Sundur­tætt eftir­lit – opið bréf til alþingis­manna

Í dag virkar heilbrigðiseftirlit á Íslandi þannig að einn eftirlitsaðili (heilbrigðisfulltrúi) fer í eftirlit í leikskóla, veitingastaði, kaffihús, skemmtistaði, hótel, bensínstöðvar, matvöruverslanir og sundlaugar svo fátt eitt sé nefnt. Í eftirlitinu er farið yfir starfsemina frá A til Ö í sömu heimsókninni. Sami fagaðilinn skoðar matvælaöryggi, húsnæði, búnað, mengunarvarnir og hollustuhætti. Þetta er skilvirkt, þetta sparar tíma og rekstraraðilinn fær eina skýrslu og einn reikning.

En nú á að breyta þessu í nafni „einföldunar“.

Ef tvö umdeild frumvörp, sem nú liggja fyrir Alþingi, verða samþykkt (um stofnun Atvinnuvegastofnunar annars vegar og einföldun regluverks og aukin skilvirkni eftirlits með hollustuháttum og mengunarvörnum hins vegar), verður þetta eftirlitskerfi tætt í sundur. Í stað þess að fá eitt eftirlit til sín mun rekstraraðili fá 2-3 eftirlitsaðila úr mismunandi áttum:

Stofnun atvinnuveganna (ríkið): Mætir til að hafa eftirlit með matvælaöryggi, húsnæði og búnað m.t.t. matvælastarfsemi.

Umhverfis- og orkustofnun (ríkið): Mætir á öðrum tíma til að hafa eftirlit með hollustuháttum, húsnæði, loftgæðum og mengunarvörnum.

Viðkomandi sveitarfélag: Mætir svo til að fylgja eftir sorpmálum og úrgangi.

Nú reynir á Alþingi að greina þessi áform í þaula og vonandi stöðva, því hér stefnir í óefni.

Fyrir litla sjoppu á landsbyggðinni eða veitingastað í Reykjavík þýðir þetta aukið flækjustig, fleiri eftirlitsheimsóknir og fleiri reikninga. Það þarf nefnilega að fjármagna þrjú ólík eftirlitskerfi í stað eins.

Að sjálfsögðu má betrumbæta núverandi kerfi og íhuga aðrar leiðir til að ná betri samræmingu og meiri skilvirkni, en það verður ekki gert með því að eyðileggja það sem fyrir er og tæta í sundur. Ágætu alþingismenn, staldrið við áður en þið samþykkið þessa dýru og flóknu miðstýringu.

Höfundur er matvælafræðingur, starfandi heilbrigðisfulltrúi hjá Heilbrigðiseftirliti Reykjavíkur og fyrrum starfsmaður hjá Matvælastofnun, Umhverfisstofnun og Hollustuvernd ríkisins.