Árangur í rekstri á að skila sér til heimila

Lækkum álögur markvisst, í skrefum og með hag íbúa að leiðarljósi

Það hefur alltaf verið meginstefna okkar sjálfstæðismanna á Seltjarnarnesi að halda álögum á bæjarbúa eins lágum og kostur er. Sú stefna skiptir ekki síst máli nú, þegar heimili og fjölskyldur hafa árum saman fundið fyrir þrálátri verðbólgu, hækkandi verðlagi, háu vaxtastigi og hækkunum á fasteignamati sem hafa þrýst fasteignagjöldum upp, þrátt fyrir að reynt hafi verið að milda áhrifin með lægri álagningarhlutföllum.

Á sama tíma hefur rekstur sveitarfélaga verið þungur. Við erum aðeins nokkrum árum frá heimsfaraldri sem hafði víðtæk áhrif á samfélag, efnahag og opinberan rekstur. Í kjölfarið komu viðvarandi verðbólga, hár fjármagnskostnaður, verulegar kjarasamningshækkanir og aukinn þjónustuþungi. Þetta hefur sett sveitarfélög um allt land undir mikinn þrýsting — og Seltjarnarnes hefur ekki farið varhluta af því.

Það breytir þó ekki þeirri grundvallarsýn okkar að hærri skattar séu ekki lausn til framtíðar. Auðveldasta leiðin í rekstri er oft að færa aukinn kostnað beint yfir á íbúa. En sú leið leysir ekki undirliggjandi rekstrarvanda. Hún dregur úr hvata til hagræðingar, seinkar nauðsynlegum umbótum og bitnar fyrst og fremst á heimilum sem þegar bera þunga byrði vegna verðlags, vaxta og daglegs rekstrar.

Við höfum valið aðra leið

Undanfarin ár hefur núverandi meirihluti unnið markvisst að því að ná betri tökum á rekstri bæjarins eftir erfið rekstrarskilyrði. Sú vinna hefur verið umfangsmikil, en hún er farin að skila árangri. Þrátt fyrir að uppgjör hafi skilað verri afkomu en áætlanir í upphafi árs gerðu ráð fyrir, má jafnframt sjá skýr merki um að reksturinn sé að færast í rétta átt. Gert er ráð fyrir stigvaxandi rekstrarafgangi frá og með núverandi rekstrarári, kostnaðarsamir liðir hafa dregist saman á milli ára og í forsendum fjárhagsáætlunar 2026 er gert ráð fyrir hækkun tekna, óbreyttu útsvarshlutfalli og áframhaldandi hagræðingarkröfu í rekstri.

Þar liggur mikilvægi þess að halda áfram á sömu braut, ekki með skattahækkunum sem fyrsta úrræði, heldur með festu, aga og betri nýtingu fjármuna.

Í rekstri sveitarfélags eru engar töfralausnir. Góður rekstur byggist á aga, yfirsýn, forgangsröðun og stöðugri vinnu við að hámarka nýtingu fjármuna. Það þarf að horfa á rekstrareiningar, verkferla, þjónustu, eignir, skuldbindingar og tekjur í samhengi. Þannig næst árangur — ekki með skyndilausnum, heldur með yfirvegaðri fjármálastjórn og skýrri sýn.

Við skiljum vel þau sjónarmið að rekstrarafgang eigi einnig að nýta til að styrkja stöðu bæjarins og greiða niður skuldir. Það er hluti af ábyrgri fjármálastjórn og það ætlum við að gera áfram. En ábyrg fjármálastjórn snýst líka um jafnvægi. Þegar árangur næst í rekstri á hann ekki aðeins að sjást í bókhaldi bæjarins, heldur líka skila sér til heimila og fjölskyldna.

Þá þarf jafnframt að ræða skuldir bæjarins af nákvæmni. Skuldir sveitarfélaga eru ekki að öllu leyti sambærilegar við skuldir heimila. Sveitarfélög fjármagna sig almennt til lengri tíma og á öðrum kjörum en einstaklingar, meðal annars í gegnum Lánasjóð sveitarfélaga, sem hefur það hlutverk að tryggja sveitarfélögum lánsfé á hagstæðum kjörum.

Auk þess skýrist verulegur hluti heildarskulda Seltjarnarness af lífeyrisskuldbindingum. Í A-hluta ársreiknings 2025 nema þær um 2,7 milljörðum króna, eða rúmum þriðjungi af heildarskuldum og skuldbindingum A-hluta. Þetta eru raunverulegar skuldbindingar sem þarf að taka alvarlega, en þær eru ekki hefðbundin vaxtaberandi lán. Þær greiðslur dreifast yfir áratugi og hafa því ekki sömu áhrif á daglegt sjóðsstreymi bæjarins og hefðbundnar lánagreiðslur.

Þess vegna þarf að greina á milli langtímaskuldbindinga, vaxtaberandi skulda og daglegs rekstrar bæjarins. Það breytir því ekki að sýna þarf áfram aðhald í rekstri og styrkja fjárhagsstöðu bæjarins, en það skiptir máli að ræða stöðuna af nákvæmni.

Lækkum álögur á fjölskyldur og heimilin

Þegar árangur fer að skila sér í rekstri er það forgangsmál að hann skili sér líka til heimila og fjölskyldna á Seltjarnarnesi.

Þess vegna viljum við sjálfstæðismenn leggja sérstaka áherslu á tvö forgangsmál á komandi kjörtímabili.

Annars vegar viljum við hefja lækkun fasteignaskatts í skrefum frá árinu 2027 og hins vegar viljum við koma betur til móts við barnafjölskyldur með biðlistagreiðslum frá 12 mánaða aldri og þar til barn fær leikskólapláss eða pláss hjá dagforeldri.

Þetta eru ekki tilviljanakennd kosningaloforð. Þetta er skýr forgangsröðun. Við viljum að betri nýting fjármuna, aukið aðhald og bætt rekstrarafkoma skili sér beint til heimila og fjölskyldna á Seltjarnarnesi.

Og þegar lækkun á að skila árangri, þá þarf að hugsa reikningsdæmið til enda. Markmiðið á ekki aðeins að vera að lækka einhverja prósentu á blaði, heldur að tryggja að lækkunin skili sér sem best til heimila og fjölskyldna. Þegar lækka á fasteignagjöld skiptir til að mynda höfuð máli að þekkja og skilja hvaða aðferðafræði skilar árangri en fasteignagjöld eru ekki einn og sami hluturinn. Þau samanstanda af ólíkum liðum, svo sem fasteignaskatti, vatns- og fráveitugjöldum, sorpgjöldum og eftir atvikum lóðarleigu.

Vatns- og fráveitugjöld eru stór hluti af reikningi fasteignaeigenda á Seltjarnarnesi og við munum halda áfram að rýna þau. Gjaldtakan þarf að vera gagnsæ, sanngjörn og í eðlilegu samhengi við kostnað.

En vatns- og fráveitugjöld eru annars eðlis en fasteignaskatturinn sjálfur. Lögum samkvæmt eru til að mynda ýmsar fasteignir undanþegnar greiðslu fasteignaskatts. Þær greiða þó eftir atvikum aðra liði, svo sem vatns- og fráveitugjöld og sorpgjöld. Ef byrjað er á að lækka vatns- og fráveitugjöld nær sú lækkun því einnig til fasteigna sem greiða ekki fasteignaskattinn sjálfan. Þá er bærinn að lækka einn af fáum gjaldaliðum sem hann getur innheimt af slíkum eignum, í stað þess að byrja á þeim lið sem heimili og fasteignaeigendur bera fyrst og fremst: fasteignaskattinum.

Slíkt tekjutap er ekki markvissasta leiðin til að koma til móts við heimilin þar sem hún dregur úr svigrúmi til frekari lækkana fyrir fjölskyldur og fasteignaeigendur sem greiða fasteignaskatt. Þess vegna er mikilvægt að hefja lækkun á réttum hluta, á fasteignaskattinum sjálfum. Þar skilar lækkunin sér beint til þeirra sem greiða skattinn — heimila og fasteignaeigenda.

Samhliða þessum áherslum munum við halda áfram heildarskoðun á öllum þáttum rekstrar bæjarins. Þar þarf að horfa til rekstrareininga, verkferla, þjónustu, eigna, fjárfestinga og tekjumöguleika. Það þarf líka að horfa til þess hvernig uppbygging, viðhald og betri nýting eigna geta styrkt rekstrargrunn bæjarins til framtíðar.

Við lofum ekki skyndilausnum. En þegar betra jafnvægi er að nást í rekstri bæjarins teljum við rétt að hefja lækkun fasteignaskatts með ábyrgum og markvissum hætti í áföngum. Um leið munum við halda áfram að rýna heildarreikninginn með það að markmiði að gjaldtaka bæjarins sé sanngjörn, gagnsæ og hófleg.

Markmiðið er einfalt: lægri álögur á íbúa Seltjarnarness, betri stuðningur við barnafjölskyldur og ábyrg fjármálastjórn sem horfir til framtíðar.

Það er þannig sem rekstur er byggður upp. Ekki með skattahækkunum sem fyrsta úrræði. Ekki með loforðum sem hafa ekki verið hugsuð til enda. Heldur með aga, yfirsýn og þeirri grundvallarafstöðu að fjármunir bæjarins séu fjármunir bæjarbúa.

Höfundur skipar annað sæti á lista Sjálfstæðisflokksins á Seltjarnarnesi.