Hver ber raun­veru­lega á­byrgð á minkaslysinu?

Þegar hamfarirnar í Tsjernóbýl urðu var spurningin sem mótaði framtíðina ekki aðeins hver bæri ábyrgð eða hverjum væri um að kenna. Mikilvægari spurningin var þessi: Eigum við að halda áfram að reiða okkur á starfsemi sem felur í sér áhættu sem samfélagið ætti aldrei að þurfa að bera?

Margar þjóðir horfðu á þá áhættu og komust að þeirri niðurstöðu að hún væri einfaldlega ekki þess virði. Þótt hamfarir gerist ekki á hverjum degi spyr vitur þjóð hvort réttlætanlegt sé að halda áfram að taka slíka áhættu þegar betri kostir eru fyrir hendi.

Hundruðir, mögulega þúsundir minka, sem teljast til framandi ágengar tegundar á Íslandi hafa sloppið út í íslenska náttúru. Það sem gerðist í dag er að sjálfsögðu ekki á sama skala og Tsjernóbýlslysið. En það er engu að síður vistfræðilegt slys sem getur haft afleiðingar um ókomnar kynslóðir.

Tjón sem hægt er að fyrirbyggja mun fyrr eða síðar gerast ef óþarfa áhættan er tekin. Hvort það gerðist vegna mannlegra mistaka, vísvitandi skemmdarverka eða annarra orsaka verður næstum aukaatriði. Þessi atburður á sér stað mörgum árum eftir að sérfræðingar vöruðu við því að minkabúskapur fæli í sér vistfræðilega áhættu fyrir Ísland. Viðvaranir voru gerðar. Áhættan var skilin. Samt var ákvörðunin tekin um að taka áhættuna og í dag er það náttúran sem greiðir verðið.

Tilgangur áhættumats er ekki að spá nákvæmlega hvernig eitthvað muni fara úrskeiðis heldur að meta hvort afleiðingarnar séu ásættanlegar ef það gerist.

Kannski er því spurningin ekki lengur hver hleypti þessum minkum út.

Raunverulega spurningin er hvort atvinnugrein sem nýtur lítils stuðnings almennings, hefur takmarkað efnahagslegt gildi og felur í sér óvenjumikla vistfræðilega áhættu sé þess virði að halda henni áfram.

Höfundur er listakona og umhverfisverndarsinni.