Brothætta karlmennskan sem óttast regnbogafána Unnar Þór Sæmundsson skrifar 20. apríl 2026 14:31 Tilvist hinsegin fólks er ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Réttindi kvenna eru ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Mannréttindi minnihlutahópa eru ekki álitamál, sem tvær hliðar eigi jafnan rétt á að rökræða. Þegar umræðan er römmuð inn sem „báðar hliðar hafa eitthvað til síns máls" er búið að gefa eftir mikilvægan grunn, að sumt fólk sé einfaldlega til og eigi rétt á að lifa sínu lífi án þess að það sé til umræðu. Samt gerist þetta aftur og aftur. Fánamálið sem nú geisar er nýjasta dæmið í langri sögu. Í fyrra var það kynfræðsla í skólum. Þar áður hinseginfræðsla. Þar áður Druslugangan. Þar áður þungunarrof. Þar áður hjónabönd samkynhneigðra. Alltaf sama handritið, alltaf sömu viðbrögðin, og oftar en ekki sömu andlitin. Og það eru að stærstum hluta karlar. Þetta er ekki tilviljun. Þetta er mynstur sem blasir við hverjum þeim sem nennir að kíkja á athugasemdakerfin, aðsendu greinarnar, pallborðin. Ákveðinn hópur karla telur sig til kallaðan að verja eitthvað sem enginn er að ráðast á, sjálfan sig. Því undir yfirborðinu á öllum þessum svokölluðu umræðum liggur sami óttinn, óttinn við að missa sjálfgefna stöðu, óttinn við að þurfa að deila plássinu, óttinn við heim þar sem karlmennska þeirra er ekki lengur sjálfgefinn mælikvarði á allt annað. Þessi karlmennska er brothætt af því að hún byggir á yfirburðum sem eru að molna. Þegar eitthvað brothætt finnur fyrir þrýstingi, þá berst það um. Regnbogafáni verður skyndilega ógn. Kynfræðsla verður innræting. Jafnrétti verður árás. Það sem áður var sjálfsagður hluti af samfélaginu, að sumir eigi meiri rétt en aðrir er nú kallað sanngirni þegar reynt er að leiðrétta það. Stærsti sigur þessa hóps er innrömmunin sjálf. Að hafa náð að sannfæra fjölmiðla, stjórnmálamenn og jafnvel suma bandamenn um að þetta séu umdeild mál sem þurfi að ræða frá báðum hliðum. Að tilvist transfólks sé eitthvað sem megi hafa skoðun á. Að það sé málefnaleg afstaða að vera á móti því að börn læri um fjölbreytileika. Að fáni sem táknar að fólk megi vera til sé einhvers konar pólitísk yfirlýsing sem kalli á mótvægi. Það er hún ekki. Þegar einhver segist „bara vera ósammála” því að hinsegin fólk fái sama pláss og aðrir, þá er viðkomandi ekki að taka þátt í lýðræðislegri umræðu. Viðkomandi er að halda því fram að sumt fólk eigi minni rétt en annað. Það er ekki skoðun sem á heima í umræðunni. Það er afstaða sem samfélagið á að hafna, rétt eins og það hefur áður hafnað öðrum afstöðum sem byggðu á því sama, að sumir séu minna virði en aðrir. Við sem stöndum hinum megin og erum meirihlutinn, þó það heyrist ekki alltaf, þá berum við ábyrgð á því að spila ekki með. Að kalla hlutina réttum nöfnum. Að neita að taka þátt í umræðu þar sem tilvist fólks er sett á vogarskálar er ekki lausnin. Að styðja opinskátt við hinsegin fólk, konur, innflytjendur og alla þá hópa sem þessir sömu menn hafa í sigtinu til þess eins að fiska ódýr atkvæði er það sem okkur ber samfélagsleg skylda til að gera. Fáninn er ekki málið. Hann hefur aldrei verið málið. Málið er hvort við ætlum að halda áfram að láta eins og mannréttindi séu skoðun eða hvort við ætlum loksins að segja það upphátt sem allir vita. Það eru ekki tvær hliðar á þessu máli. Höfundur skipar 4. sæti á lista Pírata fyrir komandi borgarstjórnarkosningar. Viltu birta grein á Vísi? Kynntu þér reglur ritstjórnar um skoðanagreinar. Senda grein Unnar Þór Sæmundsson Skoðun: Sveitarstjórnarkosningar 2026 Mest lesið Þess vegna já Arnór Sighvatsson Skoðun Eitt lítið og saklaust skref í einu í átt til Brussel Einar Geir Þorsteinsson Skoðun Erlent vald er vesen Guðmundur Fertram Sigurjónsson Skoðun Kúnstin að naga blýanta Hrafnkell Tumi Kolbeinsson Skoðun Það er ekki eftir neinu að bíða Trausti Hjálmarsson Skoðun Málefnið liggur á götunni Steindór Þórarinsson Skoðun Upplýst lýðræði - Lærdómurinn af einni leiðréttingu Sigurður Sigurðsson Skoðun Hverju erum við eiginlega að fórna fyrir „lægra atvinnuleysi“? Sveinn Atli Gunnarsson Skoðun Þjóðaratkvæðagreiðslan er lýðræðisleg aðferð og lærdómsferli Þorsteinn Gunnarsson Skoðun Tími varanlegra undanþága er liðinn Eggert Sigurbergsson Skoðun Skoðun Skoðun Þjóðaratkvæðagreiðslan er lýðræðisleg aðferð og lærdómsferli Þorsteinn Gunnarsson skrifar Skoðun Tími varanlegra undanþága er liðinn Eggert Sigurbergsson skrifar Skoðun Málefnið liggur á götunni Steindór Þórarinsson skrifar Skoðun Finnska fordæmið – aðlögun að afnámi tollverndar eða umbreytingu stuðningskerfis? Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Er betra að vita en halda? Óli Rúnar Ástþórsson skrifar Skoðun Eitt lítið og saklaust skref í einu í átt til Brussel Einar Geir Þorsteinsson skrifar Skoðun Það er ekki eftir neinu að bíða Trausti Hjálmarsson skrifar Skoðun Þess vegna já Arnór Sighvatsson skrifar Skoðun Smá standard, takk Jón Pétur Zimsen skrifar Skoðun Erlent vald er vesen Guðmundur Fertram Sigurjónsson skrifar Skoðun Hvernig getum við stöðvað innbrotaölduna í Reykjavík? Valerio Gargiulo skrifar Skoðun Finnar elska ESB Halldór Jörgen Olesen skrifar Skoðun Kúnstin að naga blýanta Hrafnkell Tumi Kolbeinsson skrifar Skoðun Hverju erum við eiginlega að fórna fyrir „lægra atvinnuleysi“? Sveinn Atli Gunnarsson skrifar Skoðun Upplýst lýðræði - Lærdómurinn af einni leiðréttingu Sigurður Sigurðsson skrifar Skoðun Fullyrðingar utanríkisráðherra um samningssvigrúm Íslands Erna Bjarnadóttir skrifar Skoðun Þreifað á „pakkanum“ Hlín Leifsdóttir skrifar Skoðun Er Ísland Manchester City og ESB Sheffield United Gauti Eggertsson skrifar Skoðun Varanlegar undanþágur eru möguleiki Per Ekström skrifar Skoðun Hvernig lögum við vanstillt stjórnmál? Gunnar Már Gunnarsson skrifar Skoðun Gjaldþrotasaga flugfélaga er alvarleg áminning um skaða krónunnar Baldur Pétursson skrifar Skoðun Einfaldasta sagan er ekki alltaf sú sanna Sigurður Árni Reynisson skrifar Skoðun Það er ekki nóg að tala um geðheilbrigði. Það er kominn tími á aðgerðir Jóna Kristín Einarsdóttir skrifar Skoðun Hver fer í slíkar „samningaviðræður“? Hjörtur J. Guðmundsson skrifar Skoðun Sættum okkur ekki við atvinnuleysi Illugi Gunnarsson,Ragnhildur Björt Björnsdóttir skrifar Skoðun Íslenskir vefir á faraldsfæti Birgir Hrafn Birgisson skrifar Skoðun Ég er ekki Evrópusinni Óðinn Freyr Baldursson skrifar Skoðun Hjarðarbólsoddi Oddur Sigurðsson skrifar Skoðun Þetta snýst um aðild Gunnar Bragi Sveinsson skrifar Skoðun Standast orkufyrirtæki ríkisins grundvallargildi fjármálaráðherra? Embla Einarsdóttir skrifar Sjá meira
Tilvist hinsegin fólks er ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Réttindi kvenna eru ekki pólitísk skoðun eða hugmyndafræði. Mannréttindi minnihlutahópa eru ekki álitamál, sem tvær hliðar eigi jafnan rétt á að rökræða. Þegar umræðan er römmuð inn sem „báðar hliðar hafa eitthvað til síns máls" er búið að gefa eftir mikilvægan grunn, að sumt fólk sé einfaldlega til og eigi rétt á að lifa sínu lífi án þess að það sé til umræðu. Samt gerist þetta aftur og aftur. Fánamálið sem nú geisar er nýjasta dæmið í langri sögu. Í fyrra var það kynfræðsla í skólum. Þar áður hinseginfræðsla. Þar áður Druslugangan. Þar áður þungunarrof. Þar áður hjónabönd samkynhneigðra. Alltaf sama handritið, alltaf sömu viðbrögðin, og oftar en ekki sömu andlitin. Og það eru að stærstum hluta karlar. Þetta er ekki tilviljun. Þetta er mynstur sem blasir við hverjum þeim sem nennir að kíkja á athugasemdakerfin, aðsendu greinarnar, pallborðin. Ákveðinn hópur karla telur sig til kallaðan að verja eitthvað sem enginn er að ráðast á, sjálfan sig. Því undir yfirborðinu á öllum þessum svokölluðu umræðum liggur sami óttinn, óttinn við að missa sjálfgefna stöðu, óttinn við að þurfa að deila plássinu, óttinn við heim þar sem karlmennska þeirra er ekki lengur sjálfgefinn mælikvarði á allt annað. Þessi karlmennska er brothætt af því að hún byggir á yfirburðum sem eru að molna. Þegar eitthvað brothætt finnur fyrir þrýstingi, þá berst það um. Regnbogafáni verður skyndilega ógn. Kynfræðsla verður innræting. Jafnrétti verður árás. Það sem áður var sjálfsagður hluti af samfélaginu, að sumir eigi meiri rétt en aðrir er nú kallað sanngirni þegar reynt er að leiðrétta það. Stærsti sigur þessa hóps er innrömmunin sjálf. Að hafa náð að sannfæra fjölmiðla, stjórnmálamenn og jafnvel suma bandamenn um að þetta séu umdeild mál sem þurfi að ræða frá báðum hliðum. Að tilvist transfólks sé eitthvað sem megi hafa skoðun á. Að það sé málefnaleg afstaða að vera á móti því að börn læri um fjölbreytileika. Að fáni sem táknar að fólk megi vera til sé einhvers konar pólitísk yfirlýsing sem kalli á mótvægi. Það er hún ekki. Þegar einhver segist „bara vera ósammála” því að hinsegin fólk fái sama pláss og aðrir, þá er viðkomandi ekki að taka þátt í lýðræðislegri umræðu. Viðkomandi er að halda því fram að sumt fólk eigi minni rétt en annað. Það er ekki skoðun sem á heima í umræðunni. Það er afstaða sem samfélagið á að hafna, rétt eins og það hefur áður hafnað öðrum afstöðum sem byggðu á því sama, að sumir séu minna virði en aðrir. Við sem stöndum hinum megin og erum meirihlutinn, þó það heyrist ekki alltaf, þá berum við ábyrgð á því að spila ekki með. Að kalla hlutina réttum nöfnum. Að neita að taka þátt í umræðu þar sem tilvist fólks er sett á vogarskálar er ekki lausnin. Að styðja opinskátt við hinsegin fólk, konur, innflytjendur og alla þá hópa sem þessir sömu menn hafa í sigtinu til þess eins að fiska ódýr atkvæði er það sem okkur ber samfélagsleg skylda til að gera. Fáninn er ekki málið. Hann hefur aldrei verið málið. Málið er hvort við ætlum að halda áfram að láta eins og mannréttindi séu skoðun eða hvort við ætlum loksins að segja það upphátt sem allir vita. Það eru ekki tvær hliðar á þessu máli. Höfundur skipar 4. sæti á lista Pírata fyrir komandi borgarstjórnarkosningar.
Skoðun Þjóðaratkvæðagreiðslan er lýðræðisleg aðferð og lærdómsferli Þorsteinn Gunnarsson skrifar
Skoðun Finnska fordæmið – aðlögun að afnámi tollverndar eða umbreytingu stuðningskerfis? Erna Bjarnadóttir skrifar
Skoðun Hverju erum við eiginlega að fórna fyrir „lægra atvinnuleysi“? Sveinn Atli Gunnarsson skrifar
Skoðun Gjaldþrotasaga flugfélaga er alvarleg áminning um skaða krónunnar Baldur Pétursson skrifar
Skoðun Það er ekki nóg að tala um geðheilbrigði. Það er kominn tími á aðgerðir Jóna Kristín Einarsdóttir skrifar
Skoðun Standast orkufyrirtæki ríkisins grundvallargildi fjármálaráðherra? Embla Einarsdóttir skrifar