Sví­ar sitj­a kannsk­i á mik­il­væg­ust­u námu Evróp­u

Sjaldgæfa málma má finna í öllum snjallsímum, tölvuskjám og öðrum rafmagnstækjum í dag.

LKAB segir að líklega sé um meira en milljón tonna af þessum málmum að ræða stærsta fund sjaldgæfra málma í Evrópu. Umfangið gæti þó verið meira og er þegar byrjað að grafa göng svo hægt sé að skoða svæðið betur.

Málmarnir fundust nærri Kiruna í norðurhluta Svíþjóðar.

Jan Moström, forstjóri LKAB, sagði á blaðamannafundi í dag að verði af námuvinnslunni gæti náman orðið ei sú mikilvægasta í Evrópu.

Ráðamenn í Evrópu hafa lengi viljað minnka það hve iðnaður í heimsálfunni er háður þessari námuvinnslu í Kína. AFP fréttaveitan segir þó óljóst hvaða áhrif þessi fundur muni hafa þar sem fundurinn þyki nokkuð smár á heimsmælikvarða. Umfang sjaldgæfra málma á svæðinu liggur ekki fyrir enn.

Hér má sjá stutt myndband sem sýnir hvar málmarnir fundust nærri járnnámu LKAB.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins gaf út skýrslu árið 2021 þar sem fram kom að um 98 prósent allra sjaldgæfra málma þar væru grafnir upp í Kína. Ríki sambandsins voru hvött til að byggja upp eigin námuvinnslu, en hún er engin í Evrópu í dag. Bandaríkjamenn eru einnig að reyna að auka vinnslu þar í landi.

Ebba Busch, orkumálaráðherra Svíþjóðar, sagði í dag að Evrópusambandið væri allt of háð öðrum ríkjum varðandi þessa málma og beindi orðum sínum sérstaklega að Rússlandi og Kína. Hún sagði ríki heimsálfunnar þurfa að girða sig í brók varðandi þær auðlindir sem þyrfti til orkuskipta.

Áhugasamir geta horft á blaðamannafundinn í dag hér að neðan.

Ráðamenn í Evrópusambandinu hafa samþykkt áætlun um að banna hefðbundna bíla í heimsálfunni fyrir árið 2035. Það felur í sér mikla þörf á sjaldgæfum málmum. ESB spáir því að eftirspurn eftir málmunum muni fimmfaldast fyrir árið 2030.

Í frétt Reuters segir þó að það verði minnst tíu til fimmtán ár þar til námuvinnsla getur hafist í Svíþjóð. Þá er haft eftir sérfræðingi að auk námuvinnslu skorti Evrópu einnig getu til að vinna þessa málma.

Moström kallaði eftir því á fundinum í dag að ráðamenn í ESB færðu hindranir úr vegi fyrirtækisins svo hægt yrði að hefja vinnsluna fyrr. Busch sló á svipaða strengi og sagði mikla þörf fyrir þessa málma.

Dýr og erfið námuvinnsla

Þessa svokölluðu sjaldgæfu málma má finna í skorpu jarðarinnar og í töluverðu magni. Hins vegar eru þeir ekki í æðum eða á takmörkuðum svæðum heldur dreifðir í bergi. Við námuvinnslu málmanna þarf að grafa upp mikið magn jarðvegs og brjóta berg í tonnavís fyrir nokkur grömm af málmum.

Námugröftur þessara málma er því erfiður og kostnaðarsamur. Þá hefur gröfturinn og vinnsla málmanna töluvert slæm áhrif á umhverfið.