Enginn kemst langt með skóflu eina að vopni

Það er stundum sagt að gremja sé eins og eitur sem tekið er inn í þeirri von að einhver annar hafi illt af. Sú samlíking hefur leitað á mig undanfarna daga í allri umræðunni um myndun nýs meirihluta í borgarstjórn Reykjavíkur - og ekki síst viðbrögðum Miðflokksmanna.

Í pólitík er auðvelt að láta gremjuna verða drifkraft. Hún getur sameinað fólk til skamms tíma, skapað háværar fyrirsagnir og kveikt sterkar tilfinningar. En hún byggir sjaldnast neitt upp. Hún grefur frekar skurði milli fólks og gerir samfélagið kaldara og tortryggnara. Gremjan er eins og skólfa - aðeins ein leið og það er niður.

Sér grefur gröf þótt grafi

Miðflokksmenn hafa óhikað beint spjótum sínum að hópum eða hegðun sem þeir telja óviðeigandi jafnvel ósækilega í okkar samfélagi. Það er erfitt að greina aðrar ástæður fyrir þeim skotmörkum en gremju og lúmska ást á sundrungu, sem ætlað er að ýfa upp andúð, átök og dýpka ömurlegar skotgrafir - kynda undir menningarstríði - sem virtist á köflum ætla að takast.

En viðbrögðin við þessari pólitík hafa líka verið athyglisverð eins og nýlega hefur komið í ljós.

Hildur Björnsdóttir hefur talið meiri ástæðu til að forðast upphlaup Miðflokksins en að óttast nöldrið í Vókinu - og að mínu mati skynsamlegt. Með því að hafna samstarfi við Miðflokkinn hefur hún mögulega skapað ákveðinn velvilja meðal Samfylkingarfólks, sem er jú fjölmennasti hópurinn í minnihlutanum og jafnvel annarra á vinstri vængnum. Þannig geta talist auknar líkur á breiðari samvinnu í borgarstjórn, sem að sögn Hildar er markmiðið.

Taktu tvær grafir

Það segir sína sögu að síðast þegar ég vissi hafði aðeins einn fulltrúi Miðflokksins komist í meirihluta í bæjar- og sveitarstjórnum landsins - þrátt fyrir meintan “stórsigur” í kosningunum. Það eru mikil tíðindi. Þau benda til þess að þrátt fyrir hávaðann í umræðunni sé meirihluti fólks ekki tilbúinn að byggja stjórnmál sín á upphrópunum og sundrungu.

Þess vegna hefur þessi umræða í raun styrkt trú mína á okkur Íslendingum. Við erum ekki kjánar, druslur eða gungur - við veljum frjálslyndi fram yfir stjórnlyndi þegar á reynir. Við vitum að samfélag er ekki byggt á andúð og togstreitu, heldur trausti og samvinnu.

Við skiljum að hver sá sem tekur inn eitur drepur að lokum sjálfan sig.

Verða það örlög Miðflokksins?

Höfundur er stjórnmálafræðingur.