Framsókn tilbúin að hugsa út fyrir kassann í húsnæðismálum

Tímasetning skiptir höfuðmáli þegar leysa á húsnæðisvanda ungs fólks. Stjórnmálamenn sem líti framhjá þeirri staðreynd að flestir á leigumarkaði vilji eignast eigið húsnæði og eru ekki tilbúnir að hugsa í lausnum eiga ekki erindi í stjórnmál. Þetta segir Lilja Alfreðsdóttir, varaformaður Framsóknarflokksins og oddviti flokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður. Lilja var gestur Kosningaspjalls Vísis í dag.

Framsókn hefur talað fyrir hinni svokölluðu svissnesku leið sem lausn á húsnæðisvanda ungs fólks. Hún felur það í sér að hægt sé að taka út iðgjald úr lífeyrissjóðum til að nota við afborgun á íbúð. Þegar íbúðin er seld er því skilað aftur. Sú leið er ekki óumdeild og hefur Gylfi Arnbjörnsson, forseti Alþýðusambands Íslands, meðal annars gagnrýnt þessa lausn.

„Hún er galin að því leyti til ef þú ferð með peninga út úr lífeyrissjóðnum þá ertu ekki lengur tryggður,“ sagði Gylfi í viðtali við Morgunútvarp Rásar 2 í vikunni.

„Mér finnst hann nú vera eins og varðhundur kerfisins þegar hann er að tala því að við blasir að 80 prósent af þeim sem eru á leigumarkaði þeir vilja eignast eigið húsnæði. Ef stjórnmálamenn líta alveg framhjá þeirri staðreynd og vilja ekki hugsa í lausnum þá hafa þeir ekkert erindi í stjórnmál. Það sem við erum að gera í þessari kosningabaráttu er að hugsa út fyrir boxið, það eru til þarna leiðir sem aðstoða við fyrstu kaup á íbúð og það er það sem við erum að kynna í þessari kosningabaráttu.“

Lilja segir einnig mikilvægt að líta til breytinga á húsnæðismarkaðnum.

„Fjármálastöðugleikaskýrsla seðlabankans var kynnt í gær og þar kemur til dæmis í ljós að skuldir heimilanna eru 70 prósent af landsframleiðslu og þær eru búnar að lækka mjög mikið frá árinu 2010 þegar þær voru yfir 120 prósent. En það sem er líka merkilegt að gerast er að það eru jafn margir, eða 116 þúsund sem skulda í íbúðunum árið 2016 og 2007. Hvað segir þetta okkur? Það eru orðin gríðarleg fjölgun á leigumarkaðnum, eða 30 prósent, á þessum stutta tíma.“

Þá segir hún að tímasetning í róttækum aðgerðum í húsnæðismálum sé mikilvæg. Framboð á íbúðum verði að vera til staðar til að anna eftirspurn.

„við viljum síst af öllu valda því að það verði einhver þensla eða húsnæðisverð haldi áfram að hækka og þá er framboðið lykilatriði. það þarf að ráðast í frekari aðgerðir sem auðvelda og auka framboð á húsnæði.“

 

 

Bankarnir of margir

Lilja segir jafnframt að mikilvægt sé að einn banki sé í eigu ríkissjóðs til að veita hinum bönkunum virkt aðhald komi til þess. Hann yrði svokallaður samfélagsbanki og leiðandi í því að huga að þjónustu við heimili og fyrirtæki landsins á skilvirkan og hagkvæman hátt.

„Ég vil sjá minni yfirbyggingu er varðar stjórnun og rekstur bæði bankanna og lífeyrissjóðanna. Annað þar myndi ég til að mynda vilja sjá, ég held að þeir séu of margir. það mætti fækka þeim og þannig mætti til dæmis minnka rekstrarkostnað og annað slíkt.“

Hún segir að mikilvægt sé að ráðast í heildarendurskipulagningu á fjármálamarkaði. Þar skipti lykilmáli að algjört gagnsæi ríki um eigendur í bankakerfinu.

„Við þurfum að taka allt kerfið í heild sinni og hugsa ætla menn að vera með fjárfestingarstarfsemi eða ætla menn að selja þann hluta úr einhverjum af bönkunum. Aðalmarkmið er, áður en við tökum næstu skref, að það sé heildarskipulag, heildarstefna hvað þetta varðar og líka það sem þarf að huga að er hvernig við getum líka gert kerfið hagkvæmara.“

Mikilvægur liður í að varðveita íslensku

Lilja lagði fram frumvarp um afnám virðisaukaskatts á bókum á síðasta þingi. Aðspurð hvort að það muni skila sér til neytenda segist Lilja telja að svo verði. Afnámið sé mikilvægur liður í því að standa vörð um íslenska tungu. Í öðrum löndum sem hafi lækkað skatt á bókum hafi bóksala aukist.

„Við erum að horfa upp á það að ísland er eitt minnsta málsvæði veraldar og við þurfum að hlúa eins mikið og við getum að íslenskunni. þetta er ein leið til þessa. Við höfum séð samdrátt í bóksölu frá árinu 2008 og það eru allskonar áskoranir sem íslensk tunga stendur frammi fyrir. Þetta er eitt fyrsta skrefið í því að reyna að styrkja umgjörðina og ég sé líka fyrir mér aðrar aðgerðir sem við getum farið í. Ég sé líka fyrir mér að við getum farið í að styrkja bókasöfnin okkar og bókasafnssjóð sem lið í þessari vegferð sem við erum að hefja með því að afnema bókaskatt.“