Áfrýjunarheimild Samkeppniseftirlitsins afnumin Hörður Ægisson skrifar 21. október 2019 06:00 Páll Gunnar Pálsson, forstjóri Samkeppniseftirlitsins. Fréttablaðið/Eyþór Heimild Samkeppniseftirlitsins til að skjóta úrskurðum áfrýjunarnefndar samkeppnismála til dómstóla, fyrirkomulag sem mjög hefur verið gagnrýnt af fulltrúum atvinnulífsins, verður afnumin samkvæmt nýju frumvarpi atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra þar sem boðaðar eru miklar breytingar á samkeppnislöggjöfinni. Þá verður fellt úr lögum það hlutverk eftirlitsins að veita undanþágu fyrir samstarfi fyrirtækja, meðal annars í því skyni að auka skilvirkni og hagræði fyrir atvinnulífið, heldur að þau meti þess í stað sjálf hvort skilyrði samkeppnislaga um samstarf sé fyrir hendi, líkt og er gert víða í Evrópu. Í frumvarpi Þórdísar Kolbrúnar R. Gylfadóttur ráðherra, sem verður lagt fram í dag, mánudag, er einnig kveðið á um að heimild Samkeppniseftirlitsins til íhlutunar í starfsemi fyrirtækja, án þess að þau hafi gerst brotleg við samkeppnislög, verði felld út. Eftirlitið hefur ekki beitt þeirri heimild frá því að hún var tekin upp árið 2011 en í greinargerð með frumvarpinu segir að vegna þess hve almennt ákvæðið sé og beiting þess ófyrirsjáanleg megi halda því fram að það „skapi fyrirtækjum hér á landi ákveðna réttaróvissu“. Bent er á að samkeppnisyfirvöld í öðrum EES-ríkjum hafi almennt ekki jafn víðtækar valdheimildir. Í stuðningi sínum við undirritun lífskjarasamninga á almennum vinnumarkaði fyrr á árinu lýsti ríkisstjórnin því yfir að samkeppnislöggjöfin yrði endurskoðuð með það að markmiði að einfalda framkvæmd þeirra og auka skilvirkni. Samkvæmt frumvarpinu verða veltumörk tilkynningarskyldra samruna, sem hafa haldist óbreytt frá 2008, hækkuð nokkuð frá því sem nú er. Ef samanlögð ársvelta fyrirtækja sem vilja sameinast er þrír milljarðar eða að minnsta kosti tvö fyrirtækjanna hafa yfir 300 milljóna ársveltu hér á landi beri þeim þannig skylda til að tilkynna samrunann til eftirlitsins. Í dag miðast mörkin við annars vegar tvo milljarða og hins vegar 200 milljónir. Nái frumvarpið fram að ganga verða veltimörkin sem hlutfall af landsframleiðslu nokkuð hærri hér á landi en í Noregi, Danmörku og Svíþjóð sem þýðir að samrunar sem eru hlutfallslega stærri miðað við stærð íslenska hagkerfisins verða ekki tilkynningarskyldir borið saman við önnur ríki á Norðurlöndum.Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra.Vísir/vilhelmÞá er í frumvarpinu einnig lögð til sú breyting að forstjóri Samkeppniseftirlitsins verði ráðinn af stjórn til fimm ára í senn og aðeins verði hægt að ráða sama manninn tvisvar og er vísað til þess að fylgt sé sama fyrirkomulagi og í nýlega samþykktum lögum um Seðlabankann. Samkvæmt núgildandi lögum er forstjóri ráðinn af stjórn ótímabundið en í greinargerð með frumvarpinu er bent á að í tímabundinni skipun felist „ákveðið aðhald og endurnýjun sem nauðsynleg er í æðstu embættum ríkisins“. Ekki er talið að breytingarnar „muni á nokkurn hátt hafa áhrif á sjálfstæði stofnunarinnar“ og munu nýjar reglur ekki gilda afturvirkt og ná til núverandi forstjóra, Páls Gunnars Pálssonar, en hann hefur stýrt Samkeppniseftirlitinu frá árinu 2005. Í rökum fyrir því að afnema heimild Samkeppniseftirlitsins til að skjóta úrskurðum áfrýjunarnefndar samkeppnismála til dómstóla er bent á í greinargerð frumvarpsins að með því sé verið að tryggja réttaröryggissjónarmið og gæta að réttlátri málsmeðferð á lægra stjórnsýslustigi. Með núverandi fyrirkomulagi, sem var komið á 2011, sé „dregið úr þessari vernd auk þess sem málskotsheimild er til þess fallin að minnka vægi nefndarinnar þar sem lægra setta stjórnvaldið getur ávallt skotið úrskurði til dómstóla ef það er ekki sammála endurmati æðra setta stjórnvaldsins. Þá er einnig ljóst að heimildin getur orðið til þess að lengja málsmeðferð mála og valda þannig fyrirtækjum og Samkeppniseftirlitinu auknum kostnaði.“ Þá er markmiðið með þeirri breytingu sem lögð er til í frumvarpinu að það verði alfarið á ábyrgð fyrirtækjanna sjálfra að meta hvort lögbundin skilyrði eru fyrir samstarfi sagt það að „auka skilvirkni og hagræði fyrir atvinnulífið“. Þær kröfur sem nú séu gerðar geti leitt til tafa á afgreiðslu og að fyrirtæki veigri sér þá við því að fara þá leið að leita eftir undanþágu og verði þannig af þeim ábata sem af mögulegu samstarfi kann að leiða. Mikilvægt sé að atvinnulífið hafi „nægjanlegt svigrúm til að bregðast við aðstæðum hverju sinni“. Sú breyting á samkeppnislöggjöfinni er í samræmi við það sem kom fram í hvítbókinni um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið en þar sagði meðal annars að mikilvægt væri að fjármálafyrirtæki geti haft með sér ákveðið samstarf um sameiginlega innviði svo lengi sem það skerðir ekki samkeppni þar sem henni verður við komið. Birtist í Fréttablaðinu Samkeppnismál Mest lesið Vaktin: Tollar Trump valda usla Viðskipti erlent Tæknirisarnir sjö fengu skell þegar markaðir opnuðu Viðskipti erlent Neita að skila umsögn um frumvarpið fyrir tilskilinn frest Viðskipti innlent 36 manns sagt upp í tveimur hópuppsögnum Viðskipti innlent Bæði vonbrigði og léttir Viðskipti innlent Eistnesk að kenna íslensku: „Þúst, ehaggibara og kúka” Atvinnulíf Ísland ekki á spjaldi Trumps en fær samt tíu prósenta toll Viðskipti erlent Tollar alltaf slæmir og skaða lífskjör almennings Viðskipti innlent Ísland megi ekki verða á milli í stríði ESB og Bandaríkjanna Viðskipti innlent Öll félög lækkuðu nema þrjú Viðskipti innlent Fleiri fréttir Öll félög lækkuðu nema þrjú Ísland megi ekki verða á milli í stríði ESB og Bandaríkjanna Ætla að skera utan af evrópsku persónuverndarlöggjöfinni Framlengja samstarf sem hefur komið tugum sprota á laggirnar Sveinn ráðinn verkefnastjóri erlends samstarfs Arnarlaxi bannað að fullyrða um sjálfbæran lax Tekur yfir rekstur Dollar og Thrifty 36 manns sagt upp í tveimur hópuppsögnum Tollar alltaf slæmir og skaða lífskjör almennings Neita að skila umsögn um frumvarpið fyrir tilskilinn frest Varaformaður kjörinn formaður Félags tæknifólks „Þetta kemur eins vel við okkur og hægt er“ Bæði vonbrigði og léttir Sjötíu sagt upp og fyrirtækið tekið til gjaldþrotaskipta Jón Haukur ráðinn svæðisstjóri Ceedr Sólveig Ása nýr framkvæmdastjóri Krafts Björgólfur tapaði 150 milljörðum milli ára Stjórnin telur RÚV enn vera of skuldsett Bakkavör metin á 200 milljarða í yfirtöku Narfi frá JBT Marel til Kviku Milljarður í afgang í Garðabæ Útflutningur gefur eftir en einkaneyslan stígur fram á sviðið Vilja minnka líkurnar á því að vinna í Lottóinu Besta rekstrarár frá opnun Hörpu Hneykslaðist á „óútfærðum afkomubætandi aðgerðum“ Deila um þvottahús stöðvar ekki Hreint í bili Eldisfiskur fluttur út fyrir 54 milljarða króna Ræðst í byggingu átta húsa í Hvammsvík Trúir ekki að menn loki fiskvinnslu til að mótmæla veiðigjöldum „Þetta er afnotagjald“ Sjá meira
Heimild Samkeppniseftirlitsins til að skjóta úrskurðum áfrýjunarnefndar samkeppnismála til dómstóla, fyrirkomulag sem mjög hefur verið gagnrýnt af fulltrúum atvinnulífsins, verður afnumin samkvæmt nýju frumvarpi atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra þar sem boðaðar eru miklar breytingar á samkeppnislöggjöfinni. Þá verður fellt úr lögum það hlutverk eftirlitsins að veita undanþágu fyrir samstarfi fyrirtækja, meðal annars í því skyni að auka skilvirkni og hagræði fyrir atvinnulífið, heldur að þau meti þess í stað sjálf hvort skilyrði samkeppnislaga um samstarf sé fyrir hendi, líkt og er gert víða í Evrópu. Í frumvarpi Þórdísar Kolbrúnar R. Gylfadóttur ráðherra, sem verður lagt fram í dag, mánudag, er einnig kveðið á um að heimild Samkeppniseftirlitsins til íhlutunar í starfsemi fyrirtækja, án þess að þau hafi gerst brotleg við samkeppnislög, verði felld út. Eftirlitið hefur ekki beitt þeirri heimild frá því að hún var tekin upp árið 2011 en í greinargerð með frumvarpinu segir að vegna þess hve almennt ákvæðið sé og beiting þess ófyrirsjáanleg megi halda því fram að það „skapi fyrirtækjum hér á landi ákveðna réttaróvissu“. Bent er á að samkeppnisyfirvöld í öðrum EES-ríkjum hafi almennt ekki jafn víðtækar valdheimildir. Í stuðningi sínum við undirritun lífskjarasamninga á almennum vinnumarkaði fyrr á árinu lýsti ríkisstjórnin því yfir að samkeppnislöggjöfin yrði endurskoðuð með það að markmiði að einfalda framkvæmd þeirra og auka skilvirkni. Samkvæmt frumvarpinu verða veltumörk tilkynningarskyldra samruna, sem hafa haldist óbreytt frá 2008, hækkuð nokkuð frá því sem nú er. Ef samanlögð ársvelta fyrirtækja sem vilja sameinast er þrír milljarðar eða að minnsta kosti tvö fyrirtækjanna hafa yfir 300 milljóna ársveltu hér á landi beri þeim þannig skylda til að tilkynna samrunann til eftirlitsins. Í dag miðast mörkin við annars vegar tvo milljarða og hins vegar 200 milljónir. Nái frumvarpið fram að ganga verða veltimörkin sem hlutfall af landsframleiðslu nokkuð hærri hér á landi en í Noregi, Danmörku og Svíþjóð sem þýðir að samrunar sem eru hlutfallslega stærri miðað við stærð íslenska hagkerfisins verða ekki tilkynningarskyldir borið saman við önnur ríki á Norðurlöndum.Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra.Vísir/vilhelmÞá er í frumvarpinu einnig lögð til sú breyting að forstjóri Samkeppniseftirlitsins verði ráðinn af stjórn til fimm ára í senn og aðeins verði hægt að ráða sama manninn tvisvar og er vísað til þess að fylgt sé sama fyrirkomulagi og í nýlega samþykktum lögum um Seðlabankann. Samkvæmt núgildandi lögum er forstjóri ráðinn af stjórn ótímabundið en í greinargerð með frumvarpinu er bent á að í tímabundinni skipun felist „ákveðið aðhald og endurnýjun sem nauðsynleg er í æðstu embættum ríkisins“. Ekki er talið að breytingarnar „muni á nokkurn hátt hafa áhrif á sjálfstæði stofnunarinnar“ og munu nýjar reglur ekki gilda afturvirkt og ná til núverandi forstjóra, Páls Gunnars Pálssonar, en hann hefur stýrt Samkeppniseftirlitinu frá árinu 2005. Í rökum fyrir því að afnema heimild Samkeppniseftirlitsins til að skjóta úrskurðum áfrýjunarnefndar samkeppnismála til dómstóla er bent á í greinargerð frumvarpsins að með því sé verið að tryggja réttaröryggissjónarmið og gæta að réttlátri málsmeðferð á lægra stjórnsýslustigi. Með núverandi fyrirkomulagi, sem var komið á 2011, sé „dregið úr þessari vernd auk þess sem málskotsheimild er til þess fallin að minnka vægi nefndarinnar þar sem lægra setta stjórnvaldið getur ávallt skotið úrskurði til dómstóla ef það er ekki sammála endurmati æðra setta stjórnvaldsins. Þá er einnig ljóst að heimildin getur orðið til þess að lengja málsmeðferð mála og valda þannig fyrirtækjum og Samkeppniseftirlitinu auknum kostnaði.“ Þá er markmiðið með þeirri breytingu sem lögð er til í frumvarpinu að það verði alfarið á ábyrgð fyrirtækjanna sjálfra að meta hvort lögbundin skilyrði eru fyrir samstarfi sagt það að „auka skilvirkni og hagræði fyrir atvinnulífið“. Þær kröfur sem nú séu gerðar geti leitt til tafa á afgreiðslu og að fyrirtæki veigri sér þá við því að fara þá leið að leita eftir undanþágu og verði þannig af þeim ábata sem af mögulegu samstarfi kann að leiða. Mikilvægt sé að atvinnulífið hafi „nægjanlegt svigrúm til að bregðast við aðstæðum hverju sinni“. Sú breyting á samkeppnislöggjöfinni er í samræmi við það sem kom fram í hvítbókinni um framtíðarsýn fyrir fjármálakerfið en þar sagði meðal annars að mikilvægt væri að fjármálafyrirtæki geti haft með sér ákveðið samstarf um sameiginlega innviði svo lengi sem það skerðir ekki samkeppni þar sem henni verður við komið.
Birtist í Fréttablaðinu Samkeppnismál Mest lesið Vaktin: Tollar Trump valda usla Viðskipti erlent Tæknirisarnir sjö fengu skell þegar markaðir opnuðu Viðskipti erlent Neita að skila umsögn um frumvarpið fyrir tilskilinn frest Viðskipti innlent 36 manns sagt upp í tveimur hópuppsögnum Viðskipti innlent Bæði vonbrigði og léttir Viðskipti innlent Eistnesk að kenna íslensku: „Þúst, ehaggibara og kúka” Atvinnulíf Ísland ekki á spjaldi Trumps en fær samt tíu prósenta toll Viðskipti erlent Tollar alltaf slæmir og skaða lífskjör almennings Viðskipti innlent Ísland megi ekki verða á milli í stríði ESB og Bandaríkjanna Viðskipti innlent Öll félög lækkuðu nema þrjú Viðskipti innlent Fleiri fréttir Öll félög lækkuðu nema þrjú Ísland megi ekki verða á milli í stríði ESB og Bandaríkjanna Ætla að skera utan af evrópsku persónuverndarlöggjöfinni Framlengja samstarf sem hefur komið tugum sprota á laggirnar Sveinn ráðinn verkefnastjóri erlends samstarfs Arnarlaxi bannað að fullyrða um sjálfbæran lax Tekur yfir rekstur Dollar og Thrifty 36 manns sagt upp í tveimur hópuppsögnum Tollar alltaf slæmir og skaða lífskjör almennings Neita að skila umsögn um frumvarpið fyrir tilskilinn frest Varaformaður kjörinn formaður Félags tæknifólks „Þetta kemur eins vel við okkur og hægt er“ Bæði vonbrigði og léttir Sjötíu sagt upp og fyrirtækið tekið til gjaldþrotaskipta Jón Haukur ráðinn svæðisstjóri Ceedr Sólveig Ása nýr framkvæmdastjóri Krafts Björgólfur tapaði 150 milljörðum milli ára Stjórnin telur RÚV enn vera of skuldsett Bakkavör metin á 200 milljarða í yfirtöku Narfi frá JBT Marel til Kviku Milljarður í afgang í Garðabæ Útflutningur gefur eftir en einkaneyslan stígur fram á sviðið Vilja minnka líkurnar á því að vinna í Lottóinu Besta rekstrarár frá opnun Hörpu Hneykslaðist á „óútfærðum afkomubætandi aðgerðum“ Deila um þvottahús stöðvar ekki Hreint í bili Eldisfiskur fluttur út fyrir 54 milljarða króna Ræðst í byggingu átta húsa í Hvammsvík Trúir ekki að menn loki fiskvinnslu til að mótmæla veiðigjöldum „Þetta er afnotagjald“ Sjá meira