Það versta lík­lega af­staðið og út­lit fyrir bjartari tíma

Spá bankans um þróun atvinnuleysis er svartari en fyrri spá þar sem nú er útlit fyrir að lengra sé í að ferðaþjónustan taki við sér. Þjóðhagsspá Íslandsbanka fyrir árin 2020 til 2023 var birt í dag en samkvæmt henni mun hagvöxtur glæðast á sinni hluta ársins 2021 samhliða fjölgun erlendra ferðamanna. Í kjölfarið eigi hagvöxtur eftir að mælast 5% á næsta ári þegar horfur eru á að bæði útflutningur og innlend eftirspurn nái enn sterkari viðspyrnu.

Tekjuvöxtur ferðaþjónustunnar geti náð 40 prósentum

Fjöldi erlendra ferðamanna er sagður ráða mestu um það hversu hratt íslenska hagkerfið réttir úr kútnum eftir efnahagsáfallið vegna Covid-19 en mikil óvissa ríkir um það hvernig þróunin verður á næstu misserum.

Grunnspáin sem sett er fram í þjóðhagsspánni gerir ráð fyrir að 700 þúsund ferðamenn komi hingað til lands á þessu ári, eða rétt um þriðjungur af fjöldanum árið 2019, og 1,3 milljónir komi á næsta ári.

Gangi grunnspáin eftir yrði tekjuvöxtur í ferðaþjónustunni ríflega 40% á milli ára. Við það bætist nokkur vöxtur í vöruútflutningi og í heildina er útlit fyrir nærri 12% vöxt útflutnings í ár, ef marka má þjóðhagsspánna.

Fjárfesting rétti hægt og bítandi úr kútnum

Íslandsbanki metur að samdráttur fjármunamyndunar hafi numið 10,5% á síðasta ári og að útlit sé fyrir að fjárfesting sæki nú hægt og bítandi í sig veðrið að nýju án þess að stór stökk verði í þeim efnum á næstu árum.

„Í ár munu mótvægisaðgerðir hins opinbera í formi fjárfestingarátaks ná hámarki og vega slíkar fjárfestingar einna þyngst í 3,8% vexti fjármunamyndunar í ár. Atvinnuvegafjárfesting sækir einnig nokkuð í sig veðrið en hins vegar lítur út fyrir að fjárfesting í íbúðarhúsnæði muni skreppa talsvert saman enda eru vísbendingar um að fremur lítið hafi verið byrjað á nýjum íbúðum undanfarna fjórðunga,“ segir í þjóðhagsspánni.

Þá er gert ráð fyrri því að bygging íbúðarhúsnæðis verði komin aftur á verulegan skrið á næsta ári og að vöxtur fjárfestingar mælist þá 8,4% sem yrði mesti vöxtur frá árinu 2017.

Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka, ræddi nýja þjóðhagsspá bankans og horfur í efnahagsmálum í Bítinu á Bylgjunni.  

„Horfur eru á að framboð nýrra íbúða verði áfram takmarkað næstu misserin. Þá er verulegur hluti heimila ágætlega í stakk búinn fjárhagslega til að ráðast í fasteignakaup þegar þörf krefur eða áhugi vaknar. Útlit er einnig fyrir að lánskjör á íbúðalánum verði áfram með allra hagstæðasta móti,“ kemur fram í þjóðhagsspánni.

Telur Íslandsbanki því forsendur vera fyrir því að íbúðaverð haldi áfram að hækka í takti við almennt verðlag og jafnvel gott betur. Í heild er gert ráð fyrir að raunverð íbúðarhúsnæðis hækki um ríflega 8% fram til loka árs 2023.

Þrálátara atvinnuleysi

Ef marka má þjóðhagsspánna fer ástandið á vinnumarkaði líklega ekki að skána fyrr en undir mitt þetta ár og mun ekki takast að ná atvinnuleysi niður í það stig sem fólk á að venjast fyrr en seint á næsta ári eða 2023.

„Þar sem heldur lengra virðist vera í að ferðaþjónusta taki við sér að nýju en vonast var til lítur einnig út fyrir að atvinnuleysið verði þrálátara en við höfðum áður spáð.“

„Við teljum að atvinnuleysi verði að jafnaði 9,4% á þessu ári, 4,6% á næsta ári en 3,3% árið 2023. Verði efnahagsþróunin á verri veg líkt og svartsýnisspá okkar teiknar upp mun atvinnuleysið verða enn þrálátara, haldast yfir 10% meirihluta þessa árs og verða yfir 5% fram á árið 2023.“

Nái verðbólgumarkmiði á þessu ári

Samkvæmt þjóðhagsspánni mun verðbólgukúfurinn hjaðna hratt á komandi ársfjórðungum en 12 mánaða verðbólga mælist nú 4,3% og hefur ekki verið meiri frá því í ágúst árið 2013.

„Útlit er fyrir að verðbólgan verði talsverð á næstu mánuðum og við gerum ráð fyrir að hún mælist að jafnaði við 4% þolmörk verðbólgumarkmiðsins á fyrsta ársfjórðungi. Eftir það eru horfur á að verðbólgan hjaðni allhratt eftir því sem slaki grefur um sig í hagkerfinu, áhrif gengisveikingarinnar fjara að fullu út og krónan tekur að styrkjast þegar lengra líður á árið.“

Ef sú spá gengur eftir getur verðbólga verið komin undir 2,5% markmið Seðlabankans fyrir árslok og mælist rétt undir því út 2023, að sögn Íslandsbanka.