Mikil mót­staða í­búa á hita­fundi um flutning kaffi­stofunnar

Fjórir frummælendur voru á fundinum. Auk Guðrúnar Ágústu Guðmundsdóttur, framkvæmdastýru Samhjálpar, voru einnig með erindi Finnur Björgvinsson, íbúi, Guðrún Jack íbúi og Aðalsteinn Haukur Sverrisson, borgarfulltrúi Framsóknarflokksins. Aðalsteinn situr í umhverfis- og skipulagsráði en er einnig sjálfur íbúi í hverfinu.

Greint var frá því í sumar að leigusamningi Samhjálpar vegna húsnæðis Kaffistofunnar hefði verið sagt upp og rýma þyrfti húsnæðið fyrir október 2025. Kaffistofan hafði verið rekin í Borgartúni frá árinu 2007. Kaffistofan er því tímabundið í húsnæði Fíladelfíukirkjunnar við Hátún og hefur verið þar frá því í október. Samhjálp ætlaði að opna kaffistofuna að nýju við Grensásveg í desember en í kjölfar mótmæla var ákveðið að fara í grenndarkynningu. Henni er nú lokið og málið bíður afgreiðslu byggingarfulltrúa og svo stjórnmálanna. 

Sjá einnig: Stöðvar fram­kvæmdir við nýja Kaffi­stofu Sam­hjálpar

Hlýhugur en líka vanþekking

Tvö til þrjú hundruð máltíðir eru afgreiddar daglega á Kaffistofunni, bæði morgunmatur og hádegismatur. Hluti gesta er heimilislaus en einnig leitar til Kaffistofunnar fólk sem hefur ekki efni á því að borða, sérstaklega um helgar. Kaffistofan er opin allan ársins hring frá klukkan 10 til 14. Yfir köldustu mánuði ársins hefur heimilislausum verið gert kleift að dvelja þar til klukkan 17 þegar gistiskýlin opna að nýju.

„Þetta var fjölmennur fundur og ótrúlega gott að finna þann hlýhug sem er í okkar garð á þessum fundi, en við upplifðum líka viðhorf til okkar skjólstæðinga sem byggja á vanþekkingu eða þekkingarleysi, og máluð upp mjög dökk mynd af fólkinu sem sækir þjónustu okkar,“ segir Guðrún Ágústa í samtali við Vísi.

Hún ítrekar að þó svo að slík viðhorf hafi komið fram á fundinum hafi upplifun hennar af fundinum verið sú að allir væru með Samhjálp í liði.

„Ég upplifði mikinn hlýhug og velvild en einnig hræðslu gagnvart okkar skjólstæðingum sem við teljum byggða á misskilningi eða upplýsingum sem ekki standast,“ segir hún.

Þá hafi það einnig verið hennar upplifun að almennt væri fólki misboðið að Samhjálp væri í þessari stöðu

„En það sem ég hef áhyggjur af, og ég legg mikla áherslu á að Samhjálp sé ekki pólitískt bitbein,“ segir hún og að hún vilji alls ekki að staðsetning kaffistofunnar verði að kosningamáli í sveitarstjórnarkosningunum sem fara fram í maí.

Öryggismyndavélar og einn inngangur

Guðrún Ágústa fjallaði um það í sinni framsögu til hvaða aðgerða verði gripið á staðnum og hvernig húsið hafi verið hannað sérstaklega með tilliti til þess að íbúar í næsta nágrenni við Grensásveg og í sama húsi verði fyrir sem minnstu ónæði.

Kaffistofan er opin frá klukkan 10 til 14 en starfsmenn og sjálfboðaliðar eru á vakt frá 8 til 16. Frá klukkan átta undirbúa þeir daginn og svo eftir klukkan 14, eftir lokun, tryggja þeir umhverfið og ganga frá. Á hverri vakt eru þrír launaðir starfsmenn og tveir til fimm sjálfboðaliðar.

„Við höfum síðan hannað húsnæðið þannig að það sé eingöngu aðgengi frá Grensásvegi og sú hlið er einn stór gluggi,“ segir Guðrún Ágústa og þannig verði meiri birta og sýnileiki en í Borgartúni þar sem ekki sást inn. Fólkið eigi að sjá út og sjást.

Auk þess verði aðeins inngangur að framan notaður fyrir gesti og aðföng og inngangur að aftan aðeins notaður í neyð. Auk þess séu öryggismyndvélar til að vakta og ljósastýrð birta að aftan.

„Við gerum okkar til að draga úr mögulegu álagi hjá íbúum að aftan.“

Lögregla kölluð til sex sinnum síðustu 50 daga

Þá segir hún að vegna þess að kaffistofan verður í þó nokkurri fjarlægð frá gistiskýlunum og miðbænum verði Samhjálp með níu manna bíl sem muni standa þeim til boða sem séu á leið þangað og treysti sér ekki til að koma sér sjálf á staðinn.

Hún segir heimilaust fólk, sem leitar skjóls í gistiskýlum borgarinnar, aðeins hluta þeirra sem leiti til þeirra. Einnig leiti til þeirra stór hópur fólks sem hefur sótt um alþjóðlega vernd og bíður þess að umsókn þeirra verði tekin fyrir, og fólk sem er í leiguhúsnæði og jafnvel vinnu, en á ekki fyrir mat. Auk þess leiti einnig til þeirra

Guðrún segir fólk hafa fullyrt á fundinum í gær að gestir kaffistofunnar skemmdu bíla á bílastæðum og væru almennt til mikilla vandræða. Hún segist ekki kannast við það og hafi auk þess aldrei vitað til þess að eitthvert áreiti tengt börnum sé tengt kaffistofunni eða gestum hennar. Hún kannist heldur ekki við að kalla þurfi lögreglu til oft á dag.

Sem dæmi hafi Samhjálp fengið neyðarhnapp þann 17. desember og frá þeim tíma hafi starfsfólk eða sjálfboðaliðar þurft að þrýsta á hann fjórum sinnum og tvisvar hringt í lögreglu án þess að nota neyðarhnapp. Það eru þá sex skipti á fimmtíu dögum.

Væri auðveldara ef þetta væri ekki íbúðarhúsnæði

Íbúar í næsta nágrenni við Grensásveg 46 hafa í tengslum við flutninginn sérstaklega vakið máls á því að kaffistofan sé í sama húsnæði og íbúðarhúsnæði. Íbúar óttast að geta ekki selt eign sína og að þeir verði föst í þessu húsnæði. Guðrún segist skilja þær áhyggjur en telur að Samhjálp sé búið að bregðast við og muni bregðast við til að lágmarka allt samneyti og rask við íbúa.

„Auðvitað væri auðveldara ef þetta væri ekki íbúðarhúsnæði en það er það samt sem við treystum okkur til að vinna með. Að sjálfsögðu er það erfitt gagnvart þeim sem búa þarna þegar það er ótti gagnvart því að fá okkur.“

Allir og amma þeirra hafi leitað að húsnæði

Hún segir hafa verið gerða víðtæka leið innan borgarinnar, hjá ríki og fjölda annarra að hentugri eign. Þetta sé sú sem þau hafi endað á að leigja.

„Grensásvegur 46 var ekki okkar fyrsta val, eða annað val. Við erum búin að leita að húsnæði í þrjú ár en og þetta er það húsnæði sem við höfum tekið á leigu, eftir langa og mikla leit, og þetta skipulag sem er við lýði á svæðinu er aðalskipulag sem tilgreinir að þetta sé þjónustusvæði. Það er ekki deiliskipulag, en þetta er skilgreint sem þjónustusvæði og þar er blönduð byggð,“ segir hún og að almannaþjónusta sé skilgreind sem hluti af slíkri byggð og því ekkert sem banni það að kaffistofan sé þarna samkvæmt aðalskipulagi.

„Þetta er á ábyrgð sveitarfélaga, þessi þjónusta, ekki ríkis, en það breytir því ekki að Inga Sæland lagði ýmsa vinnu á sig í félagsmálaráðuneytinu á meðan hún var þar við að finna við völd. Það eru allir og ömmur þeirra búnir að leggjast á árarnar. Ég tók það skýrt fram í gær: Við erum ekki pólitískt bitbein og við eigum ekki að vera kosningamál eða verðlaun fyrir einn eða annan flokk.“

Það séu allir með þeim í liði en einhverra hluta vegna sé erfitt að raungera það að þau fái húsnæði þar sem þau geti sinnt sínu verkefni. Verkefni sem yrði að vera sinnt af sveitarfélaginu, samkvæmt lögum um félagsþjónustu, væri því ekki sinnt af þeim.

„Það eru allir með okkur í liði en svo þegar kemur að því að framkvæma hlutina þá rísa upp þessar áhyggjur sem byggja að miklu leyti á ótta sem hefur verið nærður af misgóðum og misréttum upplýsingum, því miður.“

Mikilvægt að samtalið geti átt sér stað

Stefán Björnsson, einn skipuleggjenda fundarins, tekur undir þessi orð Guðrúnar Ágústu að allir á fundinum hafi verið með Samhjálp í liði.

„Það sem stendur eftir er að Samhjálp er búin að vera að koma að lokuðum dyrum í borgarkerfinu árum saman, menn yppta öxlum,“ segir Stefán.

Hann segir meirihluta fundargesta hafa verið uggandi yfir flutningnum en það skipti verulega miklu máli að fá fram svo hreinskiptar umræður þar sem öll sjónarmið fái pláss.

„Í lýðræðissamfélagi þurfum við að geta átt svona umræður,“ segir hann og að hann hafi fundið fyrir mikilli og djúpri samúð frá öllum gestum í garð Samhjálpar.

„Það vill enginn Samhjálp neitt illt eða skjólstæðingunum,“ segir hann og að niðurstaða hans eftir fundinn sé, eins og áður, að starfseminni eigi að finna aðra staðsetningu.

Vilja að borgarráð styrki Samhjálp

Á fundinum voru tíu borgarfulltrúar og Magnea Gná Jóhannssdóttir, fulltrúi borgarstjórnarflokks Framsóknar, var einn þeirra. Framsóknarflokkurinn lagði fram á fundi borgarráðs í dag tillögu um að styrkumsókn Samhjálpar um 30 milljóna króna styrk, sem tekin var fyrir í velferðarráði og hafnað, verði tekin fyrir í borgarráði. Þá lagði flokkurinn einnig til að borgin hefji samtal við Samhjálp um að finna staðsetningu kaffistofunnar og annað húsnæði á hentugri stað og leiti í sínu eignasafni og eignasafni ríkisins til að finna hentugri stað. Eins og fram kom að ofan hjá Guðrúnu hefur það verið gert.

„Á fundinum í gær kom skilmerkilega fram að það er mikil andstaða meðal íbúa. Það býr fólk í húsinu og mér finnst þess virði að borgin komi þarna inn og finni húsnæði sem ríkir meiri sátt um, meðal íbúa, borgarfulltrúa og Samhjálpar,“ segir Magnea Gná í samtali við fréttastofu.

Hún segir alla vilja Samhjálp vel og það hafi líka komið fram á fundinum. „Þetta snýst ekki um að Samhjálp eigi ekki samastað, heldur að Samhjálp fái staðsetningu fyrir sína þjónustu sem hentar þjónustuþegum betur. Það er hvorki gott að setja íbúa í þessa stöðu né Samhjálp.“

Hún segir stemninguna á fundinum hafa verið góða en segir þetta þó hafa verið hitafund. „Það mættu margir og það var ánægjulegt að sjá að íbúar voru til í að taka frá tíma á sínum degi til að ræða þessi mál. En þetta var hitafundur líka, maður fann að þetta lá þungt á fólki og fólk velti fyrir sér framtíð hverfisins en samtalið var uppbyggilegt og það var mikil samúð. En niðurstaðan var einróma um að borgin styrkti rekstur Samhjálpar en eindregin andstaða við að fá Samhjálp í þetta hús,“ segir hún og að bæði íbúar og rekstraraðilar í grennd hafi mótmælt.

Byggingarfulltrúi með málið á dagskrá

Líf Magneudóttir, formaður umhverfis- og skipulagsráðs og oddviti Vinstri grænna, segir málið enn í ferli hjá borginni. Grenndarkynningu sé lokið og málið bíði afgreiðslu byggingarfulltrúa. Að því loknu eigi pólitíkin eftir að taka málið til umræðu. Líf var á fundinum.

Líf segir afar mikilvægt að íbúar komi saman með þessum hætti og það hafi verið gagnlegt að hlusta á íbúa. Hún segir aðalskipulag skýrt um að á þessu svæði megi vera með þjónustu eins og sé veitt á kaffistofunni en svo sé annað mál hvað pólitíkin geri við málið. Það séu skiptar skoðanir í stjórnmálunum um þetta mál.

„Það var fínt frumkvæði að boða til þessa fundar og þarna komu fram ólík sjónarmið,“ segir Líf. Byggingarfulltrúi fundar á hverjum þriðjudegi og tók málið ekki fyrir í þessari viku.