Erlent

Rýnt í stöðuna í Úkraínu: Gífur­legt mann­fall en litlar breytingar á víg­línunni

Rétt tæp fjögur ár eru liðin frá því Rússar hófu allsherjarinnrásina í Úkraínu, eftir margra ára átök milli ríkjanna og tengdra sveita í austurhluta landsins. Harðir bardagar geysa víða í Úkraínu og er mannfall sagt mikið. Rússar hafa þó náð tiltölulega litlum árangri í landvinningum sínum og leggja mikla áherslu á árásir á borgaralega innviði.

Samúel Karl Ólason skrifar
Búið er að koma neti fyrir yfir veginn milli Drúskívka og Kostíantínívka í austurhluta Úkraínu. jDrónaárásir eru þar tíðar og beita hermenn ýmsum leiðum til að verja sig gegn slíkum árásum, eins og sjá má á bryndreknum fyrir framan hermanninn. Getty/Kostiantyn Liberov, Libkos

Rétt tæp fjögur ár eru liðin frá því Rússar hófu allsherjarinnrásina í Úkraínu, eftir margra ára átök milli ríkjanna og tengdra sveita í austurhluta landsins. Harðir bardagar geysa víða í Úkraínu og er mannfall sagt mikið. Rússar hafa þó náð tiltölulega litlum árangri í landvinningum sínum og leggja mikla áherslu á árásir á borgaralega innviði.

Borgirnar Pokrovsk og Myrnohrad eru loksins fallnar í hendur Rússa en þeir hafa reynt að ná borgunum af Úkraínumönnum í nærri því tvö ár.

Þá hafa Úkraínumenn verið að gera staðbundnar gagnárásir í suðurhluta Úkraínu og víðar, sem raktar eru til umfangsmikilla samskiptaörðugleika hjá rússneskum hermönnum þessa dagana.

Viðræður hafa skilað litlum árangri, öðrum en því að Rússar hættu í nokkra daga að gera árásir á orkuinnviði í Úkraínu. Bandaríkjamenn eru sagðir beita Úkraínumenn nokkrum þrýstingi og vilja að stríðinu ljúki í sumar, að virðist með því að Úkraínumenn verði við kröfum Rússa.

Sjá einnig: Óvinafögnuður Trumps og Pútíns

Hér að neðan verður farið yfir stöðuna á víglínunni í Úkraínu, breytingar á aðstoð Bandaríkjamanna handa Úkraínumönnum, mannfall meðal rússneskra hermanna og netvandræði þeirra, hvernig Rússar eru sagðir gabba menn frá Afríku í herinn, viðræður milli Rússa og Úkraínumanna (sem virðast litlu ætla að skila), afstöðu Selenskís til málamiðlana, þróun stríðsins á næstu mánuðum, vopnaframleiðslu í Úkraínu og fleira.

Litlar hreyfingar á víglínunni

Tiltölulega litlar hreyfingar hafa orðið á víglínunni á undanförnum vikum og mánuðum. Þær breytingar sem hafa átt sér stað eru að mestu leyti þær að Rússar hafa sótt lítillega fram í Sapórisjíahéraði og í Dónetskhéraði, á svæðinu kringum Pokrovsk og í átt að Kramatorsk.

Rússar hafa einnig sótt lítillega fram í Karkívhéraði í norðurhluta Úkraínu. Enn eru rússneskir hermenn umkringdir í Kúpíansk en Úkraínumenn ráku flesta rússneska hermenn þaðan í lok síðasta árs.

Þeir hermenn sem eru þar enn fá birgðir með drónum en Rússum hefur ekki tekist að sækja fram inn í borgina.

Mjög kalt er á svæðinu og hefur snjórinn og skortur á gróðri gert Rússum erfiðara að lauma smáum sveitum hermanna gegnum varnir Úkraínumanna, eins og þeir hafa lagt áherslu á.

Hér að neðan á kortum frá bandarísku hugveitunni Institute for the Study of War má sjá hvar helst hefur verið barist að undanförnu. Ítarlegra yfirlit yfir stöðuna á víglínunni má finna á vef sem kallast Deepstate.

NATO-ráðherrar ræddu Úkraínu

Varnarmálaráðherrar Atlantshafsbandalagsins komu saman á fundi í Brussel í vikunni þar sem meðal annars var fjallað um stríðið í Úkraínu og varnir Evrópu. Í tilkynningu frá utanríkisráðuneytinu segir að ráðherrarnir hafi verið sammála um mikilvægi þess að styðja við Úkraínumenn.

Íslendingar ætla að leggja þrjú hundruð milljónir króna til samhæfingarherstjórnar bandalagsins fyrir Úkraínu (NSATU) og þar að auki stendur til að setja milljarð króna í svokallað PURL-verkefni NATO. Það snýr að því að fjármagna kaup á hergögnum handa Úkraínumönnum.

Fleiri bandamenn Úkraínu tilkynntu sambærilegar aðgerðir. Bretar ætla til að mynda að verja fimm hundruð milljónum punda í að bæta loftvarnir Úkraínu og segja 150 milljónir í PURL.

Sjá einnig: Fram­lag Ís­lands mun minna en annarra Norður­landa

Mikið af þeim hergögnum sem keypt eru gegnum PURL-verkefnið eru framleidd í Bandaríkjunum og er að mestu leyti um að ræða vopn og flugskeyti í loftvarnarkerfi sem ríki Evrópu eiga erfitt með að framleiða.

Kiyv Independent hafði í vikunni eftir úkraínskum þingmanni að um 75 prósent flugskeytanna í Patriot-loftvarnarkerfi Úkraínumanna og nærri því níutíu prósent af flugskeytum í önnur loftvarnarkerfi væru keypt í gegnum PURL.

Flugskeyti eru Úkraínumönnum sérstaklega mikilvæg vegna linnulausra árása Rússa.

Sjá einnig: Skutu flug­skeytum fyrir tólf milljarða á einni nóttu

Þessi hergögn eru tekin úr vopnabúrum Bandaríkjamanna og þar er forðinn ekki endalaus, þótt hann sé mikill. Að panta ný vopn og hergögn er ekki líklegt til árangurs þar sem bandarískir vopnaframleiðendur eru þegar búnir að gera samninga sem ná til næstu ára og sérstök áhersla er lögð á að fylla aftur á vopnabúr Bandaríkjamanna.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra, skrifaði um fjárveitingarnar á Facebook í gærkvöldi. Þar sagði hún meðal annars að stuðningurinn við Úkraínumenn færi eftir því hvað þeir teldu brýnast. Það eru loftvarnir.

Bandaríkjamenn nánast hættir

Pete Hegseth, varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, mætti ekki á fundinn í Brussel.

Frá því Donald Trump settist aftur að í Hvíta húsinu hefur ríkisstjórn hans ekki samþykkt neina nýja umfangsmikla aðstoðarpakka handa Úkraínumönnum. Svo gott sem eina aðstoðin í formi hergagna eða peninga sem hefur borist þaðan er aðstoð sem samþykkt var í forsetatíð Joes Biden. Að undanskildum fjögur hundruð milljónum dala á ári næstu tvö ár, sem Trump samþykkti í lok síðasta árs. Þeim peningum á að verja í bandarísk vopn og hergögn sem send verða til Úkraínu.

Hér má sjá upplýsingar frá Kiel Institute um stuðning handa Úkraínumönnum og hvaðan hann kemur. Stuðningur frá Bandaríkjunum var mjög takmarkaður í fyrra.Kiel Institute

Þrátt fyrir þennan samdrátt frá Bandaríkjunum hefur aðstoðin að miklu leyti haldist sambærileg og áður en ríki Evrópu og Evrópusambandið hafa reynt að fylla upp í skarðið eftir Bandaríkjamenn.

Bandaríkjamenn hafa þó áfram séð Úkraínumönnum fyrir mikilvægum upplýsingum um aðgerðir Rússa. Það eru upplýsingar um hvar rússneskir hermenn eru að koma saman, hvort Rússar séu að skjóta eldflaugum og sjálfsprengidrónum að Úkraínu og svo mætti lengi telja.

Þessi aðstoð var stöðvuð um tíma í fyrra eftir að til rifrildis kom í Hvíta húsinu þegar Vólódímír Selenskí, forseti Úkraínu, heimsótti Donald Trump. Þá hafa ráðamenn í Úkraínu og annars staðar í Evrópu áhyggjur af því að þessi aðstoð gæti verið stöðvuð aftur eða verulega dregið úr henni.

Sjá einnig: „Þú mótar ekki nýja heims­mynd með ein­tómum orðum“

Emmanuel Macron, forseti Frakklands, sagði frá því í síðasta mánuði að um tveir þriðju af þeim upplýsingum sem Úkraínumenn fái komi nú frá Frakklandi.

Hér að neðan má sjá flugmann úkraínskrar F-16 orrustuþotu skjóta niður rússneskan sjálfsprengidróna.

Hættir að geta fyllt upp í raðir sínar

Mannfall meðal rússneskra hermanna er talið hafa aukist verulega að undanförnu. Bloomberg hafði í vikunni eftir embættismönnum á Vesturlöndum að upplýsingar þeirra gæfu til kynna að í janúar hefðu Rússar misst um níu þúsund fleiri hermenn en þeir réðu í herinn.

Þeir segja einnig að í desember hafi um 35 þúsund rússneskir hermenn fallið og að þá hafi sambærilegur fjöldi manna verið ráðinn í herinn. Þrátt fyrir þetta mannfall í desember og janúar tókst Rússum ekki að leggja undir sig mikið landsvæði í Úkraínu.

Miðað við framgang þeirra í Dónetsk-héraði þessa dagana er áætlað að það tæki Rússa tvö ár að leggja restina af héraðinu undir sig.

Innan NATO er áætlað að um fjögur hundruð þúsund rússneskir hermenn hafi fallið eða særst árið 2025. Einn háttsettur embættismaður þar sagði blaðamönnum í vikunni að mikið mannfall Rússa hefði komið á óvart. Það væri gífurlega mikið og það tengdist því hve illa væri hlúð að særðum hermönnum á og við víglínuna.

Í skýrslu sem gefin var út af Center for Strategic and International Studies, eða CSIS, í síðasta mánuði kom fram að sérfræðingar hugveitunnar áætluðu að nærri því tvær milljónir hermanna hefðu fallið eða særst á undanförnum fjórum árum.

Rússar voru sagðir hafa misst nærri því 1,2 milljónir manna en Úkraínumenn tæplega sex hundruð þúsund. Þá var talið að Rússar væru að sækja fram um fimmtán til sjötíu metra á dag í austurhluta Úkraínu.

Sjá einnig: Segir 55 þúsund her­menn fallna en margra sé saknað

Í niðurstöðum CSIS segir að af áðurnefndum 1,2 milljónum hermanna séu 325 þúsund fallnir. Ekkert stórveldi hafi orðið fyrir sambærilegu mannfalli í stríði frá seinni heimsstyrjöldinni.

Framganga rússneskra hermanna hafi þar að auki verið einstaklega hæg. Við Pokrovsk, sem Rússar hafa reynt að ná úr höndum Úkraínumanna um langt skeið, hafi framsóknin verið hægari en hreyfingar á víglínunni í Somme í fyrri heimsstyrjöldinni.

Hvað varðar Úkraínumenn áætla sérfræðingar CSIS að á milli hundrað og 140 þúsund Úkraínumenn séu fallnir.

Blaðamenn rússneska útlagamiðilsins Mediazona hafa lagt mikla vinnu í að reyna að ná utan um umfang dauðsfalla í rússneska hernum á undanförnum árum. Þeir hafa staðfest dauðsföll að minnsta kosti 168.142 hermanna en blaðamennirnir og greinendur telja að talan samsvari um 45 til 65 prósentum af heildarfjölda fallinna hermanna.

Þá segja blaðamennirnir að yfirvöld í Rússlandi vinni markvisst að því að gera þessa vinnu erfiðari. Þetta hafi byrjað í lok síðasta árs og feli meðal annars í sér að dómstólar séu að eyða gögnum um fallina og týnda hermenn. 

Ginna menn frá Afríku til Rússland og þvinga í herinn

Til að fylla upp í raðir sínar hafa Rússar í sífellt meira mæli leitað utan landamæra sinna að nýjum hermönnum. Málaliðum frá Afríku hefur fjölgað sérstaklega mikið í rússneska hernum á undanförnum mánuðum en einnig eru menn frá Indlandi, Bangladess og öðrum ríkjum að ganga í herinn.

Menn frá Afríku segja þó að þeir hafi verið gabbaðir. Þeir segja að þeim hafi verið lofuð vel launuð störf í Rússlandi en þegar þeir hafi komið þangað hafi þeir verið þvingaðir í herinn, þar sem verulega illa hafi verið komið fram við þá.

CNN fjallaði nýverið um þessar sögur og þá sérstaklega sögu Francis Ndung‘u Ndarua frá Kenía. Hann fór til Rússlands í fyrra og ætlaði að fá vinnu sem rafvirki. Móðir hans hefur þó ekki náð sambandi við hann frá því í október og er ekki viss um að hann sé á lífi.

Í desember fékk hún senda mynd af syni sínum þar sem hann varaði aðra frá Afríku við að fara til Rússlands. Þar sagði hann að sama hvaða vinnu þeir yrðu ráðnir í, þá enduðu þeir á víglínunni og þar myndu þeir deyja.

„Margir vinir hafa dáið fyrir peninga,“ sagði Francis.

Um viku síðar rataði myndband af Francis á netið, eftir að það hafði verið birt af rússneskum hermönnum. Myndbandið sýndi Francis í herbúningi þar sem búið var að festa stóra jarðsprengju framan á hann.

Francis virtist hræddur á myndbandinu þar sem rússneskumælandi maður jós rasískum fúkyrðum yfir hann og sagði að hann yrði notaður sem dósaopnari á varnir Úkraínumanna. Svo virðist sem Francis hafi verið þvingaður til að hlaupa óvopnaður og með sprengju fasta framan á sér í átt að víglínu Úkraínumanna.

Myndbandið af Francis má sjá hér að neðan.

Blaðamenn CNN ræddu við tólf menn frá Afríku sem eru enn í Úkraínu. Þeir eru frá Gana, Nígeríu, Kenía og Úganda og sögðust allir hafa þegið boð um almennt starf í Rússlandi en ekki ætlað sér í herinn. Þeim hafði verið lofuð há laun og rússneskur ríkisborgararéttur.

Við lendingu í Rússlandi hafi þeir þó nánast strax verið þvingaðir í herinn og sendir á víglínuna án þess að fá þjálfun. Nokkrir sögðu að vegabréf hefðu verið tekin af þeim.

Einn sagðist hafa fengið háan bónus við skráningu í herinn en hann hafi fljótt verið þvingaður af rússneskum hermanni til að gefa honum bankaupplýsingar sínar. Sá hermaður tæmdi svo reikninginn hans.

Hann sagðist hafa varið sjö mánuðum á víglínunni og að hann hefði ekkert fengið greitt.

Fjölskylda Charles Waithaka Wangari, frá Kenía, hélt minningarathöfn eftir að hann féll í Úkraínu. Þar barðist hann með rússneska hernum en menn eins og hann hafa sagt að þeir hafi verið gabbaðir eða þvingaðir til herþjónustu í Rússlandi.EPA/DANIEL IRUNGU

Misstu nettenginguna

Samskiptavandræði hafa einnig plagað Rússa að undanförnu. Yfirvöld í Úkraínu hafa í samvinnu með SpaceX gert Rússum mun erfiðara að notast við Starlink-gervihnetti fyrir samskipti þeirra. Það var gert með því að koma á laggirnar lista yfir Starlink-móttökustöðvar sem nota má á svæðinu.

Þessi listi fer í gegnum úkraínsk yfirvöld og óskráðar móttökustöðvar, sem Rússar hafa smyglað til Rússlands, virka ekki.

Þá hefur einnig verið settar takmarkanir á það hve hratt móttökustöðvarnar mega fara. Fari þær hraðar en 75 kílómetra á klukkustund missa þær tenginguna.

Þetta er vegna þess að Rússar hafa sett svona stöðvar á stóra sjálfsprengidróna sem þeir nota til árása á Úkraínu nánast daglega.

Rússneskir hermenn hafa kvartað yfir því að þetta hafi komið verulega niður á samskiptakerfum þeirra og þetta á einnig að hafa komið niður á því vel þeir geta stýrt sjálfsprengidrónum sínum.

Færri árásir og minni samhæfni

Þetta mun hafa komið verulega niður á getu Rússa á víglínunni. Rússneskir drónaflugmenn notuðu Starlink til að stjórna drónum sínum en drónana nota þeir til að gera Úkraínumönnum líffið leitt.

Wall Street Journal hefur eftir úkraínskum hermönnum að drónaárásum hafi fækkað verulega frá því lokað var á óskráðar móttökustöðvar. Þá hefur samhæfni rússneskra hersveita einnig versnað til muna sökum samskiptaerfiðleika.

Hægt hefur verulega á skipanakeðju Rússa, þar sem upplýsingar eru lengur að berast frá víglínunni til stjórnenda.

Til dæmis hafa Rússar notað Starlink til að streyma myndefni úr eftirlitsdrónum og notað það myndefni til að stýra stórskotaliðsárásum og jafnvel hermönnum í rauntíma. Án Starlink er þetta ekki hægt eða í það minnsta mun erfiðara fyrir Rússa.

Rússar hafa eigin samskiptagervihnetti og móttökustöðvar en gæði þessa búnaðar eru verri en gæði Starlink. Þá telja Úkraínumenn að það myndi reynast Rússum erfitt að framleiða og dreifa nægilega mörgum móttökustöðvum, sem nota þar að auki mun stærri loftnet og gervihnattadiska en Starlink sem myndi veita Úkraínumönnum auðsjáanleg skotmörk.

Öryggisstofnanir í Úkraínu vöruðu við því á dögunum að leyniþjónustur Rússlands væru að reyna að fá borgara í Úkraínu til að skrá móttökustöðvar Rússa á sínu nafni á lista yfirvalda í Úkraínu. Fyrir þetta væri verið að bjóða fólki peningagreiðslur.

Úkraínskir hermenn segja að Rússar hafi reynt að nota Wi-Fi í stað Starlink og til þessa hafi þeir verið að setja routera upp í möstur og turna í austurhluta Úkraínu. Þar hafa rússneskir hermenn verið gómaðir af úkrainskum drónaflugmönnum.

Þjarma einnig að Telegram

Samskiptavandræði rússneskra hermanna snúa þó ekki eingöngu að Starlink. Yfirvöld í Rússlandi hafa einnig sett verulega takmarkanir á rússneska samfélagsmiðilinn Telegram og beitt fyrirtækið háum fjársektum.

Í staðinn vilja Kreml-liðar að Rússar noti ríkissjallforrit sem kallast MAX en þar er um að ræða nokkurskonar samblöndu af samfélagsmiðli og opinberri vefgátt. Fólk á að geta greitt atkvæði gegnum forritið, greitt opinber gjöld og margt annað.

Þá gerir forritið yfirvöldum kleift að fylgjast betur með fólki.

Sjá einnig: Pútín þjarmar að vin­sælasta samfélagsmiðli Rúss­lands

Rússneskir hermenn hafa notað Telegram mikið á undandförnum árum og þá ekki eingöngu til persónulegra samskipta heldur einnig til þess að gefa skipanir til hermanna og senda önnur skilaboð vegna stríðsins.

Skipuleggja kosningar en segja öryggi nauðsynlegt fyrst

Ráðamenn í Úkraínu eru sagðir hafa lagt á ráðin um það hvernig hægt væri að framkvæma kosningar þar í landi. Vladimír Pútín, sem stjórnað hefur Rússlandi með harðri hendi frá 1999, og embættismenn hans hafa ítrekað talað um að ríkisstjórn Selenskís sé umboðslaus, þar sem ekki hafa verið haldnar kosningar, og að kjörtímabili Selenskís ætti að vera lokið.

Stjórnarskrá Úkraínu heimilar ekki kosningar á stríðstímum og Úkraínumenn segja að það að halda kosningar yrði gífurlega erfitt með tilliti til átakanna, að stór hluti Úkraínu hafi verið hernuminn og að milljónir hafi flúið land.

Stjórnarandstaðan í Úkraínu hefur verið sammála ríkisstjórninni um að ekki sé hægt að halda kosningar fyrr en búið sé að tryggja áframhaldandi tilvist Úkraínu.

Ráðamenn í Bandaríkjunum hafa þrátt fyrir það tekið undir áköll Rússa um kosningar í Úkraínu. Samkvæmt blaðamanni Financial Times hafa Bandaríkjamenn gefið til kynna að annars muni Bandaríkjamenn ekki koma að mögulegum öryggistryggingum handa Úkraínumönnum, takist að koma á friði.

Sjá einnig: Kennir Selenskí enn og aftur um

Þess vegna mun það vera til skoðunar í Úkraínu og er einnig verið að skoða hvort hægt yrði að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um mögulegt friðarsamkomulag við Rússa. Slík atkvæðagreiðsla myndi þá líklega snúast um það hvort þjóðin væri hlynnt því að úkraínskir hermenn hyrfu frá stórum hluta Dónetsk-héraðs, sem Rússar hafa krafist.

Bandaríkjamenn munu einnig hafa sagt Úkraínumönnum að stríðinu verði að ljúka fyrir eða í júní. Ríkisstjórn Trumps hefur þó lítinn þrýsting sett á Rússa til að gefa eitthvað eftir í viðræðunum við Úkraínumenn. Það hafa Trump-liðar svo gott sem aldrei gert frá því Trump settist aftur að í Hvíta húsinu, eins og fjallað var ítarlega um í síðustu „rýningu“.

Heimildarmenn Kyiv Independent úr ríkisstjórn Selenskís segja að ekki standi til að halda kosningar á meðan öryggisástandið er eins og það er, á meðan Rússar geri ítrekaðar árásir á óbreytta borgara.

„Ef Rússar eru að drepa fólk á hverjum degi, hvernig getum við tilkynnt eða íhugað af alvöru að halda kosningar á næstu vikum,“ sagði heimildarmaðurinn. „Enginn er mótfallinn kosningum en við verðum að hafa öryggi.“

Trump sagði í samtali við fjölmiðla í gær að Selenskí þyrfti að drífa sig. Rússar væru ólmir í að semja um frið og gaf hann í skyn, enn eina ferðina, að það væri Selenskí sem stæði í vegi friðar.

Stranda enn á kröfum um um Dónetsk

Viðræðurnar virðast enn stranda á kröfum Rússa varðandi Dónetsk-héraðið. Þeir vilja að Úkraínumenn hverfi frá því svæði sem þeir halda þar enn en það vilja Úkraínumenn ekki gera. Svæðið sem um ræðir þykir mjög víggirt og Úkraínumenn segja að það yrði Rússum gífurlega erfitt að taka það með hervaldi.

Svæðið var á árum áður hernumið af Rússum og úkraínskum aðskilnaðarsinnum í austurhluta Úkraínu en Úkraínumenn náðu því aftur og hafa síðan þá byggt upp miklar varnir þar.

Þá óttast Úkraínumenn að það að hörfa frá svæðinu myndi veita Rússum stökkpall lengra inn í Úkraínu, ákveði þeir seinna meir að gera aðra innrás í Úkraínu.

Segjast ætla að taka mun stærri hluta af Úkraínu

Kröfur Rússa hafa ávallt verið meiri en þær að vilja Donbas-svæðið svokallaða, sem samanstendur af Dónetsk og Lúhansk-héruðum. Rússar hafa innlimað fimm héruð Úkraínu inn í rússneska ríkissambandið, samkvæmt breytingum sem gerðar voru á stjórnarskrá Rússlands á undanförnum árum. Um er að ræða Krímskaga, Kherson, Sapórisjía, Dónetsk og Lúhansk.

Af þessum héruðum stjórna Rússar eingöngu Krímskaga og Lúhansk að fullu.

Sergei Lavrov, utanríkisráðherra Rússlands, vísaði svo í vikunni til enn stærri hluta Úkraínu sem „sögulegs“ rússnesks landsvæðis og sagði að Rússar myndu á endanum koma höndum yfir öll slík svæði í Úkraínu.

Í ávarpi sem ráðherrann hélt vísaði hann til Krímskaga, Donbas og til svæðis sem er af Rússum kallað „Novorossia“. Það er nafn yfir allan suðurhluta Úkraínu sem notað var á tímum rússneska keisaraveldisins. Það svæði nær yfir alla strandlengju Úkraínu og mun stærri hluta landsins en Rússar gera þegar tilkall til.

Í lok síðasta árs fundaði Vladimír Pútín, forseti Rússlands, með herforingjum sínum og sagði hann þá að Rússar myndu eignast Norovorissa. Það var um svipað leyti og Rússar sögðust ætla að herða kröfur sínar gagnvart Úkraínumönnum á grunni þeirrar lygar að Úkraínumenn hafi gert árás á eitt af heimilum Pútíns.

Mun ekki hitta Selenskí, nema í Moskvu

Dmitrí Peskóv, talsmaður Pútíns, sagði á fimmtudaginn að Pútín myndi aldrei hitta Selenskí, nema Selenskí kæmi til Moskvu. Rússar hafa um nokkuð langt skeið talað um að Selenskí ætti að fara til Moskvu og ræða við Pútín.

Það hefur Selenskí ekki viljað gera. Hann hefur ítrekað sagt að hann muni ekki fara til Rússlands eða Belarús en hefur þó sagst tilbúinn til að hitta Pútín hvenær sem er, annarsstaðar.

Rússar hafa nokkrum sinnum reynt að ráða Selenskí af dögum og hafa ítrekað sakað hann um að bera ábyrgð á hryðjuverkaárásum.. Í upphafi innrásarinnar í febrúar 2022 sendu Rússar til að mynda sérsveitarmenn til Kænugarðs með það verkefni að handsama Selenskí eða ráða hann af dögum. Til skotbardaga kom í forsetahöllinni.

Peskóv sagði frá því í gær að til stæði að halda viðræður milli Rússa og Úkraínumanna í Genf á næstunni. Sá sem leiðir rússnesku sendinefndina er Vladimír Medinskí. Úkraínumenn hafa áður lýst yfir óánægju með hann á viðræðufundum en hann mun hafa lesið pistilinn yfir þeim á fyrri fundum.

Kallaði eftir þrýstingi frá Bandaríkjunum

Selenskí sagði í viðtali í gær að Bandaríkjamenn væru þeir einu sem hefðu pólitískan og fjárhagslegan styrk til að binda enda á stríðið. Kallaði hann eftir frekari þrýstingi gegn Rússum frá Bandaríkjunum.

Þá gagnrýndi hann Bandaríkjamenn fyrir að reyna að þrýsta á Úkraínumenn til að verða við kröfum Rússa í stað þess að þrýsta á Rússa.

„Þetta er ekki rétt afstaða.“

Selenskí sagði Rússa draga Bandaríkjamenn á asnaeyrunum og reynt að bæta samskiptin við Bandaríkjamenn með því markmiði að losna við viðskiptaþvinganir og refsiaðgerðir.

Þrátt fyrir erfiðar aðstæður í Úkraínu virtist Selenskí borubrattur um að Úkraínumenn gætu staðið innrás Pútíns af sér. Rússneski forsetinn væri gamall maður og ætti ekki mikinn tíma eftir.

Selenski sagði að Úkraínumenn hefðu þegar gert margar málamiðlanir. Hann sagði að sú stærsta væri að Pútín og hans kumpánar væru ekki í fangelsi. Það væri erfitt fyrir Úkraínumenn að gleyma því að Rússar hefðu drepið aragrúa af fólki.

Þurfa að þvinga Rússa að borðinu

Herforinginn Andriy Biletsky, sem stýrir þriðju stórdeild (corps) úkraínska hersins og heldur utan um varnir Úkraínumanna á stórum hluta víglínunnar í austurhluta landsins, sagði í viðtali sem birt var í vikunni að nauðsynlegt væri að þvinga Rússa til að stöðva stríðið. Það fæli í sér að gera ráðamönnum í Rússlandi ljóst að frekari landvinningar séu ómögulegir eða valda Rússum óásættanlegu mannfalli.

Fyrr væri ekki hægt að fá Rússa til að setjast við samningaborðið af alvöru.

Biletsky sagði að verulega hefði hægt á framsókn Rússa, sem var ekki mikil fyrir, en forsvarsmenn rússneska hersins stæðu í þeirri trú að með vorinu muni rússneskir hermenn geta skýlt sér bak við gróður og átt auðveldara með að komast áfram án þess að vera séðir af drónum eða úkraínskum hermönnum.

Rússar hafa um nokkurt skeið notað smá teymi hermanna til að laumast gegnum varnir Úkraínumanna, stundum klæddir sem óbreyttir borgarar, og taka sér upp varnarstöður bak við varnir Úkraínumanna í þeirri von að Úkraínumenn hafi ekki mannafla til að gera gagnsóknir gegn þessum hópum vegna manneklu í úkraínska hernum.

Þannig hafa Rússar að miklu leyti sótt fram en þetta kostar Rússa verulega þar sem flestir þessara hópa eru uppgötvaðir á ferðinni og eru hermennirnir oftar en ekki felldir með drónum, sprengivörpum eða stórskotaliði.

Efast um að staðan skáni hjá Rússum með vorinu

Herforinginn sagði að Rússar teldu aukinn gróður geta gert þetta mögulegt á nýjan leik. Biletsky sagði í viðtalinu að hann teldi líklegt að það myndi ekki raungerast og þá meðal annars vegna aukins og betra eftirlits með víglínunni.

Þá nefndi hann að verið væri að þjálfa hópa hermanna sem eiga að gera gagnárásir á þessi smáu teymi rússneskra hermanna. Sé slíkt lið til staðar ætti samkvæmt Biletsky að vera auðvelt að sigra þessa hópa, þar sem þeir eru yfirleitt langt fyrir innan varnir Úkraínumanna, með takmörkuð skotfæri og án stuðnings eins og rússneskra dróna.

Úkraínskur hermaður í þjálfun.EPA/SERGEY KOZLOV

Í millitíðinni, þar til gróðurinn fer að vaxa á ný, væru Rússar að leggja áherslu á árásir á borgaralega innviði og að gera óbreyttum borgurum lífið leitt með árásum á orkuinnviði og hitaveitur.

Biletsky sagði meðal annars að ef Úkraínumenn kæmust í gegnum veturinn og stöðvuðu alveg hæga framsókn Rússa, gæti vilji ráðamanna í Rússlandi til raunverulegs friðar aukist til muna.

Mörg vandræði hjá Úkraínumönnum en traustið mikilvægast

Þegar kemur að vandræðum úkraínska hersins sagði Biletsky að þau væru fjölmörg en það mikilvægasta sem þyrfti að gera væri að bæta traust milli hermanna og yfirmanna í hernum og sömuleiðis þjálfun. Fólk væri mikilvægasta auðlind Úkraínu.

Töluvert er um liðhlaupa í úkraínska hernum, eða menn sem kvaddir eru í herinn en flýja undan herþjónustu. Biletsky sagði eðlilegt að menn væru ekki spenntir fyrir herkvaðningu en langflestir hlýddu þó kallinu.

Hann sagði einnig að hækka þyrfti yngri menn í tign í úkraínska hernum og sömuleiðis þyrfti að finna fleiri reynslumikla menn til að starfa sem liðþjálfar. Ekki væri búið að fylla í helming þeirra staða í úkraínska hernum en slíkir menn væru gífurlega mikilvægir þegar kæmi að því að miðla reynslu og tryggja aga.

Úkraínskir hermenn eru oft lengi á víglínunni, jafnvel í marga mánuði, þar sem erfitt er að hvíla þá. Það er bæði vegna manneklu og vegna þess að þegar hermenn sjást á ferðinni verða þeir gjarnan skotmörk dróna eða stórskotaliðs. Þessi tiltekni hermaður hafði verið 137 daga á víglínunni og var þessi mynd tekin þegar hann var nýkominn þaðan.Getty/Kostiantyn Liberov, Libkos

Með því að laga þessi atriði, bæta þjálfun hermanna, hækka yngri menn upp metorðastigann í hernum og fjölga liðþjálfum með reynslu, gæti staðan skánað mjög. Traustið muni fylgja.

Úkraínumenn eru farnir að nota eigin stýriflaugar, sem kallast FP-5 eða Flamingo, í meiri mæli en áður.

Opna á útflutning hergagna

Þegar innrás Rússa hófst fyrir rétt tæpum fjórum árum voru sett á herlög í Úkraínu. Meðal annars fólu þau í sér að útflutningur hergagna var bannaður en framleiðslugetan í Úkraínu er töluverð en úkraínska ríkið hefur ekki getað fjármagnað framleiðsluna að fullu.

Bakhjarlar Úkraínu hafa síðan þá styrkt Úkraínu með fjárveitingum til hergagnaframleiðslu þar í landi. Fyrir því hafa verið nokkrar ástæður, eins og það að mjög hefur verið gengið á vopnabúr Evrópuríkja og að framleiðslan í Evrópu hefur heilt yfir ekki verið gífurlega mikil.

Því hafa Úkraínumenn verið studdir í því að nýta og bæta eigin framleiðslu. Ein leið til þess hefur kallast „danska leiðin“ og hafa Íslendingar einnig notast við hana til að styðja Úkraínumenn.

Í frétt Kyiv Independent segir að frá 2022 hafi vöxtur verið einstaklega mikill í hergagnaiðnaði Úkraínu þegar kemur að drónum. Rúmlega tvö hundruð fyrirtæki hafi verið stofnuð og mörg þeirra framleiði ódýra dróna sem hafi þegar haft gífurleg áhrif á nútímahernað.

Vöxturinn hefur verið meiri og framleiðslan er nú meiri en yfirvöld í Kænugarði ráða við að kaupa.

Ríkisstjórn Úkraínu ætlar nú að heimila þarlendum hergagnaframleiðendum að opna verksmiðjur erlendis og selja vopn úr landi. Með þessu vilja ráðamenn í Úkraínu bæði halda hergagnaframleiðslu við þar í landi og þróa nýja tekjulind fyrir fjársvelt hagkerfi Úkraínu.

Í mörgum ríkjum Evrópu er stefnt að töluverðri hernaðaruppbyggingu og umfangsmiklum fjárfestingum í hergögnum.

Vólódímír Selenskí, forseti Úkraínu, sagði á dögunum að til stæði að opna tíu „útflutningsmiðstöðvar“ um Evrópu á þessu ári. Tók hann sérstaklega fram að til stæði að selja dróna og úkraínska þekkingu í framleiðslu þeirra og notkun til annarra ríkja.

Mikill áhugi á drónum

Samkvæmt frétt Reuters sagði hann að framleiðsla á úkraínskum drónum myndi hefjast í Þýskalandi í þessum mánuði. Þá hafa Úkraínumenn áður átt í samstarfi með Bretum varðandi framleiðslu dróna þar.

Í samtali við fréttaveituna sagði Ihor Fedirko, framkvæmdastjóri hagsmunasamtaka úkraínskra hergagnaframleiðenda, að alþjóðlegir kaupendur hefðu sérstaklega mikinn áhuga á drónum og búnaði og hugbúnaði sem notaður er til að trufla dróna með rafrænum sendingum og koma í veg fyrir að hægt sé að stýra þeim.

Margir hefðu áhuga á sjávardrónum, fljúgandi drónum sem notaðir eru til að varpa smáum sprengjum, hraðskreiðum litlum drónum sem notaðir eru til að granda öðrum drónum og þunnum netsnúrum sem notaðar eru til að fljúga drónum svo ómögulegt sé að stöðva þá með truflunum.

Drónar spila sífellt meiri rullu í Úkraínu en notkun þeirra á jörðu niðri (UGV) hefur aukist sérstaklega á undanförnum mánuðum. Þeir eru meðal annars notaðir til að flytja skotfæri til hermanna á víglínunni og flytja særða hermenn af víglínunni.

Áhugasamir geta séð ítarlega umfjöllun um þessa dróna í spilaranum hér að neðan.

Ætla að auka framleiðsluna til muna

Í upphafi stríðsins höfðu Úkraínumenn mikið forskot á Rússa varðandi notkun dróna. Þeir kunnu betur að nota þá og áttu fleiri dróna. Þessari stöðu hefur Rússum, með aðstoð Kínverja, tekist að snúa við og hafa þeir nú forskot á Úkraínumenn.

Á miðvikudaginn samþykkti Evrópuþingið áætlanir framkvæmdastjórnarinnar um níutíu milljarða evra lán handa Úkraínumönnum.

Sextíu milljarðar eru ætlaðir vörnum Úkraínu og þrjátíu eiga að fara í rekstur ríkisins.

Ráðamenn í Úkraínu segja að meðal annarst standi til að nota þessa peninga til að auka framleiðslu dróna eins og mögulegt er. Fjölmörg drónafyrirtæki Úkraínu gætu því fengið mikla innspýtingu fjármagns á næstunni, bæði frá yfirvöldum í Úkraínu og annarsstaðar frá í Evrópu vegna áðurnfefnds útflutnings.

Rýnt í stöðuna í Úkraínu Úkraína Innrás Rússa í Úkraínu Rússland Hernaður Fréttaskýringar

Mest lesið




×

Mest lesið