Hjarðar­bóls­oddi

Hjarðarbólsoddi í Kolgrafafirði á Snæfellsnesi var ein fegursta náttúrusmíðin á ströndum Íslands. Öldur og straumar höfðu um teinaldir lagað ströndina þar í bárugarða sem hljóta að hafa gripið auga hvers sem þennan stað leit. Ekki spillir tilkomumikið örnefni.

Í lýsingu Náttúruverndarstofnunar á Breiðafirði segir:

„Verndarsvæði Breiðafjarðar heyrir bæði til Vestfjarða og Vesturlands, en það er verndað með lögum nr. 54/1995 um vernd Breiðafjarðar. Umhverfisráðherra fer með stjórn mála er varða vernd svæðisins en Breiðafjarðarnefnd er honum til ráðgjafar um allt er lýtur framkvæmd laganna.“

Í örnefnskrá Hjarðarbóls stendur:

„Austur af holtunum [Oddaholtum] gengur slétt nes út í fjörðinn, er það kallað Hjarðarbólsoddi (13). Gegnt honum gengur annar oddi frá austurlandinu, sem heitir Kolgrafaoddi. Þessir oddar loka því nær firðinum, milli þeirra er mjótt, en djúpt sund, er þarna kallað í Oddum (14). Fjörðurinn fyrir framan Oddann mun áður hafa verið nefndur Urthvalafjörður, en fyrir innan Oddana Kolgrafafjörður.“

Árið 2003 var 850 m breitt fjarðarmynnið brúað milli Hjarðarbólsodda og Kolgrafaodda með 230 m langri brú og rúmlega 600 m löngum garði. Átta árum seinna drapst mikið af fiski í Kolgrafafirði og kenndu sumir um þrengingu á fjarðarmynninu.

Þessi strönd Breiðafjarðar, sem friðuð var með lögum 1995, er ekki óröskuð eins og vísast var ætlast til með friðuninni. Búið er að brúa Hraunsfjörð, Gilsfjörð, Þorskafjörð Djúpafjörð, Gufufjörð, Mjóafjörð og Kjálkafjörð sem allir eru á friðaðri strandlengju. Auk þess hefur vegur verið lagður nánast í fjöruborðinu á nokkrum stöðum svo að hann hefur umtalsverð áhrif á lífríkið þar. Ekki er að undra þótt spurt sé: Er friðun málmyndagerningur sem engar afleiðingar hefur sé níðst á því sem friðað er? Hvert er hlutverk umhverfisráðherra í verndun friðlands? Lætur hann þetta óátalið? Hver á þá að berjast fyrir náttúru Íslands ef sjálfur umhverfisráðherra bregst?

Höfundur er á eftirlaunum, fyrrum starfsmaður Orkustofnunar og Veðurstofunnar.