Elsta félag Íslands 190 ára

Fræði Hið íslenzka bókmenntafélag heldur um þessar mundir uppá 190 ára afmæli sitt en félagið er elsta félag og bókaforlag á Íslandi stofnað árið 1816. Félagið hefur á langri vegferð aldrei hvikað frá því markmiði sem það hefur ávallt haft í hávegum – útgáfu markverðra fræðirita á sem flestum sviðum, til að efla vísindi Íslendinga á allan hátt. Útgáfa félagsins er mikil vöxtum og þess eru fá dæmi meðal annarra þjóða og einsdæmi hér á landi að frjálst félag geti státað af álíka hefð.

Bókmenntafélagið er fræðafélag þótt það sé kennt við bókmenntir. Við stofnun félagsins merkti orðið bókmenntir hvers konar menntir sem bundnar voru við bækur og þá ekki síður fræði en skáldskap en auk bókaútgáfu sinnti félagið margs konar annarri vísinda- og fræðastarfsemi. Bækur félagsins hafa fjallað um bókmenntir, listir, skáldskap, hagfræði, lögfræði, sálfræði, sagnfræði og fornleifafræði auk eins viðamesta og þekktasta flokki bóka félagsins, Lærdómsritunum, að ógleymdri útgáfu Skírnis, tímarits félagsins.

Sigurður Líndal, lagaprófessor og forseti HÍB, síðastliðna fjóra áratugi, segist hugsa um félagið sem elstu stofnun hins nýja Íslands og að afmæli félagsins sé miðað við sameiningu Íslands- og Danmerkurdeildar félagsins 15. ágúst 1816 þótt stofnun Íslandsdeildarinnar hafi verið árið 1815. „Félagið stóð í ýmsu öðru en að gefa út bækur.

Það stofnaði til dæmis það sem nú er kallað Landsbókasafn Íslands – háskólabókasafn,“ segir Sigurður og minnir jafnframt á að félagið hafði forgöngu um mælingu Íslands og útgáfu fyrsta uppdráttar landsins sem telja má nokkurn veginn réttan. Það annaðist einnig veðurathuganir og félagið lét safna efni í mikla Íslandslýsingu. Um Skírni segir Sigurður að það sé meira en eitt tímarit. „Ég kallaði það eitt sinn langafa íslenskrar fjölmiðlunar. Fyrst kom hann og svo blöðin, útvarpið og loks sjónvarpið.“

Afmælis- og aðalfundur HÍB verður haldinn í Tjarnarsal Ráðhúss Reykjavíkur laugardaginn 2. desember næstkomandi klukkan 14.00.