu. Hún þarf fjármögnun, fyrirsjáanleika og stjórnmálafólk sem kýs með fólki, ekki hjá.

Höfundur er fötluð kona.