Verða ríki fá­tæk af því að ganga í Evrópu­sam­bandið?

Nei‑sinnar á Íslandi hafa beitt ýmsum rökum til að draga upp neikvæða mynd af mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu. Einn þeirra er Halldór Benjamín Þorbergsson, hagfræðingur og forstjóri fasteignafélagsins Heima. Í nýlegri grein í Morgunblaðinu velti hann því fyrir sér hvaða áhrif það hefði ef ríki í Suðaustur‑Evrópu — sem eru almennt aftar á merinni efnahagslega — fengju aðild að ESB. Með þessu leitast hann við að skapa þau hughrif að aðild Íslands væri óhagstæð vegna þess að við þyrftum sífellt að „niðurgreiða“ fátækari ríki álfunnar.

Þessi röksemdafærsla er þó götótt og hér eru helstu ástæðurnar. Í fyrsta lagi. Reiknireglan fyrir framlög aðildarríkja er skýr og stöðug. Stærsti hluti framlags hverrar þjóðar byggir á hlutfalli af vergri þjóðarframleiðslu hennar sjálfrar. Hugsanlega myndi framlag Íslands eitthvað hækka ef fleiri þjóðir gengju inn en það er líka raunin með framlög okkar í EES. Er Halldór Benjamín að leggja til að við segjum okkur úr EES af því að fleiri lönd hafa gengið til liðs við Evrópusambandið?

Í öðru lagi; ríki sem ganga í ESB upplifa almennt hraðan efnahagsvöxt. Reynslan sýnir að ný aðildarríki ESB verða ekki fátækari, heldur þvert á móti. Tökum til dæmis löndin sem gengu í Evrópusambandið árið 2004. Rúmenía hefur aukið landsframleiðslu sína um 558%, Búlgaría um 500%, Litháen um 405%, Lettland um 336% og Eistland um 305%. Öll hafa þessi lönd upplifað hraðan hagvöxt eftir aðild. Þetta eru gífurlegar framfarir – bæði í verðlagi og kaupmætti. Þar með greiða löndin, eðlilega, sífellt meira inn í sameiginlega sjóði eftir því sem þau verða betur stæð. ESB aðild hefur því, í reynd, styrkt efnahagslega stöðu þessara ríkja, ekki grafið undan henni.

Eitt af grundvallarmarkmiðum Evrópusambandsins er að draga úr félagslegum og efnahagslegum ójöfnuði milli ríkja álfunnar. Tölurnar frá nýjum aðildarríkjum sýna að þetta markmið gengur eftir. Með bættri innviðauppbyggingu, auknum viðskiptum, frjálsum fólksflutningum og auknum fjárfestingum hafa þessi lönd náð miklum stökkbreytingum í lífskjörum.

Það er ekkert leyndarmál að Ísland er vel stætt ríki og íslenska ríkið myndi að öllum líkindum greiða meira inn í ESB en það fengi til baka. Á móti kemur að íslenskra stofnanir og sveitarfélög gætu sótt um veglega styrki í innviðauppbyggingu úti á landi. Reynslan af EES samstarfinu frá upphafi hefur sýnt að við Íslendingar höfum alltaf fengið meira til baka en við höfum greitt inn til ESB. En það er ekki aðalatriðið. Það sem skiptir mestu máli er að við myndum leggja okkar af mörkum til að stuðla að meiri jöfnuði í Evrópu, sem skilar sér aftur í auknum viðskiptum, betri lífskjörum alls staðar, og minni líkum á átökum.

Það er arðbær fjárfesting í bæði framtíð Íslands og framtíð Evrópu!

Höfundur er með M.Sc. gráðu í Evrópufræðum frá London School of Economics og hefur yfir 30 ára reynslu af ýmsu Evrópusamstarfi.