Bálka­keðjan spili lykil­hlut­verk í bólu­setninga­rvott­orðum sem Ís­lendingar þróa í sam­starfi við WHO

„Þetta sprettur eiginlega upp úr því að við höfum unnið mikið með embætti landlæknis í þessum faraldri til að búa til lausnir sem einfalda heilbrigðisstarfsfólki lífið,“ sagði Guðjón í Bítinu á Bylgjunni. Origo þróaði meðal annars tölvukerfin sem notuð eru til að skipuleggja og halda utan um Covid-19 skimanir og bólusetningar hér á landi.

WHO áhugasamt um þá leið sem var farin á Íslandi

Guðjón sagði Ísland vera með fyrstu ríkjunum til að gefa út sérstakt vottorð fyrir þá sem hafa lokið bólusetningu við Covid-19 og leyfa þeim að nálgast það á netinu. Það vottorð nýtist þó núna fyrst og fremst til þess að hjálpa fólki að sleppa við sóttkví og sýnatöku við heimkomu til Íslands þar sem ríki heims hafi ekki komið sér saman um alþjóðlega viðurkennt vottorð.

„Í gegnum það samstarf þá höfum við komið að þessu samtali við WHO um hvernig er hægt að búa til svona bólusetningarvottorð sem allir geta treyst.“

Enn er unnið að útfærslu lausnarinnar en til skoðunar er að nýta svokallaða QR-kóða og bálkakeðjutækni (e. Blockchain) til þess að koma í veg fyrir að átt sé við vottorðin og upplýsingum breytt.

QR-kóðar eru ákveðin gerð strikamerkja sem hafa orðið sífellt meira áberandi á síðustu árum og bálkakeðjur eru tæknilausn sem er ætlað að stuðla að auknu trausti í ýmis konar samskiptum og viðskiptum en algengast er að heyra þær nefndar í samhengi við rafeyri á borð við bitcoin.

„Þá eru ákveðnar upplýsingar settar í þennan QR-kóða sem eru dulkóðaðar og þessi bálkakeðjutækni hefur sannað sig sem tækni sem gerir það að verkum að það er ekki hægt að falsa þessi vottorð,“ sagði Guðjón en stefnt er að því að bæði verði hægt að hafa vottorðið í snjallsíma og prenta það út.

Mörg flókin úrlausnarefni

Að sögn Guðjóns er tæknin sé ekki flóknasta úrlausnarefnið þegar kemur að þróun alþjóðlegra viðurkenndra bólusetningarvottorða. Spurningin sé ekki síður hverjir megi gefa út slík vottorð í ríkjum þar sem margir ólíkir aðilar koma að bólusetningu.

„Hér á Íslandi höfum þennan miðlæga bólusetningagrunn, við getum á einum stað séð alla sem eru bólusettir en það er mjög óvíða þannig. Það eru einstaka lönd sem eiga svona grunna en jafnvel sum Norðurlöndin hafa þetta ekki á landsvísu. Í einhverjum tilfellum eru einkaaðilar að bólusetja og geyma þær upplýsingar hjá sér. Þá þurfum við að sannreyna að sá sem gefur út vottorðið sé traustsins verður og að hann sé ekki að selja það eða eitthvað slíkt og það er alls konar svona flækjustig sem er verið að skoða.“

Guðjón sagði að jafnaði starfi sjö til átta manns í heilbrigðislausnateyminu hjá Origo en að talan hafi farið hæst upp í 50 manns í sumar þegar mest vinna var lögð í það að þróa tæknilausnir í tengslum við faraldurinn.

Mikið í húfi

Ljóst er að mikið er í húfi þegar kemur að umræddum bólusetningarvottorðum en að sögn Guðjóns hafa stjórnvöld víða um allan heim reynt að finna örugga leið til að sannreyna slík vottorð áður en dyrnar séu opnar fyrir bólusettum einstaklingum. Hann sagði ekki standi til að hýsa gagnagrunn vottorðanna á einum stað heldur verði honum dreift með hjálp bálkakeðjutækninnar.

„Það verður eiginlega annað vandamál ef við ætlum að reyna að sannfæra allar þjóðir heims um að setja upplýsingar um sína borgara í einn sameiginlegan gagnagrunn. Þar væru persónuverndarsjónarmið sem þyrfti að skoða og fleira, svo hugmyndin er þarna að það væri ekki einn miðlægur gagnagrunnur, það er eiginlega auðveldara pólitískt séð.“