Báðust af­sökunar á niðrandi hljóðkækjum

Hinn skoski John Davidson hefur barist fyrir vitundarvakningu um Tourette-heilkennið í mörg ár og er umfjöllunarefni bresku myndarinnar I Swear (2025). Leikarinn Robert Aramayo leikur Davidson í myndinni og var valinn besti aðalleikarinn á BAFTA-hátíðinni fyrir leik sinn.

Davidson var meðal áhorfenda á hátíðinni og hafði ekki stjórn á hljóðkækjum sínum, eins og fylgir heilkenninu, þannig að ýmis óviðeigandi orð heyrðust upp á við. Þar á meðal heyrðist hann hrópa „haltu fokking kjafti“ og „fokkaðu þér“. 

„Einhverjir áhorfendur kynnu að hafa heyrt gróft og niðrandi orðfæri á BAFTA-kvikmyndahátíðinni 2026. Þetta kom til vegna ósjálfráðra hljóðkækja sem tengjast Tourette-heilkenni og var ekki viljandi. Við biðjum alla þá sem sárnaði orðfærið afsökunar,“ sagði talsmaður Breska ríkisútvarpsins um málið.

Komu Davidson til varnar

Þegar hörundsdökku leikararnir Michael B. Jordan og Delroy Lindo voru á sviðinu til að veita verðlaun fyrir bestu hljóðhönnun heyrðist n-orðið og kom þeim greinilega úr jafnvægi.

„Þið kynnuð að hafa heyrt gróft orðalag í bakgrunninum. Þetta getur verið hluti af því hvernig Tourette-heilkenni birtist fyrir suma og myndin kannar þann reynsluheim. Takk fyrir skilninginn og fyrir að skapa virðingarríkt rými fyrir alla,“ sagði leikarinn Alan Cumming, sem var kynnir hátíðarinnar, um Davidson og I Swear.

Seinna um kvöldið brást hann aftur við hrópunum.

„Tourette-heilkenni er fötlun og kækirnir sem þið heyrðuð í kvöld eru óviljandi, sem þýðir að manneskjan með Tourette-heilkennið hefur enga stjórn á orðfæri sínu. Við biðjumst afsökunar ef þetta særði ykkur í kvöld.“

Fyrrnefndur Aramayo kom Davidson svo til varnar eftir hátíðina þegar blaðamaður spurði hann út í móðgandi orðin.

„Fyrir það fyrsta eru þetta kækir. Hann fær taugakippi. Við verðum að sýna því skilning. Hvernig við skynjum Tourette-heilkenni er sameiginleg ábyrgð. Þetta eru ekki klúryrðahróp. Þetta er ekki meinyrt. Þetta er Tourette. Þetta eru kækir. Ef þetta getur leitt til dýpri skilnings á Tourette, og kvikmyndir eru hluti af því samtali, þá er það frábært,“ sagði Aramayo.

Seinni hluta hátíðarinnar hættu hrópin en það virðist vera vegna þess að Davidson yfirgaf vettvanginn. Það var víst hans eigin ákvörðun en ekki að beiðni Bresku akademíunnar. Tourette-heilkenni er lýst svo á vef Tourette-samtakanna á Íslandi:

Skammast yfir lélegri afsökunarbeiðni

Ekki hafa þó allir tekið vel í orðalag Davidson og viðbrögð akademíunnar í málinu. Bandaríski leikarinn Jamie Foxx skrifaði um málið á samfélagsmiðlum, sagði það „óásættanlegt“ og að Davidson „hafi meint þetta“.

Bandaríski íþróttablaðamaðurinn Jemele Hill tjáði sig einnig á samfélagsmiðlum um málið: „Svart fólk á bara að samþykkja það að vera niðurlægt og ómennskað svo að öðrum líði ekki illa.“

„Það gerir mann brjálaðan að fyrstu viðbrögðin voru ekki hávær og algjör afsökunarbeiðni til Delroy Lindo og Michael B. Jordan. Móðgunin í þeirra garð er aðalmálið. Ástæðan fyrir rasísku níðyrðinu skiptir ekki máli,“ sagði Wire-leikarinn Wendell Pierce.