Lok kosninga

Í lok þessarra kosninga um „já til að sjá“ langar mig að deila með ykkur kannski öðru sjónarhorni á því hvernig þetta blasir við mér.

Getur verið að ástæða þess að já - ið varð undir séu ekki hinu alræmda auðvaldi að kenna, bændum eða unga fólkin okkar eins og hið heilaga já fólk vill halda fram, sem hefur verið sorglegt að horfa uppá.

Getur verið að það hafi hreinlega verið ríkisstjórninni sjálfri að kenna, ef við viljum endilega kenna einhverjum um. Sem er auðvitað aldrei gagnlegt.

Það er alltaf mjög gott að halda sig við staðreyndir þegar við erum að gagnrýna eitthvað og skoða hvar raunverulega ábyrgðin liggur.

Lausnin er ekki að við ráðumst á hvert annað og stimplum alla nei sinna sem auðvald, lygara, heimska, ofbeldismenn, fasista og allt það ljótasta sem okkur dettur í hug. Það þarf að tala út frá staðreyndum.

Hér eru þrír punktar sem má hafa í huga áður en já fólkið heldur áfram að rakka niður alla þá sem voguðu sér að segja nei.

1) Ríkisstjórnin ákvað að fara í þessa vegferð án þess að hafa regluverk í kringum fjármögnun auglýsinga og netherferða í kosningabaráttunni. Jafnframt var engin krafa gerð til skila á bókhaldi til ríkisendurskoðunar hvað þetta varðar. Það gerði það að verkum að ríkisstjórnin gaf auðvaldinu lausan tauminn til að nýta sína peninga til vernda sína hagsmuni. Það var auðvitað fyrirfram vitað að það er einmitt það sem þeir myndu gera. Ef einhver hefði átt að gera sér einmitt grein fyrir þessu þá er það utanríkisráðherra með margra ára reynslu í pótík og sem var lengi einmitt í stjórnmálaflokki auðvaldisins, sjálfstæðis flokknum. Já fólkið getur þakkað henni og ríkisstjórninni fyrir það. Báðar fylkingar neita að gefa upp þá einstaklinga og fyrirtæki sem fjármögnuðu baráttuna enda eru engin lög eða reglur sem krefjast þess af þeim. Já fylkingin segist hafa eytt um 80 m. og nei fylkingin um 90 m. í báráttuna (skv. RUV).

2) Kosninga vegferðin var hafinn í of miklum flýti og hamagang, illa undirbúin og upplýsingar af skornum skammi. Þegar að það er reynt að koma mikilvægum málum í gegn á miklum hraða setur allt hugsandi fólk spurningarmerki við það og þegar upplýsingar eru ekki skýrar. Hvað þýðir eiginlega „já til að sjá“ ?

sálfræðilega er það nú svo að þegar upplýsingar eru litlar og ekki skýrt hvað er nákvæmlega verið að biðja um þá verður fólk óöruggt og í þeirra huga er þá öruggara að bakka og halda sig við það sem maður þekkir og segja nei.

3) Það hefur verið virkilega erfitt að horfa upp á hvernig já sinnar hafa almennt talað niður til okkar dásamlega og eldkára unga fólks eins og það sé svo auðtrúa og vitlaust að það átti sig ekki á blekkingum og áróðri. Unga fólkið okkar er mun klárari en við í að greina í sundur propaganda og það sem er ekki satt á samfélagsmiðlum og annars staðar. Það hefur aldrei verið eins auðvelt og einmitt í dag að sannreyna hvað er satt og hvað ekki - en það var hins vegar ekki svo áður fyrr þegar einmitt auðvaldið gat haldið frá okkur upplýsingum – Það er ekki eins auðvelt í dag. Ég held að fólk ætti aðeins að hugsa sinn gang og gera sér grein fyrir því að unga fólkið okkar veit stundum einfaldlega miklu betur en við og gæti það mögulega verið að þau eru bara einfaldega ekki sammála okkur/ykkur í ESB málinu út frá sínum eigin forsendum og mati ( var já fólkið kannski með þeim inni í kjörklefanum og fékk að vita hver ástæða þeirra fyrir nei-inu var?).

Eitt af því sem já- sinnar halda ekki vatni yfir er að unga fólkið okkar hafi trúað því að þau þyrftu að fara í herinn og þess vegna sagt nei. Ég hef enga trú á að einhver hafi trúað þessarri herskyldu, það tekur fáeinar sekúndur að gúggla það - er herskylda í ESB? Svar: nei, og það er einmitt það fyrsta sem unga fólkið okkar gerir í dag það staðreynir hvort upplýsingarnar sem þau eru að fá séu sannar – af því þau eru meðvituð um alla vitleysuna á samfélagsmiðlunum, mun betur en við sem eldri erum.

Reiði og vonbrigði já sinna ætti því að beinast gegn ríkisstjórninni sem hélt svo illa á spöðunum í þessari vegferð sinni og algjörlega klúðraði henni með því að flýta sér of mikið. Fagmennska, skýrari upplýsingar, gagnsæi og minni flýtir hefði mjög líklega skilað annarri niðurstöðu.

Að lokum má velta fyrir sér þeim sem kusu já til að sjá til að segja síðar nei ? Það voru margir sem voru til í að segja já til að sjá en sögðu á sama tíma skýrt að þeir/þau vildu ekki ganga inn í ESB í seinni atkvæðagreiðslunni. Það þýðir væntanlega að á endanum myndum við aldrei fara inn í ESB. Hver er þá tilgangurinn með vegferðinni yfir höfuðið og er það ekki einmitt þess vegna sem slagorðið „já til að sjá“ var notað því það er blekkjandi, því hluti af já -inu mun á endanum bætast við nei svarið sem er þegar í meirihluta eftir þessa kosningu.

Ég skil að fólk þráir að lifa betra og auðveldara lífi og sér þess vegna ESB kannski í smá hyllingum, en ESB er ekki einhver töfralausn og ESB fylgir fullt af öðrum vandamálum og erfiðleikum og það leysir ekki allan þann vanda sem Ísland hefur glímt við í áraraðir - það er fyrst og fremst verkefni ríkisstjórnarinnar að leysa hann í skrefum, kannski taka þann slag að kalla fiskveiðikvótan tilbaka, afnema verðtryggingu í skrefum og svo framvegis, hvaðeina sem þarf til, til að fólki líði ekki eins og það sé í ánauð og að ekkert breytist.

Kristrún sagði sjálf fyrir alþingiskosningarnar að kjósa um ESB myndi ekki leysa vandan sem við stöndum fyrir hér heima við þurfum að leysa hann sjálf, og hún á meira segja sleggju til að leysa þennan vanda, en hvar hún er veit enginn.

Það mikilvægasta núna er að við lærum af þessu. Lærum að það hefði mátt undirbúa og vinna þessa vegferð miklu betur. Við eigum að virða skoðannir hvers annars og vera málefnanleg og sína virðingu í allri umræðu án þess að ráðast á manneskjuna. Kannski fara í smá sjálfsskoðun.

Afhverju varð ég svona reið/reiður, sár, svekkt/svekktur yfir niðurstöðunni? Getur það verið að það séu gömul sár úr bankahruninu sem aldrei var gert upp og þar sem auðvaldið valtaði yfir almenning. Þar sem tug þúsundir íslendinga misstu aleigu sína. Getur verið að það sé þessi gamla reiði sem er að blossa upp núna? Ætlaði ekki einmitt forseti vor að hjálpa þjóðinni með að gera bankahrunið upp? Ég kannski missti af því.

Ég skil vonbrigðin ég skil reiðina ég skil þetta allt saman en lausnin er aldrei að rakka aðra niður eða að horfa fram hjá staðreyndum.

Svo að því sé nú haldið til haga hér í blálokin, að þá hef ég enga persónulaga skoðun á því hvort að ESB sé besti kosturinn fyrir ísland eða ekki, er því hvorki já eða nei manneskja.

Höfundur er lögfræðingu og starfandi CFT þerapisti.