Gölluð almannatryggingalöggjöf veldur of miklum skerðingum segja sérfræðingar

Sjö af hverjum tíu ellilífeyrisþegum eru með lægri tekjur en viðmið Velferðarráðuneytisins segir til um. Þá halda ellilífeyrisþegar eftir um þrettán þúsund krónum af hverjum fimmtíu þúsundum sem þeir fá greitt úr lífeyrissjóði. Þetta segir sérfræðingur í velferðarrannsóknum, of margir búi við fátækt.

Breyting á almannatryggingalöggjöfinni tók gildi í ársbyrjun 2017. Harpa Njáls, sérfræðingur í velferðarrannsóknum, segir að eftir þær sé stærsti hluti ellilífeyrisþega með lægri ráðstöfunartekjur en dæmigert viðmið velferðarráðuneytisins ef húsnæðiskostnaði sé bætt ofaná.

„Ég myndi segja að það væri 70%,“ segir Harpa.

Harpa segir að frítekjumörk atvinnutekna, lífeyrissjóðstekna og fjármagnstekna hafi verið afnumin við breytingar á almannatryggingakrefinu en eitt almennt frítekjumark lögfest upp á 25.000 krónur. Þá hafi skerðingar verið hertar. Þetta þýði að mun meira sé tekið af ellilífeyrisþegum nú en áður og lítið verði eftir af lífeyrissjóðsgreiðslum.

„Fyrir hverjar fimmtíu þúsund krónur sem einstaklingur hefur úr lífeyrissjóði heldur hann rúmum þrettán þúsund krónum.“

Í svipaðan streng tekur Þorbjörn Guðmundsson, formaður Landssamtaka lífeyrissjóða.

„Mönnum finnst sem þeir séu ekki að njóta ávinningsins af því að hafa greitt inní lífeyrissjóði vegna þess hversu tekjutengingarnar eru miklar í almannatryggingakerfinu. Þær eru 40% af almennum lífeyri og allt uppí 56% varðandi heimilisuppbótina. Þessi mikla tekjutenging þekkist hvergi nema á Íslandi,“ segir Þorbjörn.

Harpa telur mikilvægt að stjórnvöld geri gagngerar breytingar. Hún nefnir að hækka þurfi ellilífeyrir í þrjúhundruð þúsund krónur, hækka þurfi frítekjumörkin úr tuttugu og fimmþúsund krónum í tvöhundruð þúsund og dregið verði úr skerðingum. Stjórnvöld beri mikla ábyrgð

„Það er alfarið hægt að segja að af stærstum hluta er það vegna ákvarðanna ríkisins og vinnumarkaðarins sem fólk lifir við fátækt í dag,“ segir Harpa.