Inn­ritun í fram­halds­skóla – sam­spil fag­mennsku og sann­girni

Viltu að barnið þitt eigi möguleika á að komast í framhaldsskóla eftir að það lýkur grunnskóla? Hvort skiptir meira máli að það sé pláss fyrir öll börn í skólunum okkar eða að einkunnir séu gefnar í tölustöfum?

Framhaldsskólar miða við ákveðið kerfi þegar þeir taka inn nemendur í skólana. Það er ekki gert handahófskennt heldur er stuðst við það einkunnakerfi sem nú er í grunnskólunum. Hvaða leiðir skólarnir nota er mismunandi en flestir horfa til árangurs í stærðfræði, íslensku og ensku.

Hæfni nemenda ekki bara mæld í prófum

Í grunnskólum er unnið eftir hæfnimiðuðu námsmati þar sem nemendur fá einkunnir í formi A, B, C og D. Þetta er faglegt heildarmat sem byggir á fjölbreyttum þáttum en ekki bara á prófum.

Einkunnirnar A og B þýða að nemandi er fullfær um að hefja nám í framhaldsskóla. Nemandi sem fær einkunnina C eða D nær ekki alveg öllum viðmiðum en getur hafið framhaldsskólanám á því sem áður var kallað hægferð, 0-áfangi eða upprifjun en í dag heitir að hefja nám á fyrsta þrepi eða á framhaldsskólabrú. Alls ekki allir framhaldsskólar bjóða upp á nám fyrir þau sem fá C eða D en þeim hefur samt fjölgað verulega á undanförnum árum enda eiga stjórnvöld lögum samkvæmt að bjóða öllum börnum nám til 18 ára aldurs.

Við viljum að það sé pláss fyrir öll börn

„Gamli tíminn” þar sem nemendur „féllu” í grunnskólanum er löngu liðinn og innritunarreglur byggja nú á reynslu síðustu ára og dýpri þekkingu á því hvernig námsmat grunnskólans endurspeglar hæfni nemenda á mun ólíkari hæfnisviðum en áður.

Við sem samfélag viljum að í skólunum okkar sé pláss fyrir öll börn, líka þau „fullorðnu“ sem stunda sitt nám í framhaldsskólanum. Það er vissulega verðugt viðfangsefni en verulegur árangur hefur orðið í því á síðustu árum.

Það nýjasta í því er að nú hefur verið opnað á að umsækjendur geti skilað inn ítargögnum sem snúa að öðru en hefðbundnu námsmati, til dæmis góðum árangri í íþróttum eða listum.

Þetta er mikilvægt skref í átt að heildstæðara mati á hæfni nemenda.

Kerfið virkar

Kennarasamband Íslands hefur margoft óskað eftir alvöru samráði um skólamál í landinu, þar á meðal umræðunni um skilin milli skólastiga grunn- og framhaldsskólans. Í því höfum við séð stöðugt betri árangur.

Haustið 2025 fengu 93% nemenda inngöngu í þann framhaldsskóla sem þau völdu sem sitt fyrsta val. Það er ótrúlegur árangur sem vekur athygli í alþjóðlegum samanburði. Það segir okkur líka að kerfið virkar.

Kerfið virkar. Það er fyrirsjáanlegt og í stöðugri þróun. Við eigum að halda áfram að þróa kerfið af skynsemi og byggja á reynslu. En við eigum ekki að kollvarpa því.

Höfundur er formaður Kennarasambands Íslands.