Manst þú eftir náttúrunni?

Manstu eftir að bretta upp buxnaskálmar og dýfa litlum fótum ofan í glitrandi strauminn? Vaða í læknum og finna litlar steinvölur og mjúkan leir þrýstast á milli tánna? Hlusta á heillandi tónverk vatnsins, þegar það leikur við fótleggina, steinana og bakkann? Heyra kannski í býflugu, skógarþresti eða hrossagauk?

Manstu eftir björtum kvöldum, máluðum af bleikum himni og heiðlóusöng? Ganga berfætt/ur í grasinu, fæturnir rakir af dögg. Fylgjast með álftum á flugi, heyra krumma krunka í fjarska og óska þess innst inni, að sumarið gæti verið eilíft?

Manstu eftir að handleika veiðistöng í fyrsta sinn? Litlar hendur prófa að snúa hjóli og hífa upp litríkan spún? Horfa yfir tært og fallegt vatnið, ímynda þér að þú sjáir fiskana skjótast um sín votu heimkynni, viss um að þeim þætti spennandi að smakka spúninn þinn. Manstu eftir að veiða lítinn fisk? Kannski var það bleikja, sem bragðaðist eins og allur heimurinn þegar mamma var búin að steikja hana á pönnu með smjöri og kryddi.

Manstu eftir að sjá lítið hreiður í lynginu? Fagurlöguð eggin, lítil híbýli ófæddra fugla? Kannski voru fjaðrir af foreldrum þeirra með í hreiðrinu, til þess að allt væri mjúkt og hlýtt. Eins og dúnsængin sem þú áttir í rúminu þínu heima. Manstu eftir að skoða þessi litlu egg með forvitni og aðdáun?

Manstu eftir útilegunni? Tjalda á grænu túni við fallegt vatn eða inni í grænum skógi. Hjálpast að við að banka á tjaldhæla með steini og hlusta á fuglasönginn óma um loftið á meðan ómótstæðileg angan af grilluðum pylsum gaf góð fyrirheit? Busla í vatninu langt fram á kvöld og fylgjast með litlum andarungum læra að synda og kafa.

Manstu eftir að heyra í fyrstu lóunni að vori? Finna eitthvað tendrast innra með þér, loforð um sól og vor með hlýlegum bjarma. Fylgjast með þessari litlu dívu hoppa um móann og leita að góðum stað til þess að ala börnin sín. Syngjandi glöð með að vera komin hingað. Til Íslands, þar sem hún hefur komið á hverju ári á þessum tíma. Vorboðinn ljúfi.

Vissir þú að vistkerfi landsins okkar eru viðkvæm? Vissir þú að náttúran fyrirfinnst ekki í excel skjölum með formúlum og fyrirséðum útreikningum, heldur er hún síbreytilegur og flókinn heimur lífs og dauða? Eins og barnið sem fylgist með hreiðri eða andarungum að læra fyrstu sundtökin, þá ættum við öll að fylgjast með af samhygð, forvitni og auðmýkt. Ekki drottna, ekki breyta um of og ekki traðka á.

Samvistir manna og náttúru eru ekki í góðu jafnvægi á heimsvísu. Þegar við tökum meira en við þurfum, mengum, stíflum og eyðum náttúrulegum svæðum meira en góðu hófi gegnir - þá fer ósjálfrátt að halla á heilsu náttúrunnar, sem birtist í hnignun vistkerfa.

Gleymum ekki öllum þeim stundum, sem við höfum átt í faðmi náttúrunnar í gegnum lífið.

Þessar stundir eru ekki sjálfsagður hlutur. Ef við viljum að komandi kynslóðir fái að njóta slíkra stunda líka, þá verðum við að staldra við og stíga varlega til jarðar. Aldrei hefur farið meira fyrir framkvæmdum sem ganga á votlendi, breyta vistkerfum fallvatna, ógna fjölbreyttum svæðum með einhæfri skógrækt, ógna fuglalífi með risavöxnum vindmyllum, eða ógnar heilbrigði fjarðanna okkar og villtu fiskistofnunum með opnum sjókvíum fyrir laxeldi. Svo ekki sé talað um að þrengt er verulega að okkar dýrmætu víðernum með orkuvinnslu og hranalegri uppbyggingu ferðamannastaða.

Náttúruverndarsamtök hafa magnað upp slagkraft sinn í ljósi þess að náttúran á enga rödd á þingi þessa stundina og ráðherra umhverfis- orku og loftslags hefur steingleymt að hann er umhverfisráðherra. Virðingin fyrir vísindalegum rannsóknum og umhverfismati er lítil sem engin og vernd svæða í gegnum rammaáætlun er engin. Það er bókstaflega ekki búið að setja nein svæði í verndarflokk. Þvert á móti hafa svæði með hátt verndargildi verið sett í bið og vindorkuver í Garpsdal sett í nýtingu án þess að búið sé að rannsaka áhrif á viðkvæman stofn hafarnarins.

Erlent fjármagn seilist í náttúruperlurnar okkar, hverja af annarri, með vindorkugarða, gagnaver og sjókvíaeldi í rassvasanum og engin skýr sýn tilbúin um það hvernig við ætlum að passa að ekki verði farið offari. Gott dæmi er að undirbúningur við vindorkuver eru hafinn víða, þó að lagaramminn utan um vindorku sé ekki tilbúinn. Ríkisstjórn Valkyrjanna þarf verulega að líta sér nær, og ákveða hvort að þau vilji fara í sögubækurnar sem ríkisstjórnin sem seldi Ísland.

Mín upplifun er sú, að mörg sem kusu Samfylkingu eða Viðreisn hafi náttúruverndarhjarta. Vitandi það, að atkvæði þeirra væri kastað í vindinn ef Vinstri Grænir eða Píratar yrðu fyrir valinu, þar sem skoðanakannanir sýndu gríðarlega lítið fylgi á þeim bæjunum. Ég er ekki viss um, að það sé almenn ánægja hjá kjósendum þessara flokka, með orkuöflunarofvirkni, áframhaldandi sjókvíaeldi og virðingarleysi fyrir aðvörunarröddum náttúruvísindafólks, sem virðist einkenna framgöngu ríkisstjórnarinnar um þessar mundir. Síðasta útspil er að einfalda leyfisveitingar og greiða götu framkvæmdaaðila, á kostnað réttinda landeigenda og náttúrunnar.

Enginn stendur upp og stígur í pontu á Alþingi Íslendinga, til þess að grípa í bremsuna. Ég er búin að horfa á umræður um flokkun í rammaáætlun, og það er skelfilegt að fylgjast með. Náttúran á enga rödd í þessum sal, sem þýðir að röddin verður að hljóma frá götunum.

Á sumardaginn fyrsta efna náttúruverndarsamtök til Grænnar göngu og samstöðu með náttúru Íslands. Gakktu með okkur, og taktu með þér allar góðu minningarnar af óskastundum í náttúrunni, allar lóurnar, bleikjurnar, kvöldsólina og lækjarniðinn.

Komdu með, og sýnum í verki að okkur er ekki sama.

HÉR má skoða viðburðinn um Grænu gönguna á Facebook.

Höfundur er formaður SUNN, Samtaka um náttúruvernd á Norðurlandi