Að bæla niður öfgar með öfgum

 Uppgangur öfga meðal ungra karlmanna

Upp á síðkastið höfum við séð mikla upprisu öfga og haturs. Þá sérstaklega frá ungum karlmönnum - sem sagt strákum á mínum aldri. Margir jafnaldrar mínir flykkjast að hópum og skoðunum sem ég lít á sem öfga hægri hópa. Margir spyrja: af hverju?

Við ólumst upp við sterkar jafnréttishreyfingar þar sem öfgar hafa, við og við slysast inn. Viðmótið hjá ungum karlmönnum virðist vera að upplifa þessa öfgar sem ógn, og reyna að berjast á móti þeim á mismunandi hætti.

Pendúll öfganna

Öfgar eru eins og pendúll. Þeir fara úr einni átt yfir í aðra, og þegar við reynum að jafna þær út með meiri öfgum er það eins og að ýta pendlinum lengra - við gerum vandann bara verri.

Ég hef séð þetta í kringum mig. Fólk sem finnur fyrir óréttlæti eða ógn leitar að einfaldri andstöðu. Það eru skiljanleg mannleg viðbrögð. En vandinn er að þessi andstaða verður oft sjálf að öfgum. Pendúllinn sveiflast til baka, lengra en áður, og við erum komin í sama farið aftur, bara í hina áttina.

Þegar umræðan fer úr skorðum

Við þurfum ekki að leita langt að dæmum. Þann 16. apríl stóð Snorri Másson, þingmaður Miðflokksins, upp í ræðupúlti Alþingis og lýsti regnbogafánanum sem “veraldlegu trúartákni” og sagði flöggun hans í skólum vera brot á pólitísku hlutleysi. Þetta er pendúllinn í verki. Fáninn táknar jafnrétti og ást hinsegin fólks, en í huga þeirra sem hafa sveiflast of langt í hina áttina er hann orðinn að tákni fyrir það sem þeir óttast.

Það sem mig langar að segja við jafnaldra mína er þetta: við getum ekki jafnað út öfgar með meiri öfgum. Ef við gerum það, erum við ekki að leysa vandann - við erum að verða hluti af honum. Við erum að hella bensíni á eldinn og kalla það lausn.

Hvernig stöðvum við pendúlinn?

Lausnin er ekki að velja aðra hliðina á pendlinum. Lausnin er að stöðva hann.

En hvernig? Það gerist ekki í stórum ræðum eða á samfélagsmiðlum. Það gerist í samtölum - þegar við kjósum að hlusta í stað þess að berja til baka. Þegar við spyrjum í stað þess að dæma. Þetta hljómar einfalt, en það er það ekki. Það er miklu auðveldara að deila en að skilja.

Það þýðir að vera tilbúinn að standa á milli tveggja elda. Að hlusta á jafnaldra sem hafa farið of langt til hægri - ekki til að vera sammála, heldur til að skilja. Reiðin þeirra á sér oft raunverulegar rætur, jafnvel þótt þeir hafi fundið rangar lausnir. Menn sem líða undir einmanaleika og tilfinningu fyrir að vera skildir eftir snúa ekki við vegna þess að við segjum þeim að þeir séu rangt á vegi farið… Þeir snúa við þegar einhver sér þá.

Það þýðir líka að vera tilbúinn að gagnrýna okkar eigin hlið þegar hún fer of langt. Það er óþægilegt. En ef við gerum það ekki, þá er enginn ástæða fyrir aðra til að hlusta á okkur.

Pendúllinn stöðvast ekki af sjálfu sér. Hann stöðvast þegar nógu margir ákveða að standa kyrrir í miðjunni - ekki af hugleysi, heldur af hugrekki.

Höfundur er í félagastjórn Uppreisnar og formaður Ungra Evrópusinna.