Forstjóri Brims ósáttur við neitun um rannsókn á Ufsabergsmálinu

Mér finnst skrýtið að ráðuneytið skuli hafa dæmt í málinu en við héldum að þeir ættu einungis að skipa rannsóknarmenn. Það er umhugsunarefni hvort minnihlutavernd sé enn við lýði í hlutafélögum á Íslandi,“ segir Guðmundur Kristjánsson, forstjóri Brims, um niðurstöðu atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytisins um að hafna beiðni sjávarútvegsfyrirtækisins um skipan rannsóknarmanna svo rannsaka mætti tiltekna þætti í starfsemi Vinnslustöðvarinnar í Vestmannaeyjum (VSV) og meðferð eigin fjár í tengslum við samruna VSV og útgerðarinnar Ufsabergs sem samþykkt var í október 2014.

Guðmundur vill að öðru leyti ekki tjá sig um málið en ráðuneytið sendi eigendum Brims og VSV niður­stöðu sína í fimmtán blaðsíðna greinargerð sem var í kjölfarið birt á vef síðarnefnda fyrirtækisins á föstudag. Brim, sem er í eigu Guðmundar og Hjálmars Kristjánssona, á 33 prósenta hlut í VSV en átök þeirra bræðra og hóps Vestmannaeyinga sem eiga meirihluta í félaginu eiga sér um tíu ára sögu. Deilurnar náðu hámarki þegar VSV keypti hluti í Ufsabergi árin 2008 og 2011 en bræðurnir voru ósáttir við þá ákvörðun og síðar samruna fyrirtækjanna tveggja.

Fengu endurupptöku

Brim og einkahlutafélagið Stilla útgerð, sem fór þangað til í mars 2016 með 25 prósent af eignarhlut bræðranna í VSV, fóru fram á að ráðuneytið skipaði rannsóknarmenn. Stilla útgerð bar á aðalfundi VSV þann 2. júní 2015 upp tillögu þess efnis að þeir yrðu tilnefndir með vísan til laga um hlutafélög og fékk hún fylgi hluthafa umfram það lágmark sem ákvæði laganna tilgreinir. Í bréfi til ráðuneytisins í lok þess mánaðar fóru bræðurnir fram á að afhending hlutafjár í eigu félagsins til eigenda Ufsabergs yrði rannsökuð sem og verðmat á eignunum í viðskiptunum og hvort hagsmunir félagsins hafi verið fyrir borð bornir.

Rúmu ári síðar héldu eigendur Brims því fram, í öðru bréfi til ráðuneytisins, að raunverulegur tilgangur samrunans við Ufsaberg hefði verið að þynna út hlutafjáreign og völd minnihlutans til hagsbóta fyrir aðra hluthafa og aðstandendur þeirra. Bræðurnir höfðu þá farið fram á að málið yrði endurupptekið, vegna niðurstöðu Hæstaréttar í júní 2016 sem heimilaði samrunann. Héraðsdómur Suðurlands hafði áður ógilt samrunann eða í nóvember 2015 og töldu bræðurnir þá niðurstöðu færa enn frekari rök fyrir að tilnefna ætti rannsóknarmenn.

„Enginn dómur“

Ráðuneytið rökstyður niðurstöðuna um að hafna rannsóknarbeiðni Brims með vísun til álits Umboðsmanns Alþingis á því hvað skuli teljast „nægilegar ástæður“ til þess að fallist sé á tilmæli minni hluthafa um tilnefningu rannsóknarmanna í félagi. Það eigi einungis við þegar fyrir liggur alvarlegur grunur um óviðeigandi eða óréttmæta háttsemi innan félags svo komið sé í veg fyrir að slík rannsókn sé notuð sem almennt úrræði til óskilgreindrar leitar í fyrirtæki eða tæki til hótana. Ekki væru komnar fram nægjanlegar ástæður til að samþykkja tilmæli um tilnefningu rannsóknarmanna.

„Ráðuneytið segir að það sé ekkert tilefni til að fá að þessu rannsóknarmenn. Þetta er enginn dómur heldur einungis niðurstaða. Við höfum komið með öll gögn og allt upp á borðið og ráðuneytið telur einfaldlega ekki tilefni til rannsóknar,“ segir Sigurgeir Brynjar Kristgeirsson, framkvæmdastjóri VSV, í samtali við Markaðinn.

Hluturinn þynntist

Brim eignaðist þriðjungshlutinn í VSV um miðjan mars í fyrra þegar Guðmundur og Hjálmar færðu öll bréf Stillu útgerðar, og önnur sem þeir áttu, í félaginu yfir á sjávar­útvegsfyrirtæki sitt. Bræðurnir höfðu skömmu áður keypt tæpan tveggja prósenta hlut í VSV. Í árslok 2015 áttu þeir 25 prósent í VSV í gegnum Stillu og átti Guðmundur þar að auki fjögur prósent í eigin nafni og Hjálmar 1,85 prósent í gegnum KG Fiskverkun ehf. Bréf þeirra í fyrirtækinu í Vestmannaeyjum voru fyrir ári metin á 11,5 milljarða króna.  

Bræðurnir stefndu í kjölfarið að tveimur stjórnarsætum í VSV og einum manni í varastjórn. Guðmundur sagði þá í samtali við DV að eigendur Brims hefðu talið að áherslur meirihlutaeigenda fyrirtækisins hefðu ekki verið réttar og það því dregist aftur úr öðrum stórum sjávarútvegsfyrirtækjum. Þegar sameining VSV og Ufsabergs gekk svo í gegn í júní í fyrra þynntist eignarhlutur Brims úr um 34 prósentum í 32,88.

Sýslumaðurinn í Vestmannaeyjum hafnaði í ágúst í fyrra kröfu Brims um lögbann á hluthafafund VSV sem haldinn var í lok þess mánaðar. Á þeim fundi var ný stjórn félagsins kjörin en krafan um lögbann átti rætur að rekja til deilna um stjórnarkjör á aðalfundi VSV þann 6. júlí sama ár. Þar náðu eigendur Brims einungis inn einum aðalmanni í stjórn og gerðu í kjölfarið athugasemdir við hvernig staðið var að stjórnarkjörinu. Stjórn VSV samþykkti í kjölfarið að boða til hluthafafundarins og var skipan hennar óbreytt í kjölfarið.

Ingvar Eyfjörð, eigandi Álftavíkur ehf., var fulltrúi eigenda Brims í stjórn VSV frá ágúst í fyrra og þangað til í síðustu viku. Guðmundur Kristjánsson var þá aftur kjörinn í stjórn félagsins í stað Ingvars.

Fréttin birtist fyrst í Markaðnum, fylgiriti Fréttablaðsins um viðskipti og efnahagsmál.