Skattar lækka um 3,7 milljarða í Kópa­vogi á sama tíma og bæjar­sjóður er rekinn með halla

Í grein sem bæjarstjóri Kópavogs, Ásdís Kristjánsdóttir skrifaði í Morgunblaðið 11. nóvember s.l. hreykir hún sér af því að hafa lækkað fasteignaskatta um 3,7 milljarða frá upphafi kjörtímabilsins árið 2022. Hún segir markmið meirihluta sjálfstæðis- og framsóknarflokka vera að auka lífsgæði íbúa með öflugri þjónustu, ábyrgum rekstri og lágum sköttum.

Eru þjónusta og lífsgæði góð?

Eins og flestir sjá þá fara þessi markmið illa saman. Félagsþjónustan í Kópavogi hefur verið fjársvelt lengi. Sem dæmi þá er Kópavogur ekki að framfylgja lögbundnum skyldum sínum gagnvart fötluðum og öðrum sem þurfa stuðnings- og stoðþjónustu. Á þriðja hundrað börn og aðrir einstaklingar eru á biðlista eftir þjónustu en ekki er gert ráð fyrir viðbótarfjármagni á næsta ári nema fyrir helmings þess hóps. Hinir verða bara að bíða áfram burtséð frá þjónustuþörf. Ekki er hægt að líta á það sem öfluga þjónustu. Sama má segja um félagslegt húsnæði. Lítil fjölgun íbúða hefur átt sér stað í kerfinu síðustu ár þrátt fyrir stöðuga fjölgun bæjarbúa og alltaf eru um hundrað manns á biðlista eftir úrræði.

Eftir breytingar á leikskólakerfinu standa 70% foreldra leikskólabarna undir sama hlutfalli rekstrar leikskóla og 100% foreldra gerðu áður. Þessi ráðstöfun er að sliga mörg heimili og það má spyrja hvort þetta sé yfir höfuð löglegt. Leikskólagjöld eru langhæst í Kópavogi svo um munar. Þessir foreldrar eru örugglega ekki sammála því að lífsgæði þeirra hafi aukist.

Svo er það ábyrgi reksturinn

Í grein sinni segir Ásdís „Á sama tíma hefur Samfylkingin í Kópavogi margsinnis lagt til hærri skatta allt þetta kjörtímabil og látið lítinn vafa leika á að flokkurinn líti á lægri skatta á heimilin sem vannýttar tekjur“. Þetta er að sumu leiti rétt hjá bæjarstjóranum en ég hef ítrekað bent á að bærinn eigi að nýta útsvarstekjustofninn til fulls. Í dag er útsvarsprósenta í Kópavogi 14,93% en hámarksprósenta er 14,97%. 12 af 71 sveitarfélögum nota ekki hámarks útsvarsprósentu, flest lítil með aðra tekjustofna en þetta gera einnig fimm sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu utan Reykjavíkur og Mosfellsbæjar. Þessi sömu sveitarfélög hafa skilað ársreikningum síðustu ár undir eða við núllið. Kópavogur er þar á meðal. Árið 2022 var rekstrarniðurstaða Kópavogs neikvæð um rúma 2 milljarða, árið 2023 neikvæð um 754 milljónir og árið 2024 jákvæð um 4,2 milljarða. Þess ber að geta að það ár komu 3,7 milljarðar inn sem einskiptistekjur vegna lóðaúthlutanna, gatnagerðargjalda og söluhagnaðar. Á sama tíma telur bæjarstjórinn það sjálfsagt mál að vannýta lögbundna tekjustofna sveitarfélagsins. Og ekki nóg með það þá hafa langtímaskuldir bæjarins sjaldan verið hærri.

Einskiptistekjur á aldrei að nýta til rekstrar. Reksturinn þarf að vera sjálfbær og þess vegna er stöðugt samtal á milli ríkis og sveitarfélaga um að stilla af tekjustofna sveitarfélaga eftir því sem þjónustuþörf þeirra eykst. Full nýting útsvars allra sveitarfélaga er forsenda þess að jöfnunarsjóður virki sem jöfnunartæki á milli sveitarfélaga. Hvað fasteignaskatta varðar þá hef ég ekki lagst gegn lækkun þeirra vegna þess að það módel sem notað er í dag til álagningar er að mörgu leiti ósanngjarnt að mínu mati. En að hreykja sér af því að vera með lægstu fasteignaskatta á landinu finnst mér skjóta skökku við þegar tekjustofnar standa ekki undir rekstrinum.

Höfundur er bæjarfulltrúi Samfylkingarinnar í Kópavogi.