Setjum lakk á litlaputta og segjum um leið ÉG LOFA

Áratugum saman höfum við byggt upp samfélagið okkar, breytt því og bætt. Við höfum lýst upp horn þess og afkima, laðað fólk út úr þögninni, leyft það sem bannað var, talað um það sem þagað var um og tekið á tabúum. Duldar hliðar mannlífsins hafa fengið pláss og rödd, minnihlutar hafa fengið meirihlutasamþykki og falin mál hafa fundin verið. Árangurinn er sýnilegur. Fólki líður almennt betur í dag en á dögum þöggunar, leyndarhyggju, útskúfunar og eineltis.

Fólk hefur farið í áfengismeðferð og allskonar aðrar meðferðir, fundið leið til að ræða sín skakkaföll, viðrað sínar áfallasögur, fundið sitt kynfrelsi, fengið að vera það sjálft, á meðan aðrir hafa af hugrekki vísað samfélaginu á rústir sinnar æsku. Og eftir á skiljum við öll aðeins betur hversvegna þessi fór út í neyslu en hinn út í raðskilnaði, sá þriðji í hundana. Það er alltaf einhver skýring. Og kannski er ástæðan fyrir okkar eigin krumpum sú að við þögðum um versta áfallið okkar í 30 ár?

Þögnin lagar ekkert. Við höfum fengið málið. Þess vegna er nýja Ísland ólíkt gamla Íslandi. Við höfum gengið til góðs.

Hugsið ykkur allar þessar göngur, Reykjavík Pride, Druslugönguna, Kvennafrídaginn, allar litlu byltingarnar, alla samstöðufundina, allar erfiðu skringileiðirnar út úr skápnum, fram í dagsljósið, sem samkynhneigð, sem transmanneskjur, sem þolendur, sem fíklar, sem röskunartilfelli af hinu og þessu taginu, með glæný persónufornöfn af því að tungumálið rúmaði ekki það sem þagað var um í aldir, í stuttu máli allt þetta sem harðneskjufólkið kallar vók og vill ekki sjá, vill vinda ofan af og ýta afturá bak, niður í gömlu holuna, þögn og myrkur.

Á móti segjum við þá: Þið eruð nú meira djókið, upp með vókið!

Á hverju sumri er haldin Hinsegin hátíð í Hrísey. Foreldrar nokkurra barna sem komu snemma út úr skápnum tóku sig til og blésu til hátíðar. Hengdu upp fána, hituðu grillið, skipulögðu göngu og ball. Allt til að styrkja sitt fólk, til að sýna og sanna að litla góða samfélagið í eyjunni stendur með sínum krökkum, hvað sem á dynur annarstaðar. Senurnar sem þessi hátíð hefur gefið af sér lifa lengi í minninu. Regnbogafánar við hún í hverjum garði og hundrað manns með húfur og vettlinga að berjast gegn norðanslagveðri, á traktorsvögnum og gangandi, með litríka fánann á lofti, gegn fordómum og fávisku. Mannréttindabaráttan holdi klædd!

Umræða síðustu daga sýnir okkur svo að aldrei má sofna á verðinum. Alltaf er verk að vinna.

Samtökin sem Vigdís forseti skírði Barnaheill, en heitir með flestum þjóðum “Save the Children”, fara nú enn og aftur fram með ÉG LOFA herferðina sína, sem stendur yfir 20.-29. apríl. Hún snýst um að auka meðvitund okkar um kynferðisofbeldi gagnvart börnum sem enn er of algengt í okkar samfélagi. Við skorum á sjálf okkur sem og alla fullorðna að bregðast ekki börnum á örlagastundu. Við verðum að hafa augun opin, vera á varðbergi, tilbúin til að hlusta, trúa og bregðast við.

Fyrr í vetur stóðu Barnaheill fyrir ungmennaþingum vítt um landið þar sem unglingar á hverjum stað mættu til að ræða það sem á þeim brennur í einkalífinu. Ekki stóð á viðbrögðunum, krakkarnir hikuðu ekki við að tjá sig um kynferðisofbeldi í nánum samböndum, sem virðist því miður vera of algengt, eða neikvæð áhrif áhrifavalda netmiðlanna sem vilja henda samfélaginu aftur um hundrað ár þar sem stelpurnar eiga að sætta sig við að strákarnir ráði og gerast fúsmæður eins og langömmur þeirra á meðan drengirnir fá að sprella á sínum sprella í gauragenginu.

ÉG LOFA herferðinni lýkur á málþingi 29. apríl þar sem niðurstöður ungmennaþinganna verða kynntar og ræddar nánar.

Börnin eru okkar viðkvæmustu verur. Hin minnsta mengun á sakleysi þeirra getur varpað skugga á heilt líf. Afleiðingarnar vara langt inn í fullorðinsárin, jafnvel inn á hjúkrunarheimilin og smita frá sér inn í hjónabönd og foreldrahlutverk. Aðeins nokkrum vikum fyrir andlát sitt var 92 ára gömul móðir okkar enn að tala um atvik í hlöðu á sveitabæ í Eyjafirði þegar hún var tíu ára gömul en bóndinn fertugur. Það líður vart sá mánuður að maður kynnist ekki einhverjum sem á erfiða sögu úr æsku, eitt lítið tilvik sem enn situr fast, strokur sem runnu of langt, ættingja sem brást, og enn alvarlegri tilvik þar sem sálir voru svívirtar.

Hvað getum við gert annað en okkar besta, til þess að uppræta þetta hræðilega mein í samfélagi okkar?

ÉG LOFA herferðin stendur út þennan mánuð. Við hvetjum fólk til að taka þátt með því að naglalakka litla putta og krækja honum við annan sem við þekkjum og líka hefur verið naglalakkaður og birtum svo myndina þar sem við getum, með loforði um að auka meðvitund um kynferðisofbeldi gagnvart börnum, undir slagorðinu ÉG LOFA.

ÉG LOFA að líta ekki undan, ÉG LOFA að trúa, ÉG LOFA að tilkynna um grun um ofbeldi, skipta mér af óeðlilegum samskiptum fullorðins og barns, fylgjast með rauðu ljósunum, bregðast við og veita stuðning, fræða barnið mitt um hætturnar á netinu. Er unglingsstúlkan okkar að fá sendar typpamyndir frá eldri drengjum? Eru unglingsstrákarnir okkar að fá sendar typpamyndir frá drukknum mönnum í skápnum úti í bæ? Er kærasti dóttur okkar að heimta af henni það sama og hann sá á klámnetinu? Er börnunum okkar hótað með birtingu stolinna mynda eða annarskonar neteinelti? Treystum við hverjum sem er fyrir einkastund með barninu okkar?

Hættum að gera hætturnar að hættulegu umræðuefni. Lofum okkur því.

Höfundur er myndlistarmaður og rithöfundur og situr í stjórn Barnaheilla